Toksokaroza

Nicienie z rodzaju Toxocara są przyczyną jednej z najpowszechniejszych chorób pasożytniczych człowieka. Spowodowana przez ich inwazję toksokaroza wywołuje szeroki wachlarz objawów, w zależności od umiejscowienia larw w organizmie. W leczeniu choroby stosuje się leki przeciwpasożytnicze, przede wszystkim mebendazol, tiabendazol oraz albendazol.

Co to jest toksokaroza?

Toksokaroza jest chorobą wywoływaną przez nicienie Toxocara canis i Toxocara cati, czyli – odpowiednio – glistę psią oraz glistę kocią. Wyróżniamy postacie choroby przebiegające zupełnie bezobjawowo, jak i takie, którym towarzyszy wysoka gorączka, kaszel, a nawet drgawki.

Nicienie często dostają się do organizmu człowieka – świadczą o tym wyniki przeprowadzonych badań. Według danych szacunkowych w Europie dodatnie odczyny serologiczne, wskazujące na kontakt z glistami stwierdza się nawet u 2% dzieci. Dla porównania, według danych pochodzących z Indii, wśród dzieci do 6. roku życia zakażonych jest ponad 80%. Pozwala to wymienić toksokarozę wśród chorób pasożytniczych najczęściej dotykających człowieka.

Dojrzałe postacie pasożytów, o długości od kilku do kilkunastu centymetrów, bytują w przewodach pokarmowych kotów i psów. Samice, które zwykle są mniejsze od osobników męskich, składają nawet 200 000 jaj na dobę, które następnie wraz z kałem żywiciela wydostają się do środowiska.

Aby dojrzeć i tym samym rozwinąć się do postaci inwazyjnej, muszą przez kilka tygodni przebywać w korzystnych warunkach atmosferycznych. Najbardziej odpowiada im wilgotna gleba oraz temperatura w granicach 10–35°C.

Jak można zakazić się toksokarozą?

Inwazyjne postacie jaj pasożytów, czyli takie, które zawierają larwę, mogą dostać się do organizmu człowieka poprzez wodę i pożywienie – głównie warzywa i owoce zanieczyszczone odchodami zwierząt. Możliwe jest także bezpośrednie przeniesienie jaj do ust za pomocą brudnych rąk.

Ten drugi sposób zarażenia jest charakterystyczny szczególnie dla małych dzieci bawiących się w zanieczyszczonych piaskownicach. Po dostaniu się do przewodu pokarmowego z jaj wylęgają się larwy, które początkowo przyczepiają się do ścian jelita cienkiego, aby następnie przedostać się do naczyń krwionośnych.

Wędrówka wraz z krwią po organizmie zarażonego najczęściej kończy się już w wątrobie, chociaż niektórym larwom udaje się przedostać do płuc lub nawet do innych narządów, takich jak mózg, mięśnie czy gałki oczne.

W każdym z miejsc pobytu larwy Toxocara powodują tworzenie się ziarniniaków oraz uszkodzenie okolicznych tkanek, wynikające z toczącego się stanu zapalnego. Nicienie z rodzaju Toxocara w organizmie człowieka nigdy nie przekształcają się w formy dorosłe, pozostaje on dla nich żywicielem przypadkowym.

Objawy toksokarozy

Spektrum objawów klinicznych toksokarozy jest ściśle związane z liczbą spożytych jaj, czasem trwania zarażenia, a także lokalizacją zmian. Wyróżnia się cztery podstawowe postaci choroby.

  • Toksokaroza utajona to najczęstsza postać choroby. Przebiega skrycie, wywołując zespół niecharakterystycznych objawów, takich jak zmniejszenie apetytu, osłabienie, bezsenność, bóle brzucha i głowy oraz niekiedy powiększenie wątroby.
  • Toksokaroza trzewna, nazywana też burzliwym zespołem larwy trzewnej wędrującej, rozwija się najczęściej u małych dzieci. Najprawdopodobniej jest związana z przeniesieniem znacznej ilości jaj inwazyjnych. Jej objawy obejmują gorączkę, powiększenie wątroby, kaszel i duszność przypominające astmę oskrzelową, wysypkę o charakterze pokrzywki, czasem powiększenie węzłów chłonnych dotyczące wielu regionów ciała. Sporadycznie obserwuje się przypadki zapalenia mięśnia sercowego, mózgu oraz stawów.
  • Toksokaroza oczna nie jest jednorodna. Występuje najczęściej u dorosłych i starszych dzieci. Możemy zaobserwować tzw. leukokorię, czyli inaczej objaw białej źrenicy, powstający w wyniku tworzenia się na dnie oka ziarniniaka. Ponadto często pojawiają się zaburzenia widzenia, wynikające z odwarstwienia siatkówki, a także zmiany wysiękowe i zapalne w obrębie siatkówki, naczyniówki oraz samego nerwu wzrokowego.
  • Neurotoksokaroza jest rzadko spotykaną formą inwazji nicieni. Przez niektórych zaliczana do zespołu larwy trzewnej wędrującej. W jej przebiegu dominują objawy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Poza tym w pojedynczych przypadkach zaobserwowano zaburzenia świadomości, napady drgawek, zaburzenia chodu, czucia oraz osłabienie siły mięśniowej.

W przypadku niepodjęcia leczenia toksokaroza ma wieloletni przebieg z na zmianę ustępującymi i narastającymi objawami.

Rozpoznanie toksokarozy

Diagnostyka toksokarozy jest trudna. Opiera się na ocenie objawów klinicznych, wywiadzie potwierdzającym możliwość zarażenia oraz wynikach badań laboratoryjnych.

Często pierwszym parametrem kierującym podejrzenia w kierunku choroby pasożytniczej jest wynik morfologii krwi, w którym obserwujemy zwiększenie ilości białych krwinek (12,0–80,0 x 109/l) z towarzyszącą eozynofilią, czyli zwiększeniem ilości granulocytów kwasochłonnych.

W następnej kolejności wykonuje się badania serologiczne wykrywające obecność swoistych przeciwciał w klasie IgG. Oznaczenie można wykonać w surowicy krwi, płynie mózgowo-rdzeniowym, a w razie konieczności nawet w płynie pochodzącym z komory przedniej oka. Dokładna wartość stężenia przeciwciał oraz granulocytów kwasochłonnych (eozynofilii) może pomóc w określeniu postaci toksokarozy.

Leczenie toksokarozy

W leczeniu toksokarozy wykorzystuje się leki przeciwpasożytnicze, głównie mebendazol, tiabendazol oraz albendazol. Terapia trwa najczęściej od 5 do 10 dni.

Zapobieganie toksokarozie

W celu uniknięcia przeniesienia pasożytów Toxocara canis oraz Toxocara cati należy bezwzględnie pamiętać o myciu rąk po kontakcie z psem i kotem. Właściciele tych zwierząt powinni zadbać o regularne odrobaczanie swoich pupili, sprzątanie po nich oraz niewpuszczanie ich na tereny placów zabaw, a szczególnie do piaskownicy.

Opublikowano: ; aktualizacja: 09.01.2016

Oceń:
4.2


Może cię

Wścieklizna

Wścieklizna to ostra choroba wirusowa, która od wieków niezmiennie wzbudza strach. Choroba ta kojarzy się ...

Grypa – fakty i mity

Grypa to ostra choroba zakaźna, pojawiająca się sezonowo, przede wszystkim w okresie jesienno-zimowym. Istnieje wiele ...

Zakażenie i zatrucie bakterią E. coli (Escherichia coli) – objawy i leczenie

Escherichia coli to inaczej pałeczka okrężnicy. Może występować nie dając żadnych objawów na skórze, w ...

Mykoplazma

Zakażenie bakteriami Mycoplasma pneumoniae, czyli mykoplazmoza, może powodować wystąpienie różnorodnych objawów. Najczęściej przebiega jako atypowe ...

Wirus chikungunya – występowanie, objawy, rozpoznanie i leczenie

Wirus chikungunya (czikungunia) przenoszony jest przez komary i wywołuje gorączkę chikungunya. Jego występowanie ogranicza się ...

Choroby przenoszone przez koty

Choroby przenoszone przez zwierzęta domowe, przede wszystkim przez koty i psy, występują bardzo często u ...

Zakażenie wirusami Coxsackie

Wirusy Coxsackie są patogenami bardzo powszechnie występującymi u człowieka. Zajmują one drugie miejsce spośród patogenów ...

Przeciwciała IgG przeciwko toksokarozie

Oznaczenie przeciwciał IgG przeciwko toksokarozie ma na celu zdiagnozowanie czy doszło do zakażenia nicieniem o ...

Bruzdogłowiec szeroki – zakażenie, cykl rozwojowy, objawy, leczenie, zapobieganie

Bruzdogłowiec szeroki (Diphyllobothrium latum) to tasiemiec, który u człowieka wywołuje chorobę zwaną difylobotriozą. Do zakażenia ...

Bąblowica – objawy zakażenia przez tasiemca bąblowcowego

Dla niektórych nieodłącznym elementem biwaków na łonie natury jest zbieranie i spożywanie owoców runa leśnego ...

Grypa – jak można się zarazić?

Grypa przenosi się drogą kropelkową, można się nią łatwo zarazić poprzez bezpośredni kontakt z osobą ...

Anaplazmoza – przyczyny, objawy, powikłania, leczenie

Ludzka anaplazmoza granulocytarna to choroba przenoszona przez kleszcze. Występuje rzadko i najczęściej ma bezobjawowy przebieg, ...

Komentarze (0)