Malaria

Malaria, znana głównie z lektur szkolnych, nie jest wytworem czysto literackim. Przenoszone przez komary zarodźce z rodzaju Plasmodium, wywołujące malarię, co roku stają się przyczyną śmierci około 1,5 miliona osób, przede wszystkim dzieci w krajach Afryki, Azji oraz Ameryki Południowej. Zapobieganie zarażeniu malarią obejmuje stosowanie repelentów, czyli środków odstraszających komary oraz noszenie odzieży ochronnej.

Co to jest malaria?

Malaria to szeroko rozpowszechniona choroba pasożytnicza, wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Plasmodium. Według danych szacunkowych rocznie zapada na nią nawet 500 milionów ludzi, z których 1,5 miliona umiera. Są to głównie mieszkańcy krajów Afryki, Azji oraz Ameryki Południowej. W Polsce odnotowuje się około 30 przypadków malarii rocznie i są to tzw. przypadki zawleczone, czyli występujące u osób powracających z podróży zagranicznych.

Z państw europejskich malaria została wykorzeniona, chociaż do końca lat 50. Polska nie była krajem wolnym od rodzimej malarii. Szczyt zachorowań w XX wieku odnotowano w roku 1921, kiedy to zarejestrowano ponad 50 tysięcy przypadków. Zarodźce malarii najlepiej rozwijają się w temperaturze otoczenia wynoszącej 20–30°C oraz wilgotności powietrza przekraczającej 60%. Są to także optymalne warunki rozwoju dla przenoszących zarodźce komarów widliszków.

Wyróżniamy prawie 120 gatunków zarodźców malarii, z czego 5 stanowi zagrożenie dla człowieka. Są to:

  • zarodziec ruchliwy – Plasmodium vivax;
  • zarodziec owalny – Plasmodium ovale;
  • zarodziec pasmowy – Plasmodium malariae;
  • zarodziec sierpowy – Plasmodium falciparum;
  • zarodziec małpi – Plasmodium knowlesi.

Cykl rozwojowy zarodźca malarii

Zarodźce malarii należą do pasożytów rozwijających się wewnątrzkomórkowo. Rozmnażanie płciowe następuje w organizmie komara widliszka. Powstające w nim formy, nazywane trofozoitami, zostają wstrzyknięte wraz ze śliną samicy komara i tą drogą dostają się do krwiobiegu człowieka.

Następnie, po kilkudziesięciu minutach, trafiają do wątroby. Te z nich, którym uda się przetrwać, wnikają do wnętrza komórek wątrobowych – hepatocytów. To w nich następuje faza rozwoju bezpłciowego, nazywana schizogonią wątrobową. Powstałe nowe formy – merozoity – po kilku dniach od zarażenia zostają uwolnione do krwi. Część z nich pozostaje w wątrobie nawet do 5 lat w formie uśpionych hipnozoitów, które mogą stać się przyczyną nawrotów choroby. Dotyczy to pierwotniaków Plasmodium vivax i ovale.

Uwolnione do krwi merozoity atakują erytrocyty, czyli czerwone ciałka krwi. Zwykle zarażonych jest około 2–3% krwinek, ale w przypadku zarodźców Plasmodium falciparum liczba ta może sięgać 10%. Co kilkadziesiąt godzin zarażone erytrocyty ulegają rozpadowi, a z ich wnętrza uwalniają się kolejne gotowe do zarażania merozoity. W momencie uwolnienia zarodźców następuje rozwój objawów klinicznych. Po kilkunastu cyklach z merozoitów powstają gametocyty, które mogą spowodować zarażenie komara. W ten sposób cykl rozwojowy zarodźców zatacza koło.

Drogi przeniesienia zarodźców malarii to nie tylko ukłucie komara widliszka. Odnotowuje się również przypadki transmisji malarii z matki na nienarodzone dziecko.

Objawy i przebieg malarii

Okres wylęgania choroby wynosi zazwyczaj 10–15 dni. Może ulec wydłużeniu nawet do 40 dni w przypadku zarażenia Plasmodium malariae. Zwykle przebiega on zupełnie bezobjawowo. Wyjątkiem jest zarodziec Plasmodium falciparum, który powoduje w okresie wylęgania wystąpienie objawów o charakterze grypopodobnym.

Klasyczny atak malarii, do którego dochodzi zazwyczaj w godzinach wieczornych, możemy podzielić na kilka okresów. Pierwszy z nich nazywamy okresem ziębienia. Charakteryzuje go rozpoczynające się nagle uczucie przejmującego zimna z towarzyszącymi silnymi dreszczami.

Po kilkudziesięciu minutach temperatura ciała osiąga wartość nawet 41°C i trwa od 2 do 6 godzin. Następnie chory przechodzi w fazę zlewnych potów, podczas której w przeciągu 2–3 godzin temperatura jego ciała ulega znacznemu obniżeniu. Wyczerpany chory najczęściej zasypia, a po przebudzeniu wydaje się zupełnie zdrowy. Jednak ataki o podobnym przebiegu powtarzają się.

Najczęściej przed upływem tygodnia cykle stają się regularne. Występują co trzeci dzień w przypadku zarażania P. vivax i P. ovale oraz co czwarty dzień dla P. malariae. Stąd właśnie pochodzą alternatywne nazwy dla zarażeń tymi zarodźcami – trzeciaczka oraz czwartaczka.

Poza gwałtownym narastaniem i opadaniem gorączki zarażony malarią może doświadczać objawów ze strony przewodu pokarmowego, takich jak nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka, a także układu oddechowego – trudności w oddychaniu oraz suchy kaszel.

W przypadku ciężkiego przebiegu malarii może dojść m.in. do:

  • wstrząsu (spadek wartości ciśnienia tętniczego, wzrost częstości rytmu serca itd.);
  • ciężkiej niedokrwistości (stężenie hemoglobiny poniżej 5 g/dl);
  • niewydolności nerek;
  • obrzęku płuc lub zaburzeń oddychania;
  • samoistnego krwawienia z przewodu pokarmowego, nosa itd.;
  • uogólnionych drgawek;
  • głębokiej śpiączki.

Rozpoznanie malarii

Diagnoza malarii opiera się na stwierdzeniu objawów klinicznych, informacjach pozyskanych od pacjenta na temat podróży zagranicznych oraz wynikach badań dodatkowych.

Podstawą jest mikroskopowe badanie parazytologiczne rozmazu krwi, które nie tylko potwierdza obecność zarodźców malarii, ale także m.in. na podstawie charakterystycznych cech ich wyglądu pozwala określić ich gatunek. Opracowano także metody wykrywania przeciwciał, a także – za pomocą testów immunochromatograficznych – swoistych białek.

Dodatkowo wykonuje się badania, których wyniki pomagają ocenić stan pacjenta i mają wpływ na rokowanie ciężkości przebiegu choroby.

Leczenie malarii

W leczeniu malarii stosuje się nie tylko znaną z „Pustyni i w puszczy” chininę. Skuteczne są także m.in. antybiotyki z grupy tetracyklin, antagoniści kwasu foliowego i folinowego oraz chlorochina i prymachina. Z uwagi na możliwość ciężkiego przebiegu, leczenie odbywa się w warunkach szpitalnych, w placówkach zajmujących się medycyną tropikalną. Rokowanie jest zazwyczaj dobre. Zdecydowanie ciężej przebiegają zarażenia Plasmodium falciparum.

Profilaktyka malarii

Zapobieganie zarażeniu malarią podczas wyjazdów zagranicznych jest złożone. Najprostszym sposobem jest stosowanie repelentów, czyli środków odstraszających komary. Dostępnych jest wiele preparatów w postaci kremów czy sprayów. Istotne okazuje się także stosowanie odzieży ochronnej, to znaczy takiej, która osłania jak największą powierzchnię ciała. Jest to szczególnie ważne w okresie wzmożonej aktywności komarów, czyli o zmierzchu i w godzinach wieczornych.

Pomieszczenia przed napływem owadów należy koniecznie zabezpieczyć moskitierami. Podstawową metodą o największej skuteczności pozostaje profilaktyka farmakologiczna. Należy ją rozpocząć kilka dni przed wyjazdem i stosować jeszcze po powrocie. Doboru odpowiedniego preparatu dla pacjenta dokonuje lekarz. Warto o tym pamiętać i umieścić wizytę u specjalisty chorób zakaźnych lub medycyny podróży na liście spraw do załatwienia przed egzotycznym wyjazdem.

Opublikowano: ; aktualizacja: 06.01.2016

Oceń:
4.8


Może cię

Wirusowe zapalenie wątroby C (WZW typu C)

Wirusowe zapalenie wątroby tupu C określane jest cichym zabójcom. Początkowo bezobjawowe, prowadzi do marskości i ...

Schistosomatoza (bilharcjoza) – choroba pasożytnicza wywoływana przez przywry

Schistosomatoza (bilharcjoza) to choroba wywoływana przez przywry z rodzaju Schistosoma. Szacuje się, że aż około ...

Mononukleoza

Mononukleoza to ostra choroba wirusowa przenoszona przez ślinę, występująca najczęściej u małych dzieci i nastolatków. ...

Wirus Epsteina-Barr (EBV)

Wirus Epsteina-Barr (EBV) jest często występującym wirusem należącym do grupy herpes. Jest on przyczyną mononukleozy ...

Paciorkowiec – objawy zakażenia, leczenie, jak można się nim zarazić bakteriami?

Paciorkowce należą do bakterii, które wywołują wiele różnych infekcji w organizmie. Najczęściej dotyczą one układu ...

Grypa – jak można się zarazić?

Grypa przenosi się drogą kropelkową, można się nią łatwo zarazić poprzez bezpośredni kontakt z osobą ...

Profilaktyka wścieklizny

Wścieklizna jest śmiertelną wirusową chorobą centralnego systemu nerwowego ludzi i zwierząt, wywoływaną przez Rabdowirusy. Obecnie ...

Pasożyty u dzieci – wszy, owsiki, lamblie

Pasożyty u dzieci (wszy, owsiki, lamblie) są bardzo częstym problemem pediatrycznym, ponieważ dzieci mają kłopoty ...

Choroba Chagasa – objawy, leczenie, powikłania

Choroba Chagasa to choroba zakaźna wywoływana przez pierwotniaka Trypanosoma cruzi. W rozwoju choroby można wyróżnić ...

Papillomawirusy i polyomawirusy

Papillomaviridae to wirusy wywołujące zmiany brodawkowate. Należy do nich wirus brodawczaka ludzkiego (HPV – Human ...

BSE choroba wściekłych krów u ludzi – objawy (encefalopatia gąbczasta)

Choroba szalonych krów BSE wywoływana jest przez priony. Jest to wariant choroby Creutzfeldta-Jakoba. Można się ...

Polio – poliomyelitis, choroba Heinego-Medina – przyczyny, objawy, leczenie, szczepionka na wirus

Polio, inaczej choroba Heinego-Medina lub ostre nagminne porażenie dziecięce, to choroba zakaźna, którą można zarazić ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon