Barwniki spożywcze - czy są bezpieczne dla zdrowia?

Barwniki spożywcze, oznaczane na etykietach literą E z trzycyfrową liczbą, są dla konsumentów enigmatycznymi i niepokojącymi substancjami. W przetworzonych produktach spożywczych możemy znaleźć zarówno barwniki naturalne, jak i syntetyczne. Szczególnie te drugie mogą okazać się niewskazane głownie dla dzieci, jak i osób cierpiących na alergię.

Czym są barwniki żywności?

Barwniki są to substancje chemiczne zaliczane do grupy związków dodawanych do żywności celowo. Mają one za zadanie:

  • przywrócić pierwotny wygląd zewnętrzny produktu, którego barwa uległa zmianie w procesach technologicznych,
  • poprawić atrakcyjność wizualną produktu,
  • nadać barwę produktowi występującemu naturalnie jako bezbarwny,
  • podkreślić smak produktu związanego z konkretną barwą co czyni go bardziej rozpoznawalnym.

Wymagania klientów w stosunku do żywności stają się coraz większe. Kolor stanowi jeden z podstawowych czynników pozwalających identyfikować produkt oraz zdaniem konsumenta jest czynnikiem wpływającym korzystnie na walory smakowe. Dlatego też znaczna część produktów, które spożywamy zawiera celowy dodatek kolarantów, czyli barwników. Możemy je podzielić na:

  • barwniki naturalne, czyli substancje występujące w naturze np. w częściach roślin,
  • barwniki syntetyczne, czyli sztuczne.

Lista bezpiecznych substancji

Każda substancja celowo dodawana do żywności musi zostać przebadana pod kątem bezpieczeństwa stosowania i dopuszczona do obrotu. Cały ten proces kończy się umieszczeniem jej na specjalnej liście takich substancji. Bezpieczeństwo zdrowotne tych związków podlega ocenie przez m.in. Europejski Urząd d/s Bezpieczeństwa Żywności (EFSA). Powstała w wyniku tego opiniowania lista zawiera kilkadziesiąt substancji, z których około 30% stanowią barwniki naturalne.

Uznane są one za bezpieczne dla naszego zdrowia pod warunkiem przyjmowania ich z żywnością w ilości nieprzekraczającej podanych dla części substancji wartości ADI czyli dopuszczalnego dziennego spożycia. Wspomniana lista nie jest zamknięta. Może być weryfikowana w miarę pojawiania się nowych faktów naukowych dotyczących wpływu danych substancji na zdrowie człowieka.

Oznaczanie barwników

Substancje celowo dodawane do żywności oznaczone są symbolem E oraz cyfrą, która w przypadku barwników mieści się w zakresie od 100-199. Stanowią one dosyć kontrowersyjną grupę związków gdyż nie ma konieczności używania ich do produkcji żywności. Ich brak spowodowałby jedynie lub dla ich producentów aż spadek atrakcyjności organoleptycznej w zakresie barwy produktu. O wpływie tych substancji na zdrowie dyskutuje się od wielu lat. Wyniki badań naukowych powodują, że od pewnego czasu obserwujemy tendencje polegająca na większym zainteresowaniu barwnikami pochodzenia naturalnego i zmniejszeniem udziału w rynku barwników pochodzenia syntetycznego.

W dopuszczonych do obrotu barwnikach znajdziemy zarówno substancje uznawane powszechnie za bezpieczne jak i te, które uznajemy za kontrowersyjne gdyż mogą mieć niekorzystny wpływ na nasze zdrowie.

Czy barwniki są bezpieczne dla zdrowia?

W grupie związków dodawanych celowo do żywności, aby poprawić jej barwę znajdziemy kilkadziesiąt substancji. Cześć z nich występuje naturalnie w przyrodzie a część ma pochodzenie syntetyczne. W pierwszej grupie znajdziemy wiele związków, które nie mają negatywnego wpływu na zdrowie. Są to np.:

  • kurkumina, która nadaje żółty kolor,
  • karoteny, które sprawiają, że np. marchew jest pomarańczowa,
  • chlorofil, który nadaje zieloną barwę choćby szpinakowi.

Naturalne barwniki stosowane były już przez naszych przodków min. przez Rzymian, którzy barwili chleb ałunem czy Egipcjan, którzy używali szafranu do uzyskiwania żółtej barwy.

Przykładem szkodliwego zastosowania barwników w przeszłości tj. pod koniec XVIII wieku było używanie silnie toksycznych metali ciężkich jak ołów czy rtęć do barwienia serów.

Aktualnie wśród barwników naturalnych większość możemy uznać za stosunkowo bezpieczne.

Barwniki naturalne

Znajdziemy jednak i wśród nich wyjątki. Należą do nich barwniki oznaczone symbolami E 174 i E, 175 czyli naturalne srebro i złoto, które mogą w pewnych ilościach spowodować zatrucie. Jest to jednak składnik dodawany ze względu na koszty w niewielkich proporcjach tylko do ściśle określonych produktów, co ogranicza możliwość negatywnego wpływu na organizm ludzki.

Innymi naturalnymi barwnikami, które mogą w pewnych okolicznościach niekorzystnie wpłynąć na zdrowie są kompleksy miedzowe chlorofilu i chlorofiliny (E141). Przy dużym spożyciu artykułów bogatych w miedź mogą nasilać kumulację tego pierwiastka w organizmie.

Barwniki sztuczne

Znacznie więcej wątpliwości budzą barwniki z grupy syntetycznych. W 2007 roku przeprowadzono w Wielkiej Brytanii badania, które wyraźnie wykazały, że istnieje kilka substancji syntetycznych dodawanych celem poprawy koloru do żywności, które u dzieci wpływają niekorzystnie na aktywność i umiejętność skupienia uwagi na wykonywanych czynnościach.

W trakcie ich trwania podawano dzieciom napoje zawierające barwniki. Związek pomiędzy wzmożoną pobudliwością i zaburzeniami koncentracji udowodniono w odniesieniu do 6 substancji:

  • czerwieni Allura,
  • żółcieni pomarańczowej,
  • żółcieni chinolinowej,
  • tartrazyny,
  • azorubiny i
  • czerwieni koszenilowej.

Podawanie dzieciom żywności zawierającej wspomniane składniki powodowało gadatliwość, niepokój, impulsywność, osłabienie koncentracji, nadpobudliwość ruchową. Wyniki badań zostały ocenione jako wiarygodne, co doprowadziło w 2010 r. do obowiązku informowania na produktach zawierających wymienione barwniki o tym, jaki mogą mieć wpływ na zdrowie dzieci. W przypadku niektórych substancji wyznaczono także nowe dawki ADI.

Oprócz wspomnianych objawów wymienione barwniki podejrzewa się również o możliwość powodowania:

  • zmian skórnych,
  • kłopotów z oddychaniem (szczególnie dotyczy to osób chorych na astmę),
  • bólów głowy.

Mówiąc o osobach cierpiących na alergię do listy problematycznych barwników możemy zaliczyć syntetyczne związki takie jak:

  • czerwień 2G,
  • czerń brylantowa,
  • brązy.

Ostrożnie należy również traktować oznaczone numerem E 173 aluminium, które kumuluje się w naszym organizmie. Jego wysoki poziom w ustroju uznawany jest za jeden z czynników wpływających na powstawanie choroby Alzheimera. Niektóre kraje europejskie takie jak np. Belgia wycofały z użycia najbardziej kontrowersyjne koloranty (czerwień Allura). Osoby cierpiące na schorzenia przewodu pokarmowego powinny także unikać dodatków błękitu brylantowego (E133).

Jak widać w grupie barwników znajdziemy zarówno substancje uznane powszechnie za nieszkodliwe jak również te, które mogą mieć niekorzystny wpływ na organizm. Kluczem do świadomego wyboru możliwie jak najmniej przetworzonej żywności jest dokładne czytanie etykiet i unikanie kontrowersyjnych barwników, które szczególnie w przypadku dzieci i alergików mogą być szkodliwe dla zdrowia.

Jakich barwników należy unikać?

