Opieka nad ciążą mnogą

Ciążą mnogą, inaczej wielopłodową, nazywamy jednoczesny rozwój w jamie macicy co najmniej dwóch zarodków. W zależności od ilości rozwijających się płodów w łonie kobiety wyróżnia się ciążę bliźniaczą, trojaczą, czworaczą, itd.

Ciąża bliźniacza

Najczęstszą postacią ciąży wielopłodowej jest ciąża bliźniacza. Może do niej dojść w wyniku zapłodnienia jednej komórki jajowej przez jeden plemnik, a pierwotnie pojedyncza zygota dzieli się następnie na dwie identyczne genetycznie struktury embrionalne. Podział ten może dokonać się w ciągu pierwszych 14-16 dni od zapłodnienia. W zależności od czasu, w którym dokonuje się podział pojedynczej zygoty na dwie identyczne genetycznie struktury, wyróżniamy:

  • ciążę dwukosmówkową, dwuowodniową – czas podziału do 4 dni od zapłodnienia,
  • ciążę jednokosmówkową, dwuowodniową – czas podziału 4-7 dzień od zapłodnienia,
  • ciążę jednokosmówkową, jednoowodniową – czas podziału powyżej 7 dnia od zapłodnienia,
  • podział dokonujący się po 13 dniu od zapłodnienia, prowadzi do powstania bliźniąt niecałkowicie rozdzielonych.

Wszystkie ciąże mnogie zalicza się do ciąż wysokiego ryzyka. Znacznie częściej występują powikłania położnicze – typowe dla ciąży pojedynczej i specyficzne, dotyczące wyłącznie ciąży wielopłodowej. Umieralność w ciąży wielopłodowej jest 4 – 11 razy wyższa niż w ciąży pojedynczej. Najskuteczniejszym czynnikiem zmniejszającym patologię w ciąży wielopłodowej jest prawidłowa opieka perinatalna. W rozpoznaniu ciąży wielopłodowej zastosowanie mają następujące metody diagnostyczne:

  • badanie kliniczne,
  • oznaczanie markerów biochemicznych,
  • elektrokardiografia płodowa,
  • ultrasonografia,
  • magnetyczny rezonans jądrowy.

Pod względem ryzyka ciąże bliźniacze dzielą się na:

  • ciąże wysokiego ryzyka – dwukosmówkowe, dwuowodniowe,
  • ciąże bardzo wysokiego ryzyka – jednokosmowkowe, dwuowodniowe,
  • ciąże ekstremalnie wysokiego ryzyka – jednokosmówkowe, jednoowodniowe.

W trakcie wizyt kontrolnych ważne są: wykrycie przedwczesnej czynności skurczowej macicy, ocena szyjki macicy, ocena biocenozy pochwy. Ważną rolę odgrywają też wczesne wykrycie i leczenie niedokrwistości, zakażenia dróg moczowych, nadciśnienia, cukrzycy ciężarnych, chorób nerek.

Powikłania w ciąży wielopłodowej

W ciążach wielopłodowych występują te same powikłania co w ciążach z pojedynczym płodem. Częstość ich występowania jest jednak zwiększona. Najczęstszym powikłaniem jest jej przedwczesne zakończenie. Ponad 50% bliźniąt rodzi się przed 37 tygodniem trwania ciąży, stąd też przeciętny czas trwania ciąży bliźniaczej wynosi 35 tygodni, trojaczej - 32 tygodnie, zaś czworaczej - 29 tygodni, a średnia masa urodzeniowa noworodków z ciąż bliźniaczych wynosi 2475 g, z ciąż trojaczych - zaledwie 1720 g.

Do powikłań spotykanych tylko w przypadkach ciąż wielopłodowych należą:

  • rozbieżny wzrost wewnątrzmaciczny płodów: I stopnia – różnica w masach ciała bliźniąt od 15 do 25%, II stopnia – różnica w masach ciała bliźniąt > 25%; w przypadkach rozbieżnego wzrastania bliźniąt odsetek okołoporodowych zgonów jest tym wyższy, im bardziej płody różnią się masami,
  • zgon wewnątrzmaciczny jednego z płodów - do zgonu wewnątrzmacicznego jednego z płodów może dojść w każdym okresie ciąży, najczęściej zdarza się to w I-ym trymestrze ciąży; dla matki rokowanie dobre, dla przeżywającego płodu: w ciąży dwukosmówkowej (brak połączeń naczyniowych) – rokowanie dobre, w ciaży jednokosmówkowej (obecność połączeń naczyniowych) – rokowanie złe,
  • współistnienie ciążowej choroby trofoblastycznej z żywym płodem; w ciążach wielopłodowych rozrosty i nowotwory trofoblastu stwierdzane są znacznie częściej niż w ciążach z pojedynczym płodem; ogólna przeżywalność płodów wynosi <25%,
  • powikłania charakterystyczne dla ciąży jednokosmówkowej:
  • ostra i przewlekła postać zespołu „przetoczenia krwi pomiędzy płodami”; wyróżnia się dwie postacie zespołu ostrą (18%) i przewlekłą (82%); ostra występuje, gdy podczas skurczów macicy pojawia się szybki transfer krwi od jednego z płodów do drugiego poprzez powierzchniowe połączenia naczyniowe; przewlekła postać powstaje w wyniku transferu czasie ciąży pełnej krwi od jednego z płodów do drugiego poprzez głębokie, występujące w kosmówkach końcowych połączenia; rokowanie dla bliźniąt jest bardzo poważne, odsetek zgonów wynosi 0d 80% do 100%;
  • zespół „odwróconego kierunku przepływu krwi”; w przypadku pojawienia się przewagi ciśnienia w układzie krążenia jednego z płodów może dojść do odwrócenia kierunku przepływu krwi w naczyniach pępowinowych i wewnątrzpłodowoych drugiego płodu; w takim przypadku krew wpływa do słabszego płodu „biorcy” tetnicą pępowinową a wypływa żyłą; w konsekwencji prowadzi do zatrzymania czynności serca i jego wtórnego zaniku („płód bez serca”); umieralność okołoporodowa bliźniąt „dawców” sięga 70%; nieprawidłowości rozwojowe występujące u płodu „bez serca” zawsze prowadzą do zgonu;
  • uszkodzenia przeżywającego płodu po zgonie wewnątrzmacicznym jego współbliźniaka;
  • wykrwawienie się jednego płodu w wyniku uszkodzenia naczyń pępowinowych drugiego,
  • obecność płodów pasożytujących wewnętrznie i zewnętrznie; powstałe nieprawidłowe osobniki mogą przeżyć jedynie wówczas, gdy pozostają złączone z drugim, rozwijającym się bardziej prawidłowo płodem,
  • kolizje pępowin (w ciążach jednoowodniowych),
  • płody niecałkowicie rozdzielone (w ciążach jednoowodniowych); bliźnięta anatomicznie złączone ze sobą co najmniej jedną częścią ciała; rokowanie dla połączonych bliźniąt jest bardzo niepomyślne.

Nadzór nad ciążą wielopłodową

Prawidłowy nadzór ciąży wielopłodowej opiera się na trzech zasadniczych elementach:

  • wczesne rozpoznanie ciąży wielopłodowej (10 – 41 tydzień ciąży),
  • wczesna diagnostyka rodzaju błon płodowych (kosmówkowości, owodniowości), łożyska (pojedynczy dysk łożyska, dwa oddzielne dyski łożyska, łożyska podwójne ale złączone ze sobą),
  • kontrolne, regularne wizyty w poradni dla ciężarnych – wizyty w niepowikłanych ciążach o wyższej krotności i w ciąży bliźniaczej jednokosmówkowej powinny odbywać się raz w tygodniu, w ciąży dwukosmókowej co 2 tygodnie, częściej w przypadku wystąpienia powikłań.

Ocena ultrasonograficzna rozwoju i stanu płodów:

  • ciąża bliźniacza dwukosmówkowa – USG w 16, 28, 32, 36 tygodniu oraz w okresie przedporodowym,
  • ciąże o wyższej krotności oraz ciąża jednokosmówkowa – USG w trakcie każdej wizyty.

Ciężarna w ciąży wielopłodowej powinna zadbać o odpowiednie odżywianie, suplementację żelazem, magnezem, witaminami. Ciężarnym w ciąży wielopłodowej zaleca się rezygnację z pracy zawodowej oraz ograniczenie wysiłku fizycznego: w niepowikłanych ciążach bliźniaczych od 20 tygodnia, w ciążach o wyższej krotności od momentu ich rozpoznania. Współżycie seksualne dozwolone jest w pierwszej połowie ciąży. W drugiej połowie należy je ograniczyć.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Rozstępy w ciąży i po porodzie

Rozstępy to wrzecionowate pasma w kolorze czerwonym lub białym. Są efektem zbyt brutalnego rozciągania skóry, ...

Piersi w ciąży – zmiany, jakie się dokonują i pielęgnacja?

Piersi można uważać za dodatkowe gruczoły układu rozrodczego ze względu na szczególne funkcje, które spełniają ...

Dieta w ciąży

Sposób odżywiania się każdego człowieka ma wpływ na jego stan zdrowia, odporność, ryzyko wystąpienia chorób ...

Ciąża mnoga

Prawdopodobieństwo ciąży mnogiej zwiększa się w czasie leczenia niepłodności o 20-40%. Pod wpływem hormonalnej stymulacji, ...

Ciąża mnoga – co może być przyczyną ciąży mnogiej?

Ciąża mnoga oznacza jednoczesny rozwój w jamie macicy dwóch lub większej liczby płodów. W zależności ...

Podróż samolotem w ciąży

Zdaniem lekarzy ciąża nie powinna być pretekstem do zmiany środka transportu. Niewątpliwie, z uwagi na ...

Ciąża mnoga – ciąża wysokiego ryzyka?

Ciąża mnoga na pewno wiąże się z większą ilością zagrożeń niż ciąża pojedyncza. Jednak nie ...

Wielokrotne cięcia cesarskie

Cesarskie cięcie nie jest prostym, rutynowym zabiegiem, który kończy proces, jakim jest ciąża. Poród drogą ...

Ciąża mnoga a poród

Ciąża mnoga oznacza jednoczesny rozwój w jamie macicy dwóch lub większej liczby płodów. W zależności ...

Seks w czasie ciąży

W czasie ciąży kobieta odczuwa popęd seksualny, choć ulega on zmianom wraz z upływem czasu ...

Ciąża bliźniacza

Przyszła mama, która nosi pod sercem więcej niż jedno dziecko, wymaga szczególnej opieki. W ciąży ...

Jazda samochodem w ciąży

Jeżeli jest to możliwe, ciężarna powinna być pasażerem aniżeli kierowcą, szczególnie jeżeli jest ona w ...

Komentarze (0)