Włośnica

Spożycie nieprzebadanego mięsa może nieść za sobą poważne konsekwencje. Włośnica, wywoływana przez ukryte w mięsie otorbione larwy z rodzaju Trichinella, rozpoczyna się zwykle gwałtownie – wysoką gorączką, zaburzeniami funkcji przewodu pokarmowego oraz bólem mięśni. Leczenie włośnicy dzieli się na przyczynowe, mające na celu zwalczenie pasożytów, oraz objawowe.

Jak można zakazić się włośnicą?

Włośnica jest wywoływana przez nicienie z rodzaju Trichinella. Rozpoczyna się zwykle gwałtownie i może doprowadzić do wystąpienia poważnych powikłań, nawet śmiertelnych.

Niebezpieczeństwo dla człowieka stanowią osobniki należące do pięciu gatunków, z których w Polsce najczęściej występuje Trichinella spiralis, czyli włosień kręty. Zarażenie następuje poprzez spożycie mięsa zawierającego otorbione larwy włośni.

W strefie klimatu umiarkowanego może to być mięso świń, owiec, kóz, koni, królików oraz dzików. Rocznie odnotowuje się od kilku do kilkunastu epidemii, wynikających głównie ze spożycia wieprzowiny oraz dziczyzny.

Jak rozwija się włośnica?

W cyklu rozwojowym Trichinella spiralis wyróżniamy dwie postaci:

  • osobniki dorosłe – męskie i żeńskie o długości nieprzekraczającej 5 mm,
  • postacie larwalne – larwę nowo narodzoną, wędrującą oraz otorbioną, która jest formą inwazyjną.

Po spożyciu mięsa zawierającego otorbione larwy w przewodzie pokarmowym człowieka dochodzi do ich uwolnienia. Do osiągnięcia dojrzałości potrzebują około 3 dni. Po upływie tego okresu larwy uzyskują zdolność do rozmnażania płciowego. Przyczepione do błony śluzowej przewodu pokarmowego samice po około 5 dniach rozpoczynają rodzenie larw.

Proces ten może trwać nawet 5 tygodni. Poprzez naczynia chłonne nowo narodzone larwy wydostają się z przewodu pokarmowego i jako larwy wędrujące rozpoczynają swoją podróż po organizmie zarażonego.

Potrafią przeniknąć do każdego narządu, wywołując stan zapalny oraz martwicę. Jednak ich ostateczny cel jest bardziej sprecyzowany – są to mięśnie poprzecznie prążkowane, czyli takie, których ruch zależy od naszej woli.

Larwy Trichinella szczególnie upodobały sobie mięśnie języka, zewnątrzgałkowe, międzyżebrowe, mięśnie karku, przeponę oraz zginacze kończyn. To właśnie w nich otaczają się torebką wytwarzaną przez swojego gospodarza. W takiej formie potrafią przetrwać kilka lat. Ostatecznie torbiele zawierające larwy ulegają zwapnieniu.

Objawy zachorowania na włośnicę

Okres wylęgania włośnicy wynosi od 7 do nawet 60 dni. Długość tego okresu zależy od bardzo wielu czynników, m.in. od rodzaju spożytego mięsa, ilości zawartych w nim włośni oraz ich rodzaju. Wiadomo jednak, że im krótszy okres wylęgania, tym cięższy przebieg choroby. Początek objawów jest z reguły gwałtowny. Pojawiają się:

  • gorączka o ciągłym charakterze, często powyżej 40°C;
  • ból głowy;
  • nadmierna potliwość;
  • obrzęk twarzy, szczególnie wokół oczu (symetrycznemu obrzękowi powiek z reguły towarzyszy zaczerwienienie spojówek oraz łzawienie);
  • wybroczyny podpaznokciowe;
  • biegunka z domieszką śluzu;
  • nudności i wymioty;
  • bóle i obrzęk mięśni (bardzo często okolicy gałki ocznej, karku i zginaczy kończyn);
  • ból w klatce piersiowej z towarzyszącymi zmianami w EKG;
  • zamroczenie i senność lub nadmierne pobudzenie;
  • zawroty głowy i szumy uszne.

Sporadycznie, w związku z bardzo ciężkim przebiegiem, może dojść do porażenia nerwu twarzowego, zaburzeń połykania, a także szczękościsku.

Po około 5–7 tygodniach choroby objawy powoli ustępują. Moment ten odpowiada ostatecznemu otorbieniu larw w tkance mięśniowej.

Powikłania włośnicy

Powikłania dotyczą głównie pacjentów, u których zbyt późno rozpoczęto leczenie. Do możliwych powikłań włośnicy możemy zaliczyć:

Rozpoznanie włośnicy

W postawieniu diagnozy włośnicy bardzo pomocne okazują się informacje uzyskane od pacjenta na temat spożywanego mięsa oraz jego przetworów.