Warto zapoznać się z symbolami oraz źródłami barwników, których warto unikać szczególnie w diecie dzieci i osób chorych na alergię:

  • E102 – tartrazyna – znajduje się m.in. w napojach, zupach, sztucznych miodach, dżemach, polewach, słodyczach, konserwowej kukurydzy. Powinny jej także unikać kobiety w ciąży i osoby uczulone na kwas acetylosalicylowy.
  • E104 – żółcień chinolinowa – występuje m.in. w napojach gazowanych, galaretkach, cukierkach, lodach. Powinny jej unikać szczególnie osoby uczulone na kwas acetylosalicylowy.
  • E110 – żółcień pomarańczowa – pojawia się m.in. w marmoladach, rybnych konserwach, gumach do żucia, tabletkach, zupkach w proszku i galaretkach. Powinny jej unikać szczególnie osoby uczulone na kwas acetylosalicylowy.
  • E122 – azorubina – zawierają ją m.in. budynie, kisiele, galaretki, cukierki, napoje, dżemy
  • E124 – czerwień koszenilowa – znajduje się m.in. w napojach, lodach, polewach, ciastach, dżemach, galaretkach.
  • E129 – czerwień Allura – występuje w napojach, żelkach, ciastach biszkoptowych, płatkach śniadaniowych, herbatnikach czy galaretkach. Nie powinny jej spożywać szczególnie osoby, które mają alergię na kwas acetylosalicylowy i benzoesowy.
Opublikowano: ; aktualizacja: 28.03.2017

Oceń:
4.7


Może cię

Dieta Diamondów – zasady, efekty, wady, zalety, produkty zalecane i przeciwwskazane w jadłospisie

Dieta Diamondów oparta jest na zasadach niełączenia pokarmów z różnych grup spożywczych. Efektem jej stosowania ...

Domowe sposoby na przejedzenie

Po obfitych, zwłaszcza ciężkostrawnych posiłkach, możemy odczuwać objawy przejedzenia. Pojawia się wówczas zgaga, uczucie ciężkości ...

Dieta w kamicy szczawianowo-wapniowej

Kamica szczawianowo-wapniowa występuje przy nadmiernej ilości kwasu szczawiowego lub szczawianów w moczu, w chorobach zapalnych ...

Zasady zdrowego żywienia

Stosując zasady zdrowego żywienia z pewnością można zachować odpowiednią sylwetkę, cieszyć się dobrym samopoczuciem, a ...

Cytryna – właściwości zdrowotne i wartości odżywcze cytryny

Liczne właściwości zdrowotne cytryny pozwalają wykorzystać ją na wiele sposobów. Owoc ten najbardziej znany jest ...

Żółcień chinolinowa E104 – co to jest, funkcje, szkodliwość żółtego barwnika

Żółcień chinolinowa to żółty barwnik spożywczy stosowany najczęściej w kolorowych napojach gazowanych i niegazowanych. Oznacza ...

Potrawy wielkanocne – ile mają kalorii? Jak jeść mniej kalorycznie w święta?

Tradycyjne potrawy wielkanocne są bardzo kaloryczne oraz bogate w tłuszcze, które mogą stanowić przyczynę niestrawności. ...

Dieta treningowa dla kobiet – jaka dieta do ćwiczeń?

Dieta treningowa dla kobiet powinna dostarczać składników umożliwiających utrzymanie prawidłowej wydolności organizmu, regenerację mięśni po ...

Dlaczego warto jeść płatki owsiane? Jaka jest ich wartość odżywcza?

Płatki owsiane wykazują szereg cennych właściwości zdrowotnych. Z uwagi na wysoką wartość odżywczą wpływają na ...

Barwniki spożywcze – które są bezpieczne, a których unikać?

Barwniki to substancje celowo dodawane do żywności, aby poprawić jej atrakcyjność sensoryczną. Należą do najbardziej ...

Tartrazyna (E102) – zastosowanie w żywności, lekach, kosmetyce – szkodliwość i skutki uboczne

Tartrazyna (żółcień spożywcza 4) jest sztucznym barwnikiem o żółtym kolorze. Znalazła zastosowanie w barwieniu różnych ...

Wideo – Barwniki w żywności

Barwniki są jednym z najpowszechniej dodawanych dodatków do żywności. Ich jedynym celem jest nadanie atrakcyjnego ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon