Ciąża a zakrzepica

Ciąża jest stanem, podczas którego w organizmie kobiety dokonuje się wiele zmian. Niektóre z nich predysponują organizm ciężarnej do rozwoju chorób, m.in. do zakrzepicy żylnej, nazywanej inaczej żylną chorobą zakrzepowo-zatorową (ŻChZZ).

Czym jest zakrzepica żylna?

Zakrzepica żylna, inaczej żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ), jest stanem, w którym w naczyniach krwionośnych dochodzi do tworzenia się skrzepów. Najważniejsze czynniki ryzyka wystąpienia zakrzepicy zostały opisane w 1856 roku przez niemieckiego lekarza Rudolfa Virchowa. W skład tzw. triady Virchowa wchodzą:

  1. Nadmierna krzepliwość krwi;
  2. Zaburzenie przepływu krwi;
  3. Uszkodzenie ściany naczynia krwionośnego.

Wszystkie wyżej wymienione stany mają miejsce w ciąży. Wzmożona krzepliwość krwi ma związek ze zwiększonym stężeniem białek odpowiedzialnych za krzepnięcie tj. czynników I, II, VII, VIII, IX, X. Dodatkowo, w ciąży wzrasta oporność na inhibitory krzepnięcia, takie jak białka C i S. Do zaburzenia przepływu krwi dochodzi na skutek ucisku ciężarnej macicy oraz powiększonych tętnic biodrowych na żyły kończyn dolnych. Kolejnym istotnym czynnikiem ryzyka jest poród (w jego przebiegu dochodzi bowiem do uszkodzenia śródbłonka naczyń krwionośnych), zwłaszcza poród operacyjny (cięcie cesarskie). Do zakrzepicy szczególnie predysponuje także poród przedwczesny.

Należy również pamiętać, że u części pacjentek zmiany zachodzące w czasie ciąży nakładają się na inne, istniejące już wcześniej czynniki ryzyka, takie jak np.:

  • przebyty w przeszłości epizod zakrzepicy,
  • obciążony wywiad rodzinny (epizody zakrzepicy w rodzinie),
  • wrodzone lub nabyte trombofilie,
  • choroby przebiegające z zespołem nerczycowym,
  • przewlekła niewydolność żylna (np. żylaki kończyn dolnych),
  • otyłość,
  • choroby serca – zarówno u ciężarnej, jak i w jej rodzinie,
  • palenie tytoniu.

Konstelacja opisanych powyżej niekorzystnych procesów związanych z ciążą, porodem i połogiem spotęgowana przez inne czynniki ryzyka sprawia, że kobiety w okresie ciąży i połogu są nawet 4-5-krotnie bardziej narażone na wystąpienie zakrzepicy żylