Ciąża pozamaciczna

Ciąża pozamaciczna to stan, w którym dochodzi do zagnieżdżenia się jaja płodowego poza jamą macicy. Najczęstszą lokalizacją jest bańka jajowodu. Fizjologicznie jajo płodowe zagnieżdża się w jamie macicy. W przypadku ciąży ekotopowej może dojść do powikłania w postaci pęknięcia jajowodu będącego bezpośrednim stanem zagrożenia życia.

Jak dochodzi do rozwoju ciąży pozamacicznej?

Po zapłodnieniu jajo płodowe wędruje z jednego z jajowodów do jamy macicy. Następnie dochodzi do implantacji zarodka, najczęściej w górnej części macicy. Gdy jajowód jest uszkodzony lub niedrożny jajo płodowe nie może dotrzeć do jamy macicy i dochodzi do jego zagnieżdżenia w świetle jajowodu. Dochodzi wówczas do rozwoju ciąży pozamacicznej czyli ciąży ektopowej.

Ocenia się, że częstość występowania tego zjawiska wynosi 2% w stosunku do liczby porodów. Bardzo rzadko, 1:30 000 ciąż, może wystąpić ciąża heterotropowa. Jest to sytuacja, w której jednocześnie występuje ciąża wewnątrzmaciczna oraz ekotopowa.

Jakie są czynniki ryzyka ciąży pozamacicznej?

Ciąża pozamaciczna to zjawisko, które może wystąpić u każdej kobiety, jednak istnieją pewne czynniki ryzyka predysponujące do wystąpienia ciąży ekotopowej. Do najczęściej wymienianych czynników ryzyka należą:

  • przebyte zapalenie miednicy mniejszej – u kobiet z wywiadem zapalenia jajowodu zagrożenie ciążą ekotopową jest 4 krotnie większe. Związane jest to z uszkodzeniem błony śluzowej jajowodu, co powoduje powstanie zrostów i ich niedrożność,
  • operacje jajowodów,
  • leczenie niepłodności technikami wspomaganego rozrodu,
  • stosowanie dietyloslibestrolu (DES) – był to lek stosowany w ciąży, aktualnie wycofany, ryzyko zwiększone jest w przypadku pacjentki, gdy jej matka brała lek podczas ciąży,
  • przebycie ciąży ekotopowej w przeszłości zwiększa 10 krotnie ryzyko jej ponownego wystąpienia.

Zdecydowanie najczęstszą lokalizacją ciąży pozamacicznej jest jajowód – 80% przypadków. Jednak ciąże umiejscowione poza jajowodem, np. w jamie brzusznej, szyjce macicy czy jajniku wiążą się z większym ryzykiem powikłań, przede wszystkim krwawienia.

Lokalizacja w jajniku występuje częściej u kobiet, u których zastosowano techniki wspomaganego rozrodu.

Objawy ciąży pozamacicznej

Niestety, nie ma charakterystycznych objawów dla ciąży ekotopowej. Klasyczna triada objawów występuje rzadko. Zalicza się do niej:

  • opóźnione krwawienie miesiączkowe,
  • nieregularne krwawienie z macicy,
  • ból brzucha,

Często pierwszym objawem jest pęknięcie jajowodu i związany z nim bardzo silny ból brzucha oraz objawy wstrząsu wynikające z utraty dużej ilości krwi. Jest to bezpośredni stan zagrożenia życia, dlatego niezwykle istotne jest wczesne rozpoznanie ciąży ekotopowej.

Rozpoznanie ciąży pozamacicznej

Wykrycie ciąży ekotopowej, zwłaszcza we wczesnym stadium, jest trudne. Przy najmniejszym podejrzeniu ciąży pozamacicznej należy dokonać pomiaru stężenia βHCG w surowicy krwi (gonadotropina kosmówkowa). Jest to hormon produkowany przez syncytiotrofoblast. Jego stężenie na początku prawidłowo przebiegającej ciąży szybko wzrasta. W przypadku ciąży ekotopowej wzrost ten jest znacznie wolniejszy i oznaczane stężenia znacznie niższe. Może to również świadczyć o poronieniu.

Celem pogłębienia diagnostyki wykonujemy badanie ultrasonograficzne dopochwowe (USG-TV). Pozwala ono uwidocznić pęcherzyk ciąży poza jamą macicy oraz czynność serca zarodka (jeżeli już jest zauważalna). Może się zdarzyć, że w bardzo wczesnej ciąży ekotopowej pęcherzyk może być niewidoczny. W tym przypadku obserwujemy stężenie βHCG oraz powtarzamy badanie USG-TV po 2-3 dniach. Jeżeli nadal mamy wątpliwość należy przeprowadzić badanie laparoskopowe, które polega na drobnym nacięciu powłok brzusznych i wprowadzeniu małej amery do jamy brzusznej. Obraz ciąży ekotopowej w badaniu laparoskopowym jest dość charakterystyczny.

Leczenie ciąży ektopowej

W zależności od stopnia zaawansowania ciąży ekotopowej oraz wielkości zarodka możemy zastosować leczenie farmakologiczne lub operacyjne. Warunkami zastosowania leczenia farmakologicznego są:

  • wczesne rozpoznanie ciąży ekotopowej,
  • niskie stężenie gonadotropiny kosmówkowej (βHCG),
  • umiejscowienie ciąży ekotopowej w jajowodzie i brak krwawienia.

Leczenie farmakologiczne jest również zalecane w przypadku przeciwwskazań do wykonania leczenia operacyjnego. W farmakoterapii, lekiem z wyboru jest metotreksat. Jego działanie polega na hamowaniu rozwoju trofoblastu (warstwa komórek zewnętrznych błony płodowej), co uniemożliwia rozwój zarodka. Lek podawany jest najczęściej domięśniowo. Działania niepożądane, takie jak zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i żołądka, biegunki i podwyższenie wskaźników czynności wątroby czy supresja układu biało krwinkowego, występują rzadko. Jednak po zakończonym leczeniu ciąży pozamacicznej konieczna jest kontrola wyżej wymienionych wskaźników. W celu weryfikacji działania metotreksatu konieczne jest ścisłe monitorowanie stężenia βHCG.

Szacuje się, że leczenie tą metodą jest skuteczne u 95% kobiet z ciążą pozamaciczną. Leczenie farmakologiczne wiąże się z mniejszym uszkodzeniem jajowodu oraz zachowaniem funkcji rozrodczej, jednak 4-5% ciąż ekotopowych, leczonych tą metodą, ulega pęknięciu. Taka sytuacja jest bezpośrednim zagrożeniem życia ze względu na utratę dużej ilości krwi i wymaga pilnej interwencji chirurgicznej.

Ciąża pozamaciczna a operacja

Ze względu na metodę leczenie operacyjne ciąży ektopowej można przeprowadzić laparoskopowo lub poprzez operację otwartą jamy brzusznej (laparotomię). Polega ono na chirurgicznym usunięciu jaja płodowego z miejsca implantacji. Z uwagi na rozległość zabiegu możemy wyróżnić leczenie zachowawcze, które polega na usunięciu tylko jaja płodowego, przy jak najmniejszym uszkodzeniu narządu oraz leczenie radykalne, które polega na usunięciu jaja płodowego wraz z narządem, w którym doszło do implantacji – najczęściej jajowodu.

Zabieg laparoskopii przy ciąży pozamacicznej jest metodą z wyboru ze względu na mniejszą inwazyjność oraz szybszy powrót pacjentek do zdrowia. Polega on na wykonaniu z reguły trzech drobnych nacięć na jamie brzusznej, przez które wprowadza się specjalistyczne narzędzia do przeprowadzenia zabiegu. W przypadku przeciwwskazań do wykonania laparoskopii, lub ze względu na duże rozmiary ciąży ekotopowej, wykonywana jest operacja otwarta na jamie brzusznej.

W celu weryfikacji powodzenia leczenia, podobnie jak w metodzie farmakologicznej, w 2 lub 3 dniu po operacji zostaje oznaczone stężenie βHCG. Jeżeli spadek hormonu nie jest znaczny, świadczy to o niepowodzeniu leczenia i konieczności powtórnego wykonania zabiegu lub zastosowania leczenia farmakologicznego.

Zajście w ciążę po przebyciu ciąży ekotopowej

Zajście w ciążę po ciąży pozamacicznej jest zdecydowanie możliwe. Nawet gdy zostanie usunięty jeden z jajowodów wciąż możliwe jest zajście w ciążę. W rokowaniu dotyczącym prognozy zajścia w ciążę istotny jest stan drugiego jajowodu oraz obecność zrostów w miednicy mniejszej. Ważna jest również wyjściowa przyczyna ciąży ekotopowej, jeżeli była ona związana z ekspozycją na DES lub przebytymi zapaleniami miednicy mniejszej istnieje duże ryzyko, że drugi jajowód również jest uszkodzony. W tej sytuacji można rozważyć techniki wspomaganego rozrodu. Szacuje się, że potencjał rozrodczy jest nieznaczenie lepszy po leczeniu zachowawczym niż radykalnym.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.5


Może cię

USG doppler układu rozrodczego

Badanie dopplerowskie układu rozrodczego polega na ocenie przepływów krwi w żeńskich, jak i męskich narządach ...

Pozycje do spania dla ciężarnej

Odpowiednia pozycja w trakcie snu w ciąży jest bardzo ważna dla zdrowia i samopoczucia zarówno ...

Laparoskopia ginekologiczna

Laparoskopia to zabieg coraz częściej wykonywany w ginekologii, zarówno w celach diagnostycznych jak i leczniczych. ...

Punkcja zagłębienia maciczno-odbytniczego

Punkcja zagłębienia maciczno-odbytniczego (punkcja zatoki Douglasa) to nakłucie tylnego sklepienia pochwy i pobranie treści najniżej ...

Płyn w zatoce Douglasa (płyn w zagłębieniu maciczno-odbytniczym)

Zatoka Douglasa jest przestrzenią anatomiczną położoną między tylną ścianą macicy a przednią ścianą odbytnicy. W ...

Infekcje dróg moczowych w ciąży – przyczyny, objawy i leczenie zakażenia dróg moczowych w czasie ciąży

Infekcje dróg moczowych w ciąży rozwijają się dość często z uwagi na obniżoną odporność przyszłej ...

Krwawienie podczas ciąży

Krwawienie z pochwy w trakcie ciąży może mieć wiele przyczyn. Pojawia się choćby w wyniku ...

Zapłodnienie in vitro

Metoda in vitro to skuteczny sposób leczenia niepłodności. Termin ten oznacza połączenie komórki jajowej i ...

Plamienie w ciąży – co może oznaczać krwawienie lub plamienie na początku lub we wczesnej ciąży?

Plamienie lub krwawienie z pochwy zawsze jest objawem niepokojącym. Szczególny lęk budzi plamienie w ciąży. ...

Biopsja endometrium (błony śluzowej macicy)

Biopsja endometrium (biopsja błony śluzowej macicy) to zabieg pozwalający diagnozować zmiany chorobowe zachodzące w drogach ...

Objawy ciąży pozamacicznej

Ciąża pozamaciczna to stan, w którym dochodzi do zapłodnienia poza jamą macicy. Najczęściej zarodek umiejscawia ...

Ból prawego jajnika

Ból prawego jajnika najczęściej ma podłoże fizjologiczne i jest uwarunkowany owulacją. Jeżeli jednak dolegliwości utrzymują ...

Komentarze (0)