Pokswirusy

Pokswirusy są największymi znanymi wirusami. U ludzi najpoważniejszym zakażeniem była przez długie stulecia ospa prawdziwa, która jednak od 1977 roku nie występuje już na świecie. Obecnie rzadko występujące zakażenia to: krowianka, ospa krowia, ospa małpia oraz inne choroby odzwierzęce. Najczęstszym zakażeniem jest mięczak zakaźny.

Pokswirusy

Pokswirusy (łacińska nazwa to Poxvirus) są największymi wirusami patogennymi dla ludzi – ich rozmiary to 300 × 270 nm, co oznacza, że ich wielkość jest porównywalna z najmniejszymi bakteriami (chlamydie i riketsje), a ponadto można je – jako jedyne wirusy – dostrzec pod mikroskopem świetlnym.

U ludzi zakażenia wywołuje kilka z tych wirusów. Spośród nich jedynie wirus ospy prawdziwej i wirus mięczaka zakaźnego przenoszone są z człowieka na człowieka, pozostałe natomiast są przyczyną rzadko występujących u człowieka chorób odzwierzęcych.

Ospa prawdziwa i ospa małpia są chorobami uogólnionymi, przebiegającymi z wysypkami obejmującymi skórę całego ciała, podczas gdy pozostałe pokswirusy wywołują jedynie zlokalizowane zmiany skórne.

Ospa prawdziwa

Ospa prawdziwa była przez stulecia jedną z poważnych epidemii związanych szczególnie z działaniami wojennymi, np. w czasie potopu szwedzkiego więcej żołnierzy po obu stronach zmarło na ospę niż zginęło w walce.

Dzięki wprowadzeniu pod koniec XVIII w. szczepień choroba zaczęła znikać – ostatnie zakażenie zanotowano w 1977 roku (w 1978 roku doszło do zakażenia w laboratorium), a w Polsce ostatnia epidemia miała miejsce w 1963 roku we Wrocławiu.

Obecnie istnieje zagrożenie, że wirus ospy prawdziwej może zostać użyty do celów terrorystycznych – zagrożenie jest o tyle istotne, że zaprzestano masowych szczepień i populacja ludzi jest w większości bardzo podatna na zakażenie.

W ospie prawdziwej objawy pojawiają się od 1 do 3 tygodni od zakażenia. Początkowo dochodzi do:

Po 3–4 dniach pojawia się wysypka złożona z czerwonawych plamek, która szybko obejmuje całe ciało. Następnie plamki przekształcają się w grudki, a te w pęcherzyki z zagłębieniem w środku. Pęcherzyki następnie pękają i pojawiają się strupki, które później (po 3–4 tygodniach od pojawienia się wysypki) odpadają, pozostawiając blizny (wtedy chory przestaje być zakaźny).

Postać krwotoczną (krew dostawała się do grudek i podbarwiała je na ciemno) nazywano „czarną ospą”.

Wyróżniamy także postać bez wysypki – u osób wcześniej szczepionych i niemowląt mających przeciwciała odmatczyne.

Ospę rozpoznawano na podstawie obrazu klinicznego (obecnie można w razie potrzeby wykryć DNA). Leczenie było objawowe – próbowano stosować lek tiosemikarbazon, ale nie był on zbyt skuteczny. Z badań laboratoryjnych wiadomo, że na pokswirusy działa lek przeciwwirusowy cydofowir, ale jak na razie nie był stosowany w tym celu u ludzi.

Ospa małpia

Ospa małpia występuje w Afryce, głównie w Kongo. Ospa małpia jest chorobą przypominającą ospę prawdziwą, ale nieco łagodniejszą (śmiertelność wśród chorych wynosi średnio 10%, a w ospie prawdziwej średnio 30%), a także występuje tutaj miejscowa lub uogólniona limfadenopatia (powiększenie węzłów chłonnych).

Ludzie mogą zakażać się od małp. Rozpoznanie stawiane jest na podstawie objawów. Leczenie objawowe (cydofowir jest aktywny, ale nadal nie jest stosowany w tym celu u ludzi). Blizny w tej ospie znikają po kilku latach.

Krowianka, ospa krowia i ospa owcza

Krowianka jest chorobą wywoływaną przez wirus blisko spokrewniony z wirusem ospy prawdziwej, a ludzie zakażają się od chorych zwierząt (głównie krów). Objawami są grudki podobne do występujących w ospie prawdziwej, zlokalizowane w miejscu zakażenia (przeważnie na dłoni), które następnie przekształcają się w pęcherzyk, a ten – po 7 dniach od szczepienia – w krostę (tzw. krostę Jennera) na podłożu zapalnym, otoczoną rąbkiem czerwonej skóry. Krosta zapada się, przysycha i tworzy strup, który po 4 tygodniach odpada i pozostawia trwałą bliznę. Krowiankę rozpoznaje się na podstawie objawów i stosuje leczenie objawowe.

Ospa krowia to choroba podobna do krowianki, ale nieco cięższa. Występuje głównie na terenie Rosji. Zmiany najczęściej umiejscowione są na dłoniach lub twarzy. Po tygodniowym okresie inkubacji dochodzi do powstania bolesnej grudki, z której rozwija się pęcherzyk, a następnie pępkowata krosta otoczona rumieniem i obrzękiem. Ostatecznie tworzy się strup lub owrzodzenie. Zmiany ustępują samoistnie.

Rzekoma ospa krowia (tzw. guzki dojarek) to zmiany skórne o typie guzków powstające w miejscu kontaktu z wymieniem zwierzęcia zakażonego wirusem rzekomej ospy krowiej.

Ospa owcza u człowieka (głównie hodowców owiec i kóz, rolników) powoduje niegroźną zoonozę pod postacią pojedynczych guzków z wgłębieniem w części środkowej, które są wypełnione treścią ropną, zlokalizowanych głównie na dłoniach. Zmianom może towarzyszyć:

  • limfadenopatia,
  • gorączka,
  • nadkażenie bakteryjne.

Mięczak zakaźny

Mięczak zakaźny obecnie jest najczęstszą chorobą powodowaną przez pokswirusy. Występuje na całym świecie, głównie u dzieci i aktywnych seksualnie dorosłych oraz u osób z obniżoną odpornością organizmu.

Zakażenie przenoszone jest z człowieka na człowieka przez kontakt bezpośredni. Po 2–7 tygodniach od zakażenia pojawiają się wykwity (zwykle między 10 a 20 dniem) obejmujące głównie pachy, zgięcia łokciowe i kolanowe. Wykwity przybierają postać guzków (1–10 mm) z pępkowatym zagłębieniem, wypełnionych perłową kaszowatą treścią.

U pacjentów zakażonych HIV zmiany mogą być rozsiane, szczególnie u mężczyzn na skórze brody. Wykwity stopniowo znikają bez pozostawienia trwałych zmian.

Leczenie zwykle nie jest konieczne, a w razie potrzeby usuwania zmian stosowana jest krioterapia, laseroterapia i nalewki jodowe. Jedyną metodą profilaktyki jest unikanie bezpośredniego kontaktu ze skórą osób z mięczakiem zakaźnym.

Pokswirusy – epidemiologia i profilaktyka

Przez wiele tysiącleci pokswirusy odgrywały istotną rolę w patologii człowieka, jednak po eradykacji ospy prawdziwej w drugiej połowie XX wieku ich znaczenie się zmniejszyło. Obecnie ospa prawdziwa nie występuje, ale nadal istnieje ryzyko użycia przechowywanych próbek wirusa ospy prawdziwej jako broni biologicznej (czyli broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy).

Ospa małpia, krowia i krowianka (oraz inne rzadsze zoonozy) w warunkach europejskich są bardzo rzadkie i dotyczą osób narażonych zawodowo. Mięczak zakaźny jest stosunkowo częstą chorobą na całym świecie – dotyczy dzieci, nastolatków i młodych dorosłych.

Dla ospy prawdziwej, małpiej, krowiej i krowianki istnieje szczepionka. Została ona wprowadzona w 1796 roku przez angielskiego lekarza Edwarda Jennera, który zaobserwował, że osoby, które przeszły krowiankę zwykle nie ulegają zakażeniom ospą prawdziwą, a jeśli nawet, to choroba jest łagodniejsza. Dlatego też zaczął celowo zakażać pacjentów krowianką.

Szczepienia przeciwko ospie były masowo stosowane aż do początku lat 80. XX wieku. Jako że była to pierwsza wprowadzona szczepionka, to dała podstawę nazwie nauki o szczepieniach – wakcynologia (vaccina to łacińska nazwa krowianki).

Z uwagi na to, że ospa prawdziwa zniknęła, a ponadto szczepienie pozostawiało liczne odczyny poszczepienne (nadkażenia bakteryjne, wysypki, nadmierne odczyny miejscowe, czego pozostałością są charakterystyczne blizny na ramieniu u osób urodzonych przed rokiem 1980), zrezygnowano ze szczepień – obecnie szczepieni są tylko ludzie zawodowo narażeni na zakażenie.

Opublikowano: ; aktualizacja: 26.01.2016

Oceń:
4.4


Może cię

Kryptosporydioza – przyczyny, objawy, diagnostyka zakażenia Cryptosporidium parvum

Kryptosporydioza to choroba pasożytnicza wywoływana przez kokcidia z rodzaju Cryptosporidium. Choroba ta dotyka także wiele ...

Mięczak zakaźny

Drobne guzki, grudki w różnych miejscach ciała, wyglądem przypominające białe, woskowe kuleczki, mogą być związane ...

Mięczak zakaźny u dzieci

Mięczaka zakaźego wywołuje wirus Poxvirus. Zazwyczaj jest to zakażenie bezobjawowe, któremu może towarzyszyć pojawienie się ...

Objawy i leczenie mięczaka zakaźnego

Mięczak zakaźny to choroba skóry, spowodowana przez wirus DNA z grupy ospy. Typowym objawem mięczaka ...

Wideo – Mięczak zakaźny

Mięczak zakaźny jest chorobą wirusową, występującą zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Charakteryzuje się wykwitem, ...

Prosaki – czym są i jak się ich pozbyć?

Prosaki – czym są, skąd się biorą i jak się ich pozbyć – to częste ...

Wirusowe zapalenie wątroby typu E (WZW E) – przyczyny, objawy, leczenie

W Polsce WZW E należy do rzadkości – stwierdzono jak dotąd kilka przypadków. Przyczyną jest ...

Wysypka na penisie

Choroby skóry same w sobie są schorzeniami uważanymi przez wielu ludzi za dolegliwości wstydliwe. Znanych ...

Leczenie grypy – leki bez recepty i na receptę, domowe sposoby

Leczenie grypy obejmuje leczenie objawowe (zwalczanie gorączki i bólu, nawadnianie), a także leczenie przeciwwirusowe i ...

Wideo – Ospa wietrzna

Niemowlęta mogą posiadać odporność przekazaną przez matkę. Początkowo może pojawić się złe samopoczucie, bóle głowy, ...

Askarioza – przyczyny, objawy i leczenie

Glistnica (askarioza) to choroba pasożytnicza wywoływana przez Ascaris lumbricoide (glistę ludzką). Przyczyną jest tu: zbyt ...

Ukąszenie przez kleszcza

Ukąszenie przez kleszcza może wywołać między innymi zachorowanie na boreliozę lub kleszczowe zapalenie mózgu. Podstawą ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon