Różyczka a ciąża

Różyczka w ciąży jest niebezpieczna. Zakażenie wirusem różyczki u kobiety ciężarnej może wywołać bardzo groźne skutki dla płodu. Na szczęście, dzięki osiągnięciom współczesnej medycyny i opracowaniu szczepionki, ryzyko zachorowania można bardzo znacznie ograniczyć, a co za tym idzie uchronić dziecko przed powikłaniami.

Co to jest różyczka?

Różyczka najczęściej kojarzy się z chorobą wieku dziecięcego. Może ona jednak wystąpić również u dorosłych. W przypadku kiedy do zakażenia wirusem różyczki dojdzie u kobiety ciężarnej, może on wywołać bardzo groźne skutki dla płodu. Na szczęście dzięki osiągnięciom współczesnej medycyny i opracowaniu szczepionki ryzyko zachorowania można bardzo znacznie ograniczyć, a co za tym idzie uchronić dziecko przed powikłaniami. Aby jednak było to możliwe należy odpowiednio wcześniej zasięgnąć porady lekarza.

Różyczka to ostra choroba zakaźna przebiegająca z wysypką i występująca głównie wśród dzieci. Niestety, zachorować na nią może także dorosły, w tym osoba, która chorowała w dzieciństwie. Czynnikiem wywołującym chorobę jest wirus różyczki należący do grupy RNA-wirusów. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową, czyli mówiąc w dużym uproszczeniu, wtedy kiedy osoba zakażona wirusem, nawet przed wystąpieniem wysypki, kaszle lub kicha w naszym towarzystwie. Dzieje się tak dlatego, że wirus jest obecny w wydzielinie śluzowej jamy ustnej i nosa. Okres od „złapania” wirusa do pojawienia się objawów wynosi zwykle około dwóch do trzech tygodni.

W tym czasie szczególnie u osób dorosłych może pojawić się ból głowy, mięśni oraz poczucie ogólnego rozbicia. Po tym okresie pojawia się wysypka oraz może wystąpić niezbyt wysoki wzrost temperatury ciała i powiększenie węzłów chłonnych w okolicy karku. Wysypka ma charakter różowych drobnych plamek i najpierw pojawia się na twarzy. Dopiero później przechodzi na resztę ciała. Wysypka zanika po kilku dniach nie pozostawiając śladów. Niestety, bezobjawowy okres poprzedzający pojawienie się wykwitów na skórze jest okresem kiedy osoba zakażona może spowodować zakażenie u innych. Okres zakaźności w różyczce trwa od siedmiu dni przed wystąpieniem wysypki do ośmiu dni po jej wystąpieniu.

Osoba, która w przeszłości chorowała na różyczkę może ponownie zostać zainfekowana wirusem. W tym wypadku na ogół objawy w postaci wysypki się nie pojawiają, ale wirus krąży w organizmie i może wywołać wiele szkód, zwłaszcza u kobiety ciężarnej. Na szczęście ponowne zakażenia zdarzają się stosunkowo rzadko, a i w takim wypadku tylko mniej więcej w 5 % przypadków zakażony zostanie płód.

Wpływ różyczki na płód i ciążę

Ryzyko wystąpienia u płodu negatywnych konsekwencji przez pojawienie się wirusa różyczki u matki zależy od etapu ciąży, na jakim doszło do zakażenia. W pierwszym trymestrze ryzyko zakażenia płodu wynosi ponad 55 %, w drugim jest mniejsze o około 10 %, natomiast najwyższe, wynoszące praktycznie 100 %, jest przy infekcji matki przebiegającej podczas ostatniego trymestru ciąży. Wpływ patogenu na powodzenie ciąży i rozwój płodu również jest inny w zależności od czasu trwania ciąży. Zakażenie w pierwszych trzech miesiącach ciąży w połowie przypadków, niestety, kończy się poronieniem. W drugiej połowie przypadków dziecko rodzi się z zespołem wad wrodzonych. Zbiór podstawowych patologii spowodowanych wirusem różyczki opisał Gregg jako triadę, do której zalicza się głuchotę, nieprawidłowości w budowie serca (przetrwały przewód tętniczy zwany również przewodem Botalla; ubytek w przegrodzie międzykomorowej i zwężenie tętnicy płucnej) oraz zaćmę, jaskrę, małoocze i patologie siatkówki. Oprócz tego możliwe jest wystąpienie u nowo narodzonego dziecka między innymi:

  • małogłowia,
  • powiększenia śledziony,
  • powiększenia wątroby,
  • zaburzeń w rozwoju zębów.

Jeżeli zaś do infekcji dojdzie między 12 a 18 tygodniem ciąży, występuje duże ryzyko pojawienia się głuchoty u dziecka. Zakażenie wewnątrzmaciczne, do którego dojdzie podczas ostatnich 20 tygodni ciąży, nie wiąże się z rozwojem wad wrodzonych uwarunkowanych obecnością wirusa. Nie mniej jednak wtargnięcie wirusa różyczki do organizmu rozwijającego się płodu może spowodować u noworodka między innymi zapalenie płuc, wątroby czy hipotrofię lub spadek ilości płytek krwi. Pamiętać jednak należy, że jeżeli zakażenie wirusem różyczki nastąpi w okresie, w którym nie powoduje on wad wrodzonych, to u ponad połowy nowo narodzonych dzieci, nie wywoła on również innych objawów.

Diagnostyka różyczki

W przypadku podejrzenia różyczki u kobiety w ciąży wykonuje się badania laboratoryjne krwi. Ich głównym celem jest wykrycie swoistych przeciwciał, które układ odpornościowy produkuje w odpowiedzi na wtargnięcie wirusa do organizmu. Najczęściej oznacza się przeciwciała w klasie IgM oraz IgG. Te pierwsze mają kluczowe znaczenie przy rozpoznawaniu pierwszego zakażenia różyczką natomiast przeciwciała IgG odgrywają główną rolę w diagnostyce powtórnego zakażenia oraz określaniu odporności. Jeżeli rozpoznano różyczkę u matki, w kolejnym etapie postępowania może być konieczne przeprowadzenie badań płodu. W tym celu przez nakłucie powłok brzucha ciężarnej pobiera się płyn owodniowy. Następnie wykonuje się w poszukiwaniu elementów wirusa skomplikowane badanie z zastosowaniem nowoczesnych technologii. Jeżeli okaże się, że w tak pobranym materiale znajduje się materiał wirusa, rozpoznaje się różyczkę wrodzoną.

Profilaktyka różyczki

Kobieta chcąca zaplanować ciążę i należycie się do niej przygotować powinna jak najszybciej powiedzieć o tym swojemu ginekologowi. Pozwoli to na poinformowanie kobiety o wszystkich wskazanych badaniach i szczepieniach, które warto wykonać przed zajściem w ciążę. Ponadto czas ten należy wykorzystać na pozbycie się nałogów, szczególnie palenia papierosów przez oboje partnerów. W okresie przedkoncepcyjnym wykonuje się oznaczenie przeciwciał przeciwko wirusowi różyczki. Pozawala to określić czy kobieta ma wystarczający poziom odporności czy konieczne jest szczepienie. Jest to szczególnie istotne z uwagi na fakt, że szczepienia przeciwko różyczce powinny być wykonywane trzy miesiące przed zajściem w ciążę.

Obecnie ze względu na wprowadzony w 1987 roku program obowiązkowego szczepienia dziewcząt przeciw różyczce rozszerzony w 2003 na chłopców często nie ma potrzeby przeprowadzania dodatkowego szczepienia. Niemniej jednak nie u wszystkich odpowiedź na szczepienie jest taka sama, toteż wykonanie oznaczenia miana przeciwciał przed zajściem w ciążę jest bardzo wskazane, ponieważ tak prosta i dostępna procedura jak szczepienie, może uchronić matkę przed infekcją, a co za tym idzie, jej przyszłe dziecko przed bardzo poważnymi i niejednokrotnie nieodwracalnymi konsekwencjami.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

RTG w ciąży

Ciężarne wymagają szczególnej uwagi w kwalifikowaniu do badań z udziałem promieni rentgenowskich. Bezpieczeństwo stosowania promieni ...

Ciąża a szczepienia i badania

Okres ciąży jest czasem szczególnej ostrożności. Głownie dlatego, że w ciężarnej macicy z dwóch połączonych ...

VDRL – badanie – wskazania, przygotowanie, normy i wyniki badania VDRL

Oznaczenie odczynu VDRL wykonywane jest w celu diagnozowania i monitorowania leczenia kiły. Stanowi też jedno ...

Badanie beta hCG – normy i wyniki gonadotropiny kosmówkowej

Badanie hCG (gonadotropina kosmówkowa) wykonywane jest w celu stwierdzenia ciąży naturalnej, jak i tej w ...

Badanie KTG

Pod koniec ciąży niektórym ciężarnym zleca się wykonanie badania kardiotokograficznego, czyli KTG. Badanie to wykonuje ...

Zespół różyczki wrodzonej

Zespół różyczki wrodzonej jest to zespół wad wrodzonych, które powstają w wyniku infekcji przeniesionej na ...

Badanie ginekologiczne USG przez powłoki brzuszne

Badanie USG przez powłoki brzuszne jest najczęściej stosowane jako badanie prenatalne. Jako badanie w ciąży ...

Kordocenteza

Kordocenteza to inwazyjne badanie prenatalne krwi polegającym na nakłuciu sznura pępowinowego u ciężarnej kobiety przez ...

Szczepienie przeciwko różyczce

Różyczka jest chorobą zakaźną powodowaną przez wirusa różyczki. Do zakażenia dochodzi na drodze kropelkowej lub ...

Badanie położnicze

Badanie położnicze ciężarnej i rodzącej kobiety składa się z kilku elementów, które są niezbędne w ...

USG (ultrasonografia) 3D

Badanie USG 3D to w pełni nieinwazyjna metoda stosowana w diagnostyce prenatalnej pozwalająca na dokładne ...

Różyczka u dziecka

Różyczka jest dość często występującą chorobą zakaźną wieku dziecięcego. Charakterystyczne dla jej przebiegu jest pojawienie ...

Komentarze (0)