Dla potwierdzenia rozpoznania wykonuje się badania dodatkowe. W wynikach badań krwi zwraca uwagę zwiększenie ilości granulocytów kwasochłonnych oraz zwiększenie aktywności enzymów mięśniowych.

Jednak podstawą pozostają badania serologiczne, polegające na wykrywaniu za pomocą testu ELISA swoistych przeciwciał skierowanych przeciwko antygenom włośnia.

Najwcześniej udaje się wykryć przeciwciała klasy IgM oraz IgA (nawet w 2. tygodniu od początku inwazji). Przeciwciała klasy IgG pojawiają się znacznie później, natomiast są one wykrywalne przez wiele lat.

Ponadto w razie wątpliwości diagnostycznych oraz dla ostatecznego potwierdzenia zarażenia istnieje możliwość wykonania badania histologicznego i parazytologicznego pobranego wycinka mięśnia naramiennego.

Leczenie włośnicy

Stosowane metody leczenia włośnicy możemy podzielić na dwie grupy. Pierwsza z nich to leczenie przyczynowe. Istotą jest stosowanie leków przeciwpasożytniczych, takich jak albendazol, mebendazol lub pyrantel. Ten ostatni znajduje zastosowanie w leczeniu kobiet ciężarnych.

Terapia trwa zwykle do 10 dni i należy ją rozpocząć jak najszybciej, z uwagi na to, że najwyższa skuteczność działania rejestrowana jest w fazie jelitowej zarażenia.

Druga grupa zaleceń to objawowe leczenie włośnicy. W celu zniesienia bólu i obniżenia gorączki stosuje się najczęściej niesteroidowe leki przeciwzapalne. W ciężkich przypadkach podaje się glikokortykosteroidy.

W razie potrzeby istnieje możliwość korygowania zaburzeń wodno-elektrolitowych w warunkach szpitalnych. Ponadto chorego obowiązuje przez kilka tygodni oszczędzający tryb życia i unikanie nadmiernego obciążania mięśni.

Zapobieganie włośnicy

Zapobieganie inwazji włośni opiera się na unikaniu spożywania mięsa pochodzącego z niepewnego źródła, zwłaszcza wieprzowiny oraz dziczyzny. Koniecznie trzeba pamiętać, że mrożenie w warunkach domowych nie zabija larw włośnia. Skuteczne jest tylko poddanie mięsa obróbce cieplnej.

Opublikowano: ; aktualizacja: 09.01.2016

Oceń:
4.1


Może cię

Promienica – objawy, przyczyny i sposoby leczenia aktynomikozy

Promienica (aktynomikoza), to zakaźna choroba bakteryjna ludzi i zwierząt. Jej przyczyną są promieniowce bytujące przede ...

Tężec

Tężec to ostra i potencjalnie śmiertelna choroba, wywoływana przez neurotoksynę produkowaną przez laseczki Clostridium tetani. ...

Herpeswirusy

Herpesviridae, czyli herpeswirusy, to wirusy, z których osiem wywołuje choroby u ludzi. Herpeswirusy są najlepiej ...

Leptospiroza – przyczyny, objawy, leczenie

Leptospiroza to zakaźna choroba odzwierzęca, której przyczyną jest zakażenie przez krętki z rodzaju Leptospira. Występuje ...

Malaria

Malaria, znana głównie z lektur szkolnych, nie jest wytworem czysto literackim. Przenoszone przez komary zarodźce ...

Toksoplazmoza wrodzona

Badania wykazały że prawie połowa kobiet w wieku rozrodczym, nie zdając sobie z tego sprawy, ...

Grypa

Grypa jest chorobą zakaźną. Rozpoczyna się gwałtownie, dając objawy w postaci gorączki, ogólnego rozbicia, dreszczy ...

Cytomegalia – przyczyny, objawy, wyniki badań, leczenie

Przyczyną cytomegalii jest zakażenie wirusem CMV, określanym jako cytomegalowirus. Przy cytomegalii objawy u mężczyzn i ...

Leczenie grypy

Leczenie grypy obejmuje leczenie objawowe (zwalczanie gorączki i bólu, nawadnianie), a także leczenie przeciwwirusowe i ...

HIV

Zakażenie HIV (ang. Human Immunodeficiency Virus), czyli zakażenie ludzkim wirusem niedoboru odporności staje się problemem ...

Grypa – fakty i mity

Grypa to ostra choroba zakaźna, pojawiająca się sezonowo, przede wszystkim w okresie jesienno-zimowym. Istnieje wiele ...

Świnka

Nagminne zapalenie przyusznic, przez pacjentów określane jako świnka, to choroba zakaźna przenoszona drogą kropelkową. Najczęściej ...

Komentarze (0)