Żelazo a planowanie ciąży

Odpowiedni poziom żelaza w diecie kobiety ciężarnej zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia niedokrwistości (anemii) z niedoboru żelaza. Jako ważny element budowy erytrocytów, żelazo przyczynia się do transportu tlenu. Jego niedobór prowadzi do powstania objawów anemii. Żelazo podobnie jak kwas foliowy decyduje o prawidłowym rozwoju układu nerwowego u dziecka.

Co to jest żelazo?

Na kilka miesięcy przed planowaną ciążą należy rozpocząć przygotowania, aby w chwili poczęcia przyszła mama była w dobrej kondycji fizycznej i psychicznej. Jednym z bardzo ważnych elementów tych przygotowań jest zadbanie o odpowiedni poziom żelaza w organizmie. Pierwiastek ten jest jednym z podstawowych mikroelementów wchodzących w skład organizmu człowieka.

Żelazo, które przyjmowane jest wraz z produktami spożywczymi może występować w dwóch formach, tj. w formie hemowej i niehemowej. Forma hemowa żelaza pochodzi z produktów zwierzęcych, natomiast niehemowa przyswajana jest wraz z dostarczaniem produktów pochodzenia roślinnego. Żelazo w organizmie człowieka występuje w hemoglobinie, mioglobinie i cytochromach.

  • Hemoglobina wchodząca w skład krwinek czerwonych odpowiedzialna jest za transport tlenu w organizmie.
  • Mioglobina natomiast odpowiada za magazynowanie tlenu w mięśniach poprzecznie prążkowanych.
  • Cytochromy biorą udział w procesach wytwarzania energii komórkowej.

Kolejną rolą żelaza jest to, że wpływa na aktywność wielu enzymów, które biorą udział w procesie tworzenia mieliny w mózgu. Żelazo jest bardzo ważnym pierwiastkiem dla prawidłowego rozwoju płodu, gdyż warunkuje prawidłową budowę oraz rozwój ośrodkowego układu nerwowego.

Żelazo w diecie

Jeżeli dochodzi do sytuacji, że w organizmie kobiety stwierdza się niedobór żelaza, to powinna ona przede wszystkim zmienić swoją dietę i nawyki żywieniowe. Najważniejsze jest bowiem dostarczanie odpowiedniej ilości żelaza wraz z pożywieniem. Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia kobiety z prawidłowymi zasobami żelaza powinny stosować suplementację żelaza 30-80 mg dziennie, zaś kobiety, u których stwierdzono zmniejszone jego stężenie – 120-240 mg. Przyszła mama powinna spożywać takie produkty, w których zawartość żelaza wynosi około 4 mg na 100 g.

Produktami bogatymi w żelazo są:

  • czerwone mięso,
  • wątróbka,
  • ryby,
  • owoce morza,
  • warzywa strączkowe (groch, fasola),
  • brokuły, kalafior,
  • pomidory,
  • truskawki,
  • morele i brzoskwinie,
  • owoce cytrusowe (pomarańcze, cytryna),
  • orzechy,
  • suszone owoce,
  • żółtko jaj.

Łatwiej przyswajalnym żelazem jest żelazo hemowe, czyli pochodzenia zwierzęcego. Żelazo pochodzenia roślinnego, czyli żelazo niehemowe wchłania się do organizmu tylko w 5 %. Warto wraz z produktami bogatymi w żelazo spożywać duże dawki witaminy C (warzywa, owoce), która ułatwi i przyspieszy jego wchłanianie.

Niedokrwistość w ciąży

Głównymi przyczynami niedokrwistości z niedoboru żelaza u kobiet w ciąży są:

  • zwiększone zapotrzebowanie na żelazo, szczególnie po pierwszym trymestrze ciąży,
  • zaburzenia wchłaniania substancji odżywczych, choroby układu pokarmowego,
  • krwawienia.

Mimo, że w u kobiet w ciąży bardzo często stwierdza się niedokrwistość, to bardzo łatwo można temu zapobiec. W tym przypadku bardzo pomoce będą rady lekarza prowadzącego ciążę. Podczas pierwszej wizyty prenatalnej każda kobieta ma wykonywane badanie poziomu żelaza we krwi. W okresie planowania ciąży suplementacja żelaza jest istotna. Większe zapotrzebowanie na żelazo, które jest niezbędne do produkowania czerwonych krwinek, pojawia się około 20 tygodnia ciąży, ponieważ w tym okresie dochodzi do znacznego wzrostu objętości krwi.

Uzupełnianie zapasów żelaza oraz skuteczne zapobieganie niedokrwistości jest bardzo łatwe. Lekarz z reguły oprócz preparatów prenatalnych zaleca kobiecie przyjmowanie preparatu żelaza w połowie ciąży. Przyszła mama powinna zadbać o to, by spożywać żywność bogatą w ten pierwiastek. Jak wcześniej wspomniano, bardzo ważne jest przyjmowanie produktów bogatych w witaminę C, która sprzyja wchłanianiu żelaza. Ciężarnym kobietom odradza się picie herbaty, gdyż zawiera ona taninę, która zakłóca wchłanianie żelaza z żywności.

Niedokrwistość z niedobory żelaza w ciąży – objawy

Rozpoznanie anemii opiera się na objawach klinicznych i badaniach laboratoryjnych. Parametrami służącymi do oceny niedokrwistości i ustalenia jej przyczyny są stężenie hemoglobiny i zasoby żelaza w ustroju. U kobiet o niewielkim niedoborze żelaza rzadko pojawiają się objawy niedokrwistości, lecz gdy stężenie transportujących tlen krwinek czerwonych znacznie spada, przyszła matka z niedokrwistością staje się blada, bardzo osłabiona, łatwo się męczy, ma duszności lub nawet zdarzają się jej omdlenia. Może to być jeden z tych przypadków, kiedy potrzeby pokarmowe płodu są ważniejsze od potrzeb organizmu matki, jako że noworodki niezwykle rzadko rodzą się z niedoborem żelaza.

Choć wszystkie kobiety w ciąży są podatne na niedokrwistość wywołaną niedoborem żelaza, najbardziej są narażone na nią te, które urodziły kilkoro dzieci w niewielkim odstępie czasowym, które często wymiotowały lub mało jadły z powodu porannych nudności, a także te, które już na początku ciąży były niedożywione (na przykład w wyniku zaburzeń pokarmowych) lub od chwili poczęcia źle się odżywiały.

Niedokrwistość może wywoływać u kobiety zaburzenia hormonalne, może obniżyć odporność organizmu na zakażenia. Jeśli niedokrwistość jest nieleczona, to może ograniczać ona wzrost wewnątrzmaciczny płodu, jest czynnikiem ryzyka porodu przedwczesnego, poronienia i wad rozwojowych u płodu. Podczas porodu niedokrwistość może być przyczyną nieprawidłowej czynności skurczowej macicy, a po porodzie – nieprawidłowego obkurczania się macicy i konieczności częstszego wykonywania transfuzji preparatów krwi. W celu zapobiegania niedokrwistości lub ją łagodzeniu jej objawów, należy przyjmować dostępne bez recepty preparaty żelaza.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Niedokrwistość

Niskie stężenie hemoglobiny we krwi określane jest mianem niedokrwistości. Istotne jest wykluczenie niedokrwistości rzekomej (rozcieńczenia ...

Bladość skóry – jakie mogą być przyczyny?

Bladość to subiektywny objaw polegający na zmianie koloru skóry. Może być spowodowana przez wiele dolegliwości ...

Zespół niespokojnych nóg (RLS)

Zespół niespokojnych nóg, czyli zespół RLS dotyka około 5 proc. populacji ogólnej. Częstość występowania choroby ...

Zimne stopy i dłonie

Zimne stopy i dłonie stanowią częsty problem, na który skarżą się pacjenci w gabinecie lekarskim. ...

Anemia w ciąży

Anemia w ciąży rozwija się u większości kobiet. Bywa też ona nazywana niedokrwistością w ciąży. ...

32 tydzień ciąży

W 32 tygodniu ciąży ciało dziecka staje się coraz bardziej zbliżone kształtem do ciała noworodka. ...

Niedokrwistość w ciąży

Niedokrwistość, przez pacjentów częściej nazywana anemią, to stan, w którym zmniejsza się ilość hemoglobiny we ...

Kwas foliowy – niezbędny w ciąży

Kwas foliowy, zwany także folanem, folacyną lub kwasem pteroiloglutaminowym, jest witaminą z grupy B. Jego ...

Obfite miesiączki a anemia

Anemia to stan gdy obniżony jest poziom hemoglobiny i zmniejszona jest ilość erytrocytów we krwi. ...

Retikulocyty – wskazania, przygotowanie, przebieg, norma, wyniki badania

Badanie stężenia retikulocytów będących niedojrzałą formą erytrocytów pozwala zdiagnozować i różnicować niedokrwistość. Badanie liczby retikulocytów ...

Ciąża a anemia

Anemia w ciąży jest rzadko spotykana. Natomiast tzw. „anemia fizjologiczna” lub „anemia ciężarnych” może dotyczyć ...

Anemia z niedoboru żelaza u dziecka

Żelazo stanowi składnik mineralny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania i zdrowia organizmu. Każda krwinka czerwona zawiera ...

Komentarze (0)