Toksokaroza

Nicienie z rodzaju Toxocara są przyczyną jednej z najpowszechniejszych chorób pasożytniczych człowieka. Spowodowana przez ich inwazję toksokaroza wywołuje szeroki wachlarz objawów, w zależności od umiejscowienia larw w organizmie. W leczeniu choroby stosuje się leki przeciwpasożytnicze, przede wszystkim mebendazol, tiabendazol oraz albendazol.

Co to jest toksokaroza?

Toksokaroza jest chorobą wywoływaną przez nicienie Toxocara canis i Toxocara cati, czyli – odpowiednio – glistę psią oraz glistę kocią. Wyróżniamy postacie choroby przebiegające zupełnie bezobjawowo, jak i takie, którym towarzyszy wysoka gorączka, kaszel, a nawet drgawki.

Nicienie często dostają się do organizmu człowieka – świadczą o tym wyniki przeprowadzonych badań. Według danych szacunkowych w Europie dodatnie odczyny serologiczne, wskazujące na kontakt z glistami stwierdza się nawet u 2% dzieci. Dla porównania, według danych pochodzących z Indii, wśród dzieci do 6. roku życia zakażonych jest ponad 80%. Pozwala to wymienić toksokarozę wśród chorób pasożytniczych najczęściej dotykających człowieka.

Dojrzałe postacie pasożytów, o długości od kilku do kilkunastu centymetrów, bytują w przewodach pokarmowych kotów i psów. Samice, które zwykle są mniejsze od osobników męskich, składają nawet 200 000 jaj na dobę, które następnie wraz z kałem żywiciela wydostają się do środowiska.

Aby dojrzeć i tym samym rozwinąć się do postaci inwazyjnej, muszą przez kilka tygodni przebywać w korzystnych warunkach atmosferycznych. Najbardziej odpowiada im wilgotna gleba oraz temperatura w granicach 10–35°C.

Jak można zakazić się toksokarozą?

Inwazyjne postacie jaj pasożytów, czyli takie, które zawierają larwę, mogą dostać się do organizmu człowieka poprzez wodę i pożywienie – głównie warzywa i owoce zanieczyszczone odchodami zwierząt. Możliwe jest także bezpośrednie przeniesienie jaj do ust za pomocą brudnych rąk.

Ten drugi sposób zarażenia jest charakterystyczny szczególnie dla małych dzieci bawiących się w zanieczyszczonych piaskownicach. Po dostaniu się do przewodu pokarmowego z jaj wylęgają się larwy, które początkowo przyczepiają się do ścian jelita cienkiego, aby następnie przedostać się do naczyń krwionośnych.

Wędrówka wraz z krwią po organizmie zarażonego najczęściej kończy się już w wątrobie, chociaż niektórym larwom udaje się przedostać do płuc lub nawet do innych narządów, takich jak mózg, mięśnie czy gałki oczne.

W każdym z miejsc pobytu larwy Toxocara powodują tworzenie się ziarniniaków oraz uszkodzenie okolicznych tkanek, wynikające z toczącego się stanu zapalnego. Nicienie z rodzaju Toxocara w organizmie człowieka nigdy nie przekształcają się w formy dorosłe, pozostaje on dla nich żywicielem przypadkowym.

Objawy toksokarozy

Spektrum objawów klinicznych toksokarozy jest ściśle związane z liczbą spożytych jaj, czasem trwania zarażenia, a także lokalizacją zmian. Wyróżnia się cztery podstawowe postaci choroby.

  • Toksokaroza utajona to najczęstsza postać choroby. Przebiega skrycie, wywołując zespół niecharakterystycznych objawów, takich jak zmniejszenie apetytu, osłabienie, bezsenność, bóle brzucha i głowy oraz niekiedy powiększenie wątroby.
  • Toksokaroza trzewna, nazywana też burzliwym zespołem larwy trzewnej wędrującej, rozwija się najczęściej u małych dzieci. Najprawdopodobniej jest związana z przeniesieniem znacznej ilości jaj inwazyjnych. Jej objawy obejmują gorączkę, powiększenie wątroby, kaszel i duszność przypominające astmę oskrzelową, wysypkę o charakterze pokrzywki, czasem powiększenie węzłów chłonnych dotyczące wielu regionów ciała. Sporadycznie obserwuje się przypadki zapalenia mięśnia sercowego, mózgu oraz stawów.
  • Toksokaroza oczna nie jest jednorodna. Występuje najczęściej u dorosłych i starszych dzieci. Możemy zaobserwować tzw. leukokorię, czyli inaczej objaw białej źrenicy, powstający w wyniku tworzenia się na dnie oka ziarniniaka. Ponadto często pojawiają się zaburzenia widzenia, wynikające z odwarstwienia siatkówki, a także zmiany wysiękowe i zapalne w obrębie siatkówki, naczyniówki oraz samego nerwu wzrokowego.
  • Neurotoksokaroza jest rzadko spotykaną formą inwazji nicieni. Przez niektórych zaliczana do zespołu larwy trzewnej wędrującej. W jej przebiegu dominują objawy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Poza tym w pojedynczych przypadkach zaobserwowano zaburzenia świadomości, napady drgawek, zaburzenia chodu, czucia oraz osłabienie siły mięśniowej.

W przypadku niepodjęcia leczenia toksokaroza ma wieloletni przebieg z na zmianę ustępującymi i narastającymi objawami.

Rozpoznanie toksokarozy

Diagnostyka toksokarozy jest trudna. Opiera się na ocenie objawów klinicznych, wywiadzie potwierdzającym możliwość zarażenia oraz wynikach badań laboratoryjnych.

Często pierwszym parametrem kierującym podejrzenia w kierunku choroby pasożytniczej jest wynik morfologii krwi, w którym obserwujemy zwiększenie ilości białych krwinek (12,0–80,0 x 109/l) z towarzyszącą eozynofilią, czyli zwiększeniem ilości granulocytów kwasochłonnych.

W następnej kolejności wykonuje się badania serologiczne wykrywające obecność swoistych przeciwciał w klasie IgG. Oznaczenie można wykonać w surowicy krwi, płynie mózgowo-rdzeniowym, a w razie konieczności nawet w płynie pochodzącym z komory przedniej oka. Dokładna wartość stężenia przeciwciał oraz granulocytów kwasochłonnych (eozynofilii) może pomóc w określeniu postaci toksokarozy.

Leczenie toksokarozy

W leczeniu toksokarozy wykorzystuje się leki przeciwpasożytnicze, głównie mebendazol, tiabendazol oraz albendazol. Terapia trwa najczęściej od 5 do 10 dni.

Zapobieganie toksokarozie

W celu uniknięcia przeniesienia pasożytów Toxocara canis oraz Toxocara cati należy bezwzględnie pamiętać o myciu rąk po kontakcie z psem i kotem. Właściciele tych zwierząt powinni zadbać o regularne odrobaczanie swoich pupili, sprzątanie po nich oraz niewpuszczanie ich na tereny placów zabaw, a szczególnie do piaskownicy.

Opublikowano: ; aktualizacja: 09.01.2016

Oceń:
4.2


Może cię

Mykoplazma

Zakażenie bakteriami Mycoplasma pneumoniae, czyli mykoplazmoza, może powodować wystąpienie różnorodnych objawów. Najczęściej przebiega jako atypowe ...

Borelioza – objawy, badania, leczenie boreliozy

Borelioza określana jest także jako choroba z Lyme oraz krętkowica kleszczowa. Rumień wędrujący to najbardziej ...

Przeciwciała IgG przeciwko toksokarozie

Oznaczenie przeciwciał IgG przeciwko toksokarozie ma na celu zdiagnozowanie czy doszło do zakażenia nicieniem o ...

Askarioza – przyczyny, objawy i leczenie

Glistnica (askarioza) to choroba pasożytnicza wywoływana przez Ascaris lumbricoide (glistę ludzką). Przyczyną jest tu: zbyt ...

Wirus grypy

Wirus grypy może powodować poważną chorobę, także przybierającą postać epidemii. Często jednak nadużywa się określenia ...

Choroby przenoszone przez koty

Choroby przenoszone przez zwierzęta domowe, przede wszystkim przez koty i psy, występują bardzo często u ...

Parwowirusy

Parwowirusy są najmniejszymi znanymi wirusami. U ludzi zakażenia wywołuje tylko jeden z nich – wirus ...

Japońskie zapalenie mózgu – przyczyny, objawy, leczenie, szczepionka

Japońskie zapalenie mózgu jest chorobą zakaźną wywołaną przez wirusa przenoszonego przez komary. Zdecydowana większość przypadków ...

Pokswirusy

Pokswirusy są największymi znanymi wirusami. U ludzi najpoważniejszym zakażeniem była przez długie stulecia ospa prawdziwa, ...

Tularemia

Tularemia jest to choroba zakaźna, wywoływana przez Gram-ujemną bakterię o nazwie Francisella tularensis. Do zakażenia ...

Salmonella – objawy zatrucia i leczenie zakażenia

Zakażenie pałeczkami z rodzaju Salmonella innymi niż typhi lub paratyphi zwykle przebiega dość łagodnie i ...

Bruceloza

Bruceloza, czyli inaczej choroba Banga, jest wynikiem odzwierzęcego zakażenia bakteriami z rodzaju Brucella. Od lat ...

Komentarze (0)