Masa ciała w ciąży i po porodzie

Ciąża nierozłącznie związana jest ze zmianami, które zachodzą w ciele kobiety. Jedną z takich zmian jest zwiększenie masy ciała za sprawą rozwijającego się w ciężarnej macicy płodu. Przy odpowiednim przygotowaniu przed ciążą oraz zdrowym trybie życia w trakcie ciąży, kobiety mogą wrócić do sylwetki sprzed ciąży.

Dlaczego kobieta w ciąży przybiera na wadze?

Pytanie na pozór proste jednak mechanizmy i zależności wpływające na przyrost masy ciała w ciąży są dość skomplikowane. Podstawowy powód to konieczność zwiększenia przemiany materii, a co za tym idzie wzrost zapotrzebowania energetycznego organizmu. Najistotniejsze jest umożliwienie rozwoju płodowi, który przez cały okres ciąży jest energetycznie i nie tylko w pełni uzależniony od matki. Metabolizm ciężarnej musi przebiegać w taki sposób, aby sprostać rosnącym wymaganiom energetycznym narządów, co umożliwia utrzymanie ich wydolności. Kolejna ważna kwestia to utworzenie odpowiednich wystarczających na czas porodu oraz połogu rezerw energetycznych. Sam poród, szczególnie drogami i siłami natury, jest dla organizmu rodzącej bardzo dużym wyzwaniem. Dla prawidłowego przebiegu samego tylko parcia w trakcie akcji porodowej mięśnie zużywają bardzo dużo składników energetycznych. Poza tym proces laktacji również jest wysokokosztowy energetycznie dla organizmu matki oraz wymaga wielu witamin i mikroelementów. W trakcie ciąży głównie za sprawą zmian hormonalnych metabolizm ulega pewnego rodzaju przestawieniu. Od chwili implantacji zarodka układy przyszłej matki nastawiają się na zapewnienie wszystkich potrzebnych rozwijającemu się organizmowi czynników wzrostowych.

Ogólne dzienne zapotrzebowanie energetyczne wzrasta podczas ciąży o około 300 kcal. Węglowodany, czyli cukry są niejako zachowywane przez organizm matczyny głównie na użytek płodu. Jest to możliwe między innymi dzięki wzrostowi oporności tkanek matki na insulinę, która od tego czasu „wtłacza” do nich glukozę mniej wydajnie. Organizm przyszłej mamy modyfikuje również gospodarkę białkami. Azot zawarty w tych składnikach pokarmowych jest niezmiernie potrzebny do rozwoju płodu, łożyska oraz gruczołów piersiowych. Ciąża jest okresem kiedy we krwi matki rośnie stężenie cholesterolu oraz trójglicerydów. Jest to niezbędne dla rozwoju płodu, szczególnie przy kształtowaniu się układu nerwowego. Przy wzroście masy ciała ogromną rolę odgrywa również woda, która jest gromadzona w tkankach ciężarnej. Pod koniec ciąży masa dodatkowo zachowanej w ustroju wody może dochodzić do sześciu kilogramów.

Jaki jest prawidłowy przyrost masy ciała w ciąży?

Na wzrost masy ciała kobiety ciężarnej składa się sama ciąża, czyli płód, wody płodowe, łożysko i rosnąca macica oraz gromadzone zapasy energetyczne i woda, a także zwiększające swą objętość piersi. Stopień odpowiedniego przybierania na wadze w trakcie ciąży zależy od wyjściowego, czyli przedciążowego BMI. Skrót ten oznacza wskaźnik masy ciała, z języka angielskiego body mass index. Można go wyliczyć przy użyciu prostego wzoru. Masę ciała w kilogramach należy podzielić przez wzrost w metrach podniesiony do kwadratu.
Przykład masa ciała wynosi 58 kg, a wzrost 173 cm, czyli

Według WHO, czyli Światowej Organizacji Zdrowia prawidłowa wartość BMI niezależnie od płci wynosi między 18,50 a 24,99. Wskazany przyrost masy ciała w ciąży jest uzależniony od BMI. Odpowiednio dla kobiet z BMI przed ciążą poniżej 19,8 powinien wynosić między 12,5 a 18 kg, BMI między 19,8 a 26 oczekuje się przybrania na wadze od 11,5 do 16 kg, a kobiety ze wskaźnikiem przekraczającym 26 nie powinny przybrać więcej niż 11,5 kg oraz mniej niż 7 kg. Masa rozwijającego się płodu wzrasta z 5 gramów w 10 tygodniu ciąży do około 3500 gramów w chwili porodu. Przy czym największy przyrost masy płodu przypada mniej więcej na ostatnie 10 tygodni ciąży. W pierwszym trymestrze ciąży płyn owodniowy waży około 50 gramów, a pod koniec ciąży masa ta jest prawie dwudziestokrotnie większa. Dojrzałe, w pełni rozwinięte, ukształtowane oraz prawidłowo funkcjonujące łożysko w ciąży pojedynczej waży około 650 gramów, czyli ponad pół kilograma. Masa macicy w ciąży wzrasta do około 1 kilograma, a przed ciążą jest około dwudziestokrotnie mniejsza. Przed samym porodem masa ciała kobiety może obniżyć się o około kilogram. Oczywiście podane wielkości są uśrednione i nie należy ich odnosić wprost do każdej ciąży. Naturalnym jest fakt, że na przykład w ciąży mnogiej wartości te będą zdecydowanie inne.

Nadwaga a niedowaga przed ciążą

Nadwaga, czyli masa ciała dając przy aktualnym wzroście BMI wynoszące 25 lub więcej jest czynnikiem ryzyka wielu chorób i stanów patologicznych. Nadwaga obecna już przed ciążą grozi zwiększonym ryzykiem rozwoju między innymi chorób sercowo-naczyniowych oraz raka trzonu macicy. Dla przyszłych mam istotne powinno być również to, że zbyt wysoka masa ciała, a szczególnie otyłość, czyli BMI powyżej 30 w przebiegu zespołu policystycznych jajników w znaczący sposób może spotęgować upośledzenie możliwości prokreacyjnych kobiety wywołanych samą chorobą. W przebiegu PCOS odpowiednia redukcja masy ciała może przyczynić się do powrotu owulacji. Zbyt duże przybranie na wadze podczas ciąży zwiększa ryzyko rozwoju cukrzycy ciążowej, nadciśnienia indukowanego ciążą, a przede wszystkim dużej masy urodzeniowej dziecka i związanych z nią potencjalnych powikłań okołoporodowych, na przykład wydłużenia czasu trwania porodu, czy uszkodzenia splotów nerwowych dziecka.

Niedowaga, czyli masa ciała dająca przy aktualnym wzroście BMI poniżej 18,5, ma potencjalny związek z mniejszą masą urodzeniową noworodka. Postuluje się również jej związek z wewnątrzmacicznym ograniczeniem wzrostu płodu, co może mieć rozliczne konsekwencje dla dziecka. Zarówno w okresie ciąży i porodu jak i dalszego rozwoju osobniczego. W trakcie ciąży niedożywieniu sprzyja bardzo młody wiek ciężarnej, duża liczba ciąż w ostatnich 2 latach, niepowodzenia położnicze w przeszłości, palenie papierosów, picie alkoholu.

W trakcie trwania ciąży nie wolno bez konsultacji z lekarzem stosować żadnych diet oraz przyjmować żadnych leków „odchudzających” czy pomagających przytyć.

Redukcja masy ciała po porodzie

W połogu fizjologiczny spadek masy ciała wynosi około pół kilograma miesięcznie. Ocenia się, że bez negatywnego wpływu na proces laktacji kobieta może starać się chudnąć w tempie do maksymalnie 2 kilogramów na miesiąc. W trakcie karmienia piersią nie wolno bez konsultacji z lekarzem stosować żadnych leków na odchudzanie oraz diet redukujących masę ciała. Przyjęcie bez konsultacji z lekarzem jakichkolwiek substancji mających zredukować masę ciała w trakcie karmienia może bardzo poważnie zaszkodzić dziecku. Dopuszczalna a nawet wskazana jest gimnastyka po porodzie. Dobór ćwiczeń najlepiej uzgodnić z położną, która poleci odpowiednie ćwiczenia w zależności od sposobu ukończenia ciąży i obecności ewentualnych powikłać. Wskazane są również, jeżeli nie ma do tego przeciwwskazań, regularne ćwiczenia fizyczne podczas ciąży. Najlepiej aby była to systematyczna aktywność fizyczna o umiarkowanej intensywności, np. trzydziestominutowy spacer. Odradza się długotrwający wysiłek fizyczny, szczególnie podczas pierwszego trymestru ciąży.

Opublikowano: ; aktualizacja: 29.06.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Wegetarianizm a ciąża

Wegetarianki planując ciążę zastanawiają się czy wegetarianizm jest zdrowy dla dziecka, czy kuchnia wegetariańska jest ...

Podróż samolotem w ciąży

Zdaniem lekarzy ciąża nie powinna być pretekstem do zmiany środka transportu. Niewątpliwie, z uwagi na ...

Kwas foliowy – niezbędny w ciąży

Kwas foliowy, zwany także folanem, folacyną lub kwasem pteroiloglutaminowym, jest witaminą z grupy B. Jego ...

Ciało kobiety w ciąży

Zmiany zachodzące w czasie ciąży są różnorodne. Niektóre mamy boją się, że ich ciało zmieni ...

Higiena intymna w ciąży

Higiena intymna jest bardzo ważna, w szczególności w okresie ciąży i połogu. Zapobiegając infekcjom można ...

Masaż w ciąży

Jednym ze sposobów na zapewnienie ciału komfortu jest masaż. Sytuacją, której masaż ciała bardzo sprzyja, ...

Pozycje do spania w czasie ciąży

Dużym problemem dla wielu ciężarnych jest znalezienie wygodnej pozycji do spania, która jednocześnie będzie bezpieczna ...

Ciąża a praca

Niektóre ciężarne są w stanie pracować aż do terminu porodu, inne potrzebują zmiany rozkładu i ...

Piersi a ciąża

Natura tak skonstruowała kobiecy organizm, aby kobieta mogła w przyszłości karmić swoje dziecko. Zmiany w ...

Żelazo a planowanie ciąży

Odpowiedni poziom żelaza w diecie kobiety ciężarnej zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia niedokrwistości (anemii) z niedoboru żelaza. ...

Cera w ciąży

Zmiany, do jakich dochodzi w organizmie ciężarnej kobiety, mają wpływ na całe jej ciało – ...

Przyrost masy ciała w ciąży

W czasie trwania ciąży każda kobieta przybiera na wadze. Składa się na to wiele czynników: ...

Komentarze (0)