Gruźlica płuc – objawy, leczenie, badania – jak można się zarazić?

Gruźlica płuc, określana niegdyś jako suchoty, to zakaźna choroba wywołana przez bakterie Mycobacterium tuberculosis. Objawy zakażenia płuc prątkami gruźlicy to przede wszystkim przewlekły kaszel i krwioplucie. Niegdyś rokowania przy gruźlicy były bardzo złe, a śmiertelność wysoka. Odkrycie leków przeciwprątkowych diametralnie zmieniło sytuację chorych. Obecnie gruźlica jest wyleczalna, jednak nie należy jej lekceważyć. Jak można zarazić się gruźlicą, jakie badania wykonać oraz jak wygląda leczenie gruźlicy płucnej?

Gruźlica płuc – suchoty – co to jest i kto może zachorować?

Gruźlica (tuberkuloza) to zakaźna choroba, której przyczyną są bakterie – prątki gruźlicy Mycobacterium tuberculosis (tzw. prątki Kocha). Najczęściej występującą odmianą schorzenia jest gruźlica płucna.

Gruźlica płuc przenosi się drogą kropelkową – patogeny są obecne w wydzielinie uwalnianej przez chorego i łatwo mogą stać się źródłem zakażenia dla kolejnych osób (żywotność prątków gruźlicy w mokrej ślinie to 7 dni, w wyschniętej plwocinie nawet kilka miesięcy). U chorych może być również stwierdzana gruźlica płuc nieprątkująca – w postaci nieaktywnej, gdzie nie dochodzi do uwalniania bakterii i spada ryzyko zarażenia. Stąd, odpowiedź na pytanie, czy gruźlica jest zaraźliwa, nie zawsze jest oczywista. Z całą pewnością jednak zachorowanie na gruźlicę w rodzinie czy w najbliższym otoczeniu wymaga konsultacji lekarskiej i wykluczenia zakażenia u osób z kontaktu.

Na gruźlicę płuc może zachorować każdy. Po wynalezieniu leków przeciwprątkowych wydawało się, że galopujące suchoty, jak brzmiała dawna nazwa gruźlicy to schorzenie, które wkrótce zostanie całkiem wyeliminowane z populacji i zapomniane w medycznym słowniku. Stało się jednak inaczej – gruźlica płuc, a także inne jej postacie, wraca, a każdego roku rozpoznaje się chorobę u nowych pacjentów. Choć uważa się, że do grupy szczególnego ryzyka należy zaliczyć osoby bezdomne, uzależnione od alkoholu czy zarażone wirusem HIV, do zakażenia gruźlicą może dojść u każdego z nas.

Gruźlica może dotykać nie tylko płuc, ale wielu innych narządów, jak gruźlica kości, gruźlica ośrodkowego układu nerwowego, gruźlica nerek czy przewodu pokarmowego. Najczęstszą lokalizacją pozapłucną choroby jest gruźlica węzłów chłonnych.

Gruźlica – objawy zakażenia płuc prątkiem gruźlicy

Pierwsze objawy gruźlicy mogą być niecharakterystyczne i przypominać raczej sezonową infekcję przeziębieniową, co znacząco utrudnia rozpoznanie. Z czasem do znanych objawów dołączają:

  • gorączka (zwiększająca się zwykle w godzinach wieczornych i nocnych),
  • poty nocne,
  • chudnięcie,
  • przewlekły kaszel (powyżej trzech tygodni),
  • odkrztuszanie krwawej plwociny (krwioplucie).

W miarę upływu czasu gruźlica płucna powoduje powstawanie wielu drobnych guzków zwanych gruzełkami, które stopniowo zastępują prawidłowe struktury płuc i częściowo niszczą tkanki, pozostawiając puste przestrzenie, czyli „jamy”.

Objawy gruźlicy u dorosłych są mniej nasilone niż w przypadku gruźlicy u dziecka. Im młodsze dziecko, tym choroba ma zwykle cięższy przebieg oraz gorsze rokowanie końcowe. W Polsce obowiązkowemu szczepieniu przeciwko gruźlicy poddawane są noworodki tuż po urodzeniu, co stanowi najskuteczniejszą znaną profilaktykę gruźlicy.

Gruźlica rozwija się powoli, w ciągu tygodni, a nawet miesięcy. Nieleczona w połowie przypadków kończy się śmiercią. Objawem przebytej gruźlicy płuc mogą być zmiany włókniste płuc, które są obecne w badaniu RTG płuc, jak i mogą być słyszalne w czasie badania fizykalnego (osłuchiwania chorego).

Badania na gruźlicę – diagnostyka suchot

Obecne metody diagnostyczne pozwalają na wykrycie zakażenia, jeszcze przed wystąpieniem objawów gruźlicy. Dzięki badaniu materiału genetycznego bakterii, ocena próbki krwi pozwala na szybkie i skuteczne wykluczenie lub potwierdzenie zakażenia. Diagnostyka gruźlicy płuc przeprowadzana jest również zwykle u najbliższych członków rodziny osoby zakażonej, którzy mieli bezpośredni kontakt z chorym.

Choć najpewniejszą metodą potwierdzającą sprawdzić, czy to gruźlica płucna, jest wyizolowanie prątków gruźlicy z materiału pobranego od chorego (plwocina, popłuczyny oskrzelowe uzyskane w czasie bronchoskopii), stosuje się również szereg metod pośrednich mogących wskazywać na obecność gruźlicy płucnej. Zalicza się do nich oznaczenie specyficznych przeciwciał w surowicy krwi, jak i badania obrazowe: rentgen klatki piersiowej czy tomografię komputerową klatki piersiowej.

W gruźlicy płuc zdjęcia RTG mogą również ujawniać szereg zmian związanych z przebytym, nieaktywnym obecnie zakażeniem: zwapnienia płuc czy zmiany włókniste w płucach.

Gruźlica płuc – leczenie

Leczenie gruźlicy płuc opiera się na podawaniu antybiotyków działających przeciwprątkowo, w odpowiednich schematach terapeutycznych. Kluczowe dla skutecznego leczenia jest przestrzeganie zaleceń lekarskich. Terapia trwa zwykle około 6 miesięcy, co pozwala na skuteczne wyeliminowanie prątków z organizmu chorego oraz zapobiegnięciu wytworzeniu się szczepów wielolekoopornych.

Stosuje się leki przeciwprątkowe, takie jak: izoniazyd, ryfampicyna, pyrazynamid i etambutol. Rzadziej stosowana jest streptomycyna. Inne leki podaje się w przypadku braku wrażliwości prątków na któryś z leków podstawowych lub konieczności zmiany leku przy wystąpieniu działań niepożądanych.

Czy w gruźlicy leczenie w domu jest bezpieczne? Zwykle terapię rozpoczyna się w warunkach szpitalnych, z uwagi na bezpieczeństwo chorego, jak i ryzyko związanie z rozsiewem zakażenia. Ostra postać gruźlicy może wymagać przedłużonej hospitalizacji, połączonej niekiedy z izolacją chorego.

Leki przeciwgruźlicze rozwijają swoje działanie zwykle w ciągu 2–3 tygodni, po tym czasie większość chorych przestaje być już zakaźna. O szczegółach zachowania profilaktyki w stosunku do osób najbliższych, warto jednak porozmawiać ze swoim lekarzem prowadzącym.

Nieleczona gruźlica płuc może być chorobą śmiertelną, z uwagi na rozsiew zakażenia na inne obszary ciała oraz powikłania w postaci uszkodzenia narządów wewnętrznych.

Bibliografia

  1. Zięba M. Obraz kliniczny gruźlicy płuc. W: Grzelewska-Rzymowska I. (red.). Gruźlica płuc. Sesja-Łódź 2003: 69–98
  2. http://szczepienia.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2018/06/Gru%C5%BAlica.-Biuletyn-IGiChP.2017-cz.-1.-Wst%C4%99p.pdf data dostępu 23.12.2018r.
  3. Steciwko A., Siejka D.: Choroby, które zmieniły bieg historii. Przew Lek. 2010, 2, 117, 11­‍‑15
Opublikowano: ; aktualizacja: 10.01.2019

Oceń:
4.6


Może cię

Śpiączka afrykańska – objawy, leczenie, badania, profilaktyka

Śpiączka afrykańska (trypanosomoza afrykańska) to choroba pasożytnicza wywołana przez świdrowca – pierwotniaka przenoszonego przez muchy ...

Powikłania grypy

Wachlarz powikłań grypy jest wyjątkowo szeroki, dlatego zdecydowanie nie należy ona do chorób, które można ...

Zespół różyczki wrodzonej

Zespół różyczki wrodzonej jest to zespół wad wrodzonych, które powstają w wyniku infekcji przeniesionej na ...

Leiszmanioza (kala-azar, czarna febra, gorączka dum-dum) – przyczyny, objawy, leczenie

Leiszmanioza to choroba wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Leishmania. Można nią się zarazić najłatwiej podczas ...

Plamki Koplika – objawy, wygląd, przyczyny, leczenie plamek Fiłatowa-Koplika

Plamki Koplika to typowy objaw odry, choroby zakaźnej wieku dziecięcego. Zmiany na błonie śluzowej występują ...

Test QuantiFERON (QFT) – jak interpretować dodatni wynik badania?

Test QuantiFERON TB Gold (test IGRA) to badanie umożliwiające diagnozowanie utajonych zakażeń prątkami gruźlicy. Badanie ...

Wirusowe zapalenie wątroby C (WZW typu C)

Wirusowe zapalenie wątroby tupu C określane jest cichym zabójcom. Początkowo bezobjawowe, prowadzi do marskości i ...

Salmonella – objawy zatrucia i leczenie zakażenia

Zakażenie pałeczkami z rodzaju Salmonella innymi niż typhi lub paratyphi zwykle przebiega dość łagodnie i ...

Filarioza – objawy i leczenie zakażenia filariami

Filarioza (łac. Filariasis) to przenoszona przez owady choroba pasożytnicza, za rozwój której odpowiadają nicienie zwane ...

Promienica – objawy, przyczyny i sposoby leczenia aktynomikozy

Promienica (aktynomikoza), to zakaźna choroba bakteryjna ludzi i zwierząt. Jej przyczyną są promieniowce bytujące przede ...

Gronkowiec złocisty – przyczyny, objawy i leczenie zakażenia

Gronkowiec złocisty (łac. Staphylococcus aureus) jest bakterią występującą powszechnie w otaczającym nas środowisku. Wielu ludzi ...

WZW – rodzaje wirusowych zapaleń wątroby

Zapalenia wątroby jest to grupa różnych chorób, których wspólnym mianownikiem jest stan zapalny tego narządu, ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon