Profilaktyka wścieklizny

Wścieklizna jest śmiertelną wirusową chorobą centralnego systemu nerwowego ludzi i zwierząt, wywoływaną przez Rabdowirusy. Obecnie w Polsce głównymi nosicielami tego patogenu są lisy, ale w wielu krajach są nimi nietoperze. Do zakażenia najczęściej dochodzi poprzez ugryzienie lub polizanie przez zwierzę. W przypadku nietoperzy do zakażenia może dojść bez ugryzienia, przez wdychanie aerozolu zawierającego mocz tych ssaków (np. w jaskini).

Objawy, diagnostyka i leczenie wścieklizny

Wścieklizna jest znanym od tysiącleci zapaleniem centralnego układu nerwowego, powodowanym przez Rabdowirusy, wirusy o charakterystycznym kształcie, przypominającym w obrazie spod mikroskopu elektronowego pocisk pistoletowy.

Nazwa choroby wywodzi się od części objawów, polegających na znacznym pobudzeniu, ślinotoku („piana” z ust) oraz nasilonej agresywności u chorych zwierząt. Dawna nazwa choroby to hydrofobia (wodowstręt), wynikająca z tego, że charakterystycznym objawem są silne skurcze mięśni na widok płynów, a nawet przy dźwięku przelewającej się wody.

U ludzi objawy wścieklizny pojawiają się zwykle w okresie 2–12 tygodni od zakażenia, jeśli nie zostanie przedsięwzięta profilaktyka.

Wścieklizna może jednak być u zakażonego w stanie utajonym i nie dawać objawów chorobowych nawet przez 19 lat. Zazwyczaj pojawiają się:

Chory zwykle umiera z powodu niewydolności oddechowej – w ciągu 2–10 dni od początku objawów. U zwierząt podejrzenie wścieklizny powinny budzić wszystkie nietypowe zachowania – dzikie zwierzęta stają się wtedy nierzadko bardzo ufne i skłonne do kontaktów z ludźmi.

Rozpoznanie wścieklizny za życia pacjenta jest trudne – zazwyczaj należy oprzeć się na objawach i wywiadzie z pacjentem i jego otoczeniem. Przydatne jest w niektórych przypadkach wykonanie badań genetycznych testem PCR.

Leczenie wścieklizny, kiedy wystąpią już objawy, polega tylko na łagodzeniu ich, zanim nastąpi śmierć pacjenta. W 2004 roku w USA, dzięki zastosowaniu eksperymentalnego protokołu z Milwaukee (śpiączka farmakologiczna i intensywne leczenie lekami przeciwwirusowymi), udało się po raz pierwszy w historii uratować życie pacjentki z objawami wścieklizny.

Dalsze doświadczenia z tym protokołem wykazały jednak, że szansa przeżycia jest statystycznie nadal bardzo mała (nie przekracza 8%). Jedyną metodą zapobiegającą tragicznym skutkom jest zastosowanie jak najszybciej profilaktyki, jeszcze przed wystąpieniem pierwszych objawów choroby.

Epidemiologia i drogi przenoszenia wścieklizny

W wielu państwach wścieklizna jest nadal chorobą powszechną u zwierząt, zarówno domowych, jak i dzikich. W krajach rozwijających się najczęściej występuje u psów, ale na przykład w Polsce wścieklizna u zwierząt obecnie dotyczy głównie lisów, a w USA nietoperzy.

Są na świecie rejony wolne od wścieklizny u zwierząt (większość krajów Zachodniej Europy, Japonia, Australia, Nowa Zelandia), co udało się osiągnąć dzięki akcji szczepień dzikich zwierząt (specjalne przynęty ze szczepionką) i ścisłej kontroli migracji zwierząt. Nadal jednak istnieje ryzyko naturalnej migracji zakażonych zwierząt lub ich nielegalnego przewozu.

Globalna zapadalność na wściekliznę w różnych rejonach świata jest trudna do ustalenia – szacuje się, że sięga do 100 000 przypadków rocznie. W przypadku ludzi corocznie na świecie z powodu zagrożenia wścieklizną profilaktyce poddawanych jest kilka milionów osób, a z powodu wścieklizny umiera kilkadziesiąt tysięcy.

Typową drogą zakażenia jest ugryzienie przez chore zwierzę (lub człowieka), ale możliwe są i inne drogi zakażenia.

Coraz częściej zdarzają się zakażenia poprzez wdychanie aerozolu zawierającego mocz nietoperzy (wysoka koncentracja wirusa rozpylonego w powietrzu) lub jego transmisji drogą przezspojówkową lub przez nerw węchowy (na przykład w jaskiniach).

Ponadto w USA i w Niemczech zdarzały się przypadki zakażenia biorców przeszczepów narządów pochodzących od pacjentów zmarłych na wściekliznę, np. rogówki oka, jednakże jest to wyjątkowa rzadkość.

Wirus wścieklizny ginie w wysokiej temperaturze i suchym powietrzu, zaś w niskiej temperaturze i środowisku wilgotnym może przez długi czas zachować żywotność.

Profilaktyka wścieklizny

Podstawowe zasady profilaktyki wścieklizny do zastosowania przez każdą osobę wymienione zostały poniżej.

  • Należy szczepić posiadane przez siebie psy, koty oraz inne zwierzęta, które mogą kontaktować się ze zwierzętami na zewnątrz.
  • Należy zawsze mieć zwierzęta domowe pod nadzorem.
  • W przypadku zauważenia dziwnego zachowania u własnych zwierząt, stwierdzenia śladów ugryzień, zaobserwowania walki z innymi zwierzętami itp. należy udać się z nimi do weterynarza.
  • Należy unikać bezpośrednich kontaktów z dzikimi zwierzętami (szczególnie takimi jak lisy i inne drapieżniki oraz nietoperze).
  • Należy poddać się profilaktycznemu szczepieniu, jeśli jest się narażonym zawodowo na wściekliznę (np. leśnicy, grotołazi).
  • Należy informować odpowiednie instytucje (sanepid, lokalny weterynarz) o podejrzanie zachowujących się zwierzętach domowych i dzikich.
  • W przypadku ugryzienia należy jak najszybciej umyć ranę wodą z mydłem oraz zgłosić się do lekarza, aby rozpocząć profilaktykę (należy ją rozpocząć także przy możliwości wystąpienia ugryzienia, nawet gdy nie mamy pewności, czy doszło do kontaktu z chorym zwierzęciem, czy nie).

Profilaktyka poekspozycyjna w krajach rozwiniętych obecnie różni się od tradycyjnego szczepienia, wprowadzonego przez Pasteura – od lat nie wykonuje się bolesnych zastrzyków w powłoki brzuszne. Obecnie stosuje się podanie ludzkiej immunoglobuliny odpornościowej w pośladek i wokół rany oraz 4–5 dawek szczepionki (zazwyczaj z komórek ludzkich) w mięsień naramienny lub – u niemowląt – w zewnętrzną stronę uda.

Żeby profilaktyka była skuteczna, powinna być rozpoczęta jak najszybciej, najlepiej w dniu ugryzienia.

Zasadność rozpoczęcia profilaktyki zależy od okoliczności i możliwości obserwacji zwierzęcia. W przypadku pogryzienia przez psa, kota, tchórzofretkę:

  • jeśli zwierzę wykazywało objawy wścieklizny, należy profilaktykę rozpocząć od razu;
  • jeśli nie jest jasne, czy wykazywało objawy wścieklizny, ale zbiegło, należy profilaktykę rozpocząć od razu;
  • jeśli nie jest jasne, czy wykazywało objawy wścieklizny, ale zostało schwytane (ewentualnie dostarczone później), a jego tożsamość nie budzi wątpliwości, to powinno podlegać obserwacji przez weterynarza przez 10 dni, a profilaktykę należy rozpocząć natychmiast, kiedy weterynarz stwierdzi podejrzenie wścieklizny;
  • jeśli nie jest jasne, czy zwierzę wykazywało objawy wścieklizny, ale zostało zabite, to powinno podlegać natychmiastowemu badaniu przez władze sanitarne, a profilaktykę należy rozpocząć natychmiast, kiedy zostanie stwierdzona wścieklizna.

W przypadku ugryzienia przez dzikie zwierzę drapieżne (szczególnie lisa) lub nietoperza profilaktykę poekspozycyjną należy rozpocząć zawsze, niezależnie od tego, czy zwierzę zbiegło, zostało zabite czy schwytane. Zachorowania na wściekliznę osób przebywających w grotach lub jaskiniach zamieszkałych przez nietoperze są rejestrowane.

W przypadku pozostałych zwierząt decyzja o profilaktyce należy do lekarza chorób zakaźnych, który powinien skonsultować się z weterynarzem i władzami sanitarnymi.

Opublikowano: ; aktualizacja: 26.01.2016

Oceń:
4.6


Może cię

Żółta febra – jak można się zarazić, jakie są objawy, kiedy przyjąć szczepienie na żółtą gorączkę?

Żółta gorączka (żółta febra) to tropikalna choroba wirusowa. Wektorem wirusa żółtej febry jest komar, którego ...

Gruźlica płuc – objawy, leczenie, badania – jak można się zarazić?

Gruźlica płuc, określana niegdyś jako suchoty, to zakaźna choroba wywołana przez bakterie Mycobacterium tuberculosis. Objawy ...

Toksoplazmoza wrodzona

Badania wykazały że prawie połowa kobiet w wieku rozrodczym, nie zdając sobie z tego sprawy, ...

Powiększone węzły chłonne – przyczyny

Powiększone węzły chłonne są reakcją obronną organizmu na wiele chorób. Najczęściej objaw ten jest skutkiem ...

Choroby przenoszone przez koty

Choroby przenoszone przez zwierzęta domowe, przede wszystkim przez koty i psy, występują bardzo często u ...

Ukąszenie przez kleszcza

Ukąszenie przez kleszcza może wywołać między innymi zachorowanie na boreliozę lub kleszczowe zapalenie mózgu. Podstawą ...

Herpeswirusy

Herpesviridae, czyli herpeswirusy, to wirusy, z których osiem wywołuje choroby u ludzi. Herpeswirusy są najlepiej ...

Salmonelloza – objawy i leczenie Salmonelii

Salmonelloza to zapalenia przewodu pokarmowego, którego przyczyną jest zakażenie bakterią Salmonella. Objawy u większości dorosłych ...

Leczenie grypy – leki bez recepty i na receptę, domowe sposoby

Leczenie grypy obejmuje leczenie objawowe (zwalczanie gorączki i bólu, nawadnianie), a także leczenie przeciwwirusowe i ...

Escherichia coli – objawy i leczenie zakżenia bakterią

Escherichia coli to inaczej pałeczka okrężnicy. Może występować nie dając żadnych objawów na skórze, w ...

Wścieklizna

Wścieklizna to ostra choroba wirusowa, która od wieków niezmiennie wzbudza strach. Choroba ta kojarzy się ...

Pełzakowica (ameboza) – co to jest, jak można się zarazić, jakie są objawy i czy można leczyć?

Ameboza (pełzakowica) to choroba pasożytnicza wywoływana przez pełzaka czerwonki, czyli Entamoeba histolytica. Ta choroba pasożytnicza ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon