Infekcje układu moczowego w ciąży

W czasie ciąży kobiety często doświadczają uciążliwych i nawracających infekcji układu moczowego: dokucza im parcie na pęcherz i silny, nieprzyjemny ból przy oddawaniu moczu. U niektórych kobiet, pomimo braku dolegliwości, w moczu stwierdza się bakterie, świadczące o istnieniu zakażenia, które nieleczone może prowadzić do poważniejszych zaburzeń, m.in. takich jak odmiedniczkowe zapalenie nerek.

Zakażenie układu moczowego w ciąży

Wszystkie kobiety narażone są na infekcje układu moczowego. Sprzyja temu anatomia kobiecych narządów: ze względu na bliską odległość ujścia cewki moczowej od pochwy i odbytu, a także na krótką cewkę moczową, nietrudno jest o zakażenie układu moczowego. Zakażeniom sprzyja stosunek seksualny, podczas którego bakterie z pochwy i odbytu łatwo mogą przedostać się do cewki moczowej i osiedlić w drogach moczowych. Wiele kobiet przynajmniej raz w życiu doświadczy nieprzyjemnych objawów, związanych z zapaleniem pęcherza. W ciąży, ze względu na zmiany, jakie zachodzą w układzie moczowym pod wpływem hormonów oraz powiększającej się macicy, uciskającej na pęcherz moczowy, ryzyko infekcji jeszcze bardziej wzrasta.

W czasie ciąży dochodzi do normalnych, fizjologicznych zmian w układzie moczowym kobiety. Zmienia się anatomia układu moczowego – pęcherz unosi się do góry i do przodu, co powoduje trudności w całkowitym opróżnianiu pęcherza i zaleganie moczu. Pod wpływem progesteronu rozluźniają się ściany moczowodów i pęcherza moczowego, co sprawia, że bakteriom łatwiej jest przedostać się do moczowodów, pęcherza moczowego oraz nerek. W ciąży przepływ moczu w moczowodach ulega zwolnieniu. Zmienia się skład moczu – wzrasta ilość zawartych w nim cukrów i aminokwasów, oraz pH moczu – z kwaśnego na zasadowy.

Środowisko układu moczowego w ciąży sprzyja zasiedleniu i rozwojowi bakterii – szczególnie pałeczek E. Coli, głównych winowajców infekcji układu moczowego. Te wszystkie zmiany zwiększają ryzyko infekcji, które wpływają nie tylko na zdrowie i samopoczucie kobiety, ale które mogą także spowodować groźniejsze powikłania i wywołać negatywny wpływ na rozwój dziecka. Do najczęstszych problemów związanych z zakażeniem układu moczowego w ciąży należą:

  • bezobjawowa bakteriuria,
  • ostre zapalenie pęcherza moczowego,
  • odmiedniczkowe zapalenie nerek.

Bezobjawowa bakteriuria

Bezobjawowa bakteriuria, czyli inaczej bakteriomocz bezobjawowy, to obecność bakterii w moczu, przy braku dolegliwości ze strony tego układu. W większości przypadków za bezobjawową bakteriurię odpowiedzialne są pałeczki E. Coli – bakterie fizjologicznie znajdujące się w okolicy odbytu.

Bakteriomocz diagnozuje się na podstawie badania ogólnego moczu, które w czasie ciąży powinno być wykonywane raz w miesiącu oraz posiewu moczu, wykonywanego w każdym trymestrze ciąży. Poza ciążą stan ten zwykle nie wymaga leczenia. W czasie ciąży jednak nieleczona bakteriuria może doprowadzić do:

  • poronienia,
  • przedwczesnego porodu,
  • niedokrwistości matki,
  • zwiększenia ryzyka śmiertelności okołoporodowej.

Innym zagrożeniem związanym ze zlekceważeniem bezobjawowego bakteriomoczu jest ryzyko przedostania się bakterii do wyższych części układu moczowego – pęcherza, moczowodów i nerek, stwarzając ryzyko między innymi odmiedniczkowego zapalenia nerek – stanu, który może być groźny zarówno dla mamy, jak i płodu.

Ostre zapalenie pęcherza moczowego w ciąży

Infekcja pęcherza moczowego w ciąży daje zazwyczaj takie same objawy, jak poza ciążą. Należą do nich:

  • wzmożona potrzeba oddawania moczu,
  • pieczenie i ból przy oddawaniu moczu,
  • pobolewanie w dole brzucha,
  • złe samopoczucie,
  • podwyższona temperatura ciała,
  • obecność krwi w moczu.

Zapalenie pęcherza moczowego musi być zgłoszone lekarzowi prowadzącemu ciążę – wprowadzenie odpowiedniego antybiotyku na okres trwający zazwyczaj 7-14 dni pozwoli na całkowite wyleczenie. Leczenie farmakologiczne zapobiegnie także przedostaniu się bakterii wyżej, poprzez moczowody aż do nerek, a co za tym idzie – rozwojowi odmiedniczkowego zapalenia nerek, które może stanowić zagrożenie zdrowia mamy i płodu. Po wyleczeniu zapalenia pęcherza należy pamiętać o konieczności wykonywania analizy moczu na dalszych etapach ciąży by sprawdzać, czy stan zapalny nie powraca.

Odmiedniczkowe zapalenie nerek w ciąży

Do odmiedniczkowego zapalenia nerek dochodzi wskutek zlekceważenia lub niedostatecznego wyleczenia infekcjidolnych dróg moczowych – bakterie z cewki moczowej lub pęcherza przedostają się do nerek, tam osiedlając się, namnażając i wywołując stan zapalny. Odmiedniczkowe zapalenie nerek pojawia się zwykle w trzecim trymestrze ciąży. Objawami odmiedniczkowego zapalenia nerek mogą być:

  • utrata apetytu,
  • gorączka z dreszczami,
  • ból w dole pleców po jednej stronie kręgosłupa,
  • nudności i wymioty,
  • ogólne osłabienie,
  • zaburzenia oddawania moczu: ból, pieczenie, parcie na mocz i zmiana jego zabarwienia.

Odmiedniczkowe zapalenie nerek wykrywa się poprzez badanie ogólne i posiew moczu. Stan ten wymaga leczenia antybiotykami, konieczna jest także hospitalizacja ciężarnej. Zlekceważenie zapalenia nerek bywa bardzo niebezpieczne: może doprowadzić do ostrej niewydolności oddechowej, roponercza, porodu przedwczesnego, niskiej masy urodzeniowej noworodka czy nawet wstrząsu septycznego.

Zapobieganie zakażeniom układu moczowego

By zapobiec zakażeniom układu moczowego, należy – szczególnie w czasie ciąży – na co dzień przestrzegać podstawowych zasad higieny osobistej:

  • oddawać mocz za każdym razem, gdy kobieta odczuje taką potrzebę. Nie należy wstrzymywać moczu – regularne opróżnianie pęcherza skutecznie oczyszcza układ moczowy z drobnoustrojów;
  • oddawać mocz oraz podmywać się po każdym stosunku płciowym;
  • po skorzystaniu z toalety wycierać się „od przodu do tyłu”, czyli od cewki moczowej w kierunku odbytu, by uniemożliwić bakteriom z odbytu przedostanie się w okolicę ujścia cewki moczowej;
  • pić przynajmniej 2 litry wody niegazowanej dziennie;
  • spożywać żurawinę (świeżą, suszoną lub w postaci soków i syropów), która ma właściwości zakwaszające, zapobiegając tym samym przyleganiu bakterii do błon śluzowych dróg moczowych i rozwojowi zakażeń;
  • pić ciepłe napoje, a szczególnie herbaty i napary z rumianku, pokrzywy czy mniszka lekarskiego.

Leczenie zakażeń układu moczowego w ciąży

W ciąży leczenie zakażeń układu moczowego jest szczególnie ważne. Odpowiednio wcześnie wprowadzona antybiotykoterapia, nawet w przypadku braku dolegliwości ze strony układu moczowego, daje bardzo duże szanse na wyleczenie, a także zapobiega dalszemu rozprzestrzenianiu się bakterii. Należy jednak pamiętać, że nie wszystkie antybiotyki mogą być stosowane w ciąży, dlatego należy zawsze stosować się do zaleceń lekarza prowadzącego ciążę.

Już od początku ciąży należy pamiętać o konieczności codziennej higieny osobistej – ze względu na zmienioną przez ciążę anatomię układu moczowego, całkowite wyeliminowanie ryzyka zakażeń dróg moczowych jest niemożliwe, ale poprzez odpowiednią dbałość o codzienną higienę można zmniejszyć ryzyko ich wystąpienia.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Alergia w ciąży

Alergia to stan, w którym na organizm człowieka oddziałuje jakiś alergen. Kurz, grzyby, pyłki kwiatowe, ...

Stres w ciąży

Kobiety ciężarne mają tendencje do wyolbrzymiania każdej emocji. Dzieje się tak przez burzę hormonów, jaka ...

Hemoroidy w ciąży

Hemoroidy (żylaki odbytu, hemoroidy odbytu, guzki krwawiczne) pojawiają się często w ciąży. Żylaki odbytu w ...

Ból żołądka w ciąży – przyczyny, objawy i leczenie bólu brzucha w ciąży

Ból żołądka w ciąży często wzbudza niepokój przyszłych mam. Przyczyn bólów brzucha w ciąży jest ...

Grzybicze zakażenie pochwy w ciąży

Grzybicze zakażenie pochwy wiąże się w ciąży z osłabieniem układu odpornościowego, a co za tym ...

Zapalenie pęcherza moczowego w ciąży

Zapalenie pęcherza moczowego to jedna z najczęstszych przypadłości, pojawiająca się w okresie ciąży, której sprzyjają ...

Zakażenie Ureaplasma - objawy, leczenie i zapobieganie

Jedną z częstszych infekcji, zwłaszcza u kobiet, są zakażenia układu moczowo-płciowego. Etiologia zakażeń bywa mieszana, ...

Wzdęcia w ciąży

Wzdęcia w ciąży powodowane są nadmiernym nagromadzeniem gazów w przewodzie pokarmowym ciężarnej. Wywołane jest to ...

Drugi trymestr ciąży – jakie badania

W czasie drugiego trymestru wizyty lekarskie odbywają się zazwyczaj co miesiąc. Podobnie jak w czasie ...

10 tydzień ciąży

Zarodek dalej burzliwie się rozwija. We wszystkich kształtujących się narządach zachodzą zmiany. W organizmie przyszłej ...

Infekcje intymne a problemy z zajściem w ciążę

Większość infekcji intymnych, jak np. grzybica pochwy, nie prowadzi do bezpłodności, ale może być przyczyną ...

Badanie histopatologiczne po poronieniu – po co wykonuje się badanie histopatologiczne po łyżeczkowaniu?

Badanie histopatologiczne po poronieniu służy zbadaniu fragmentów łożyska, błon płodowych i innych pozostałych w jamie ...

Komentarze (0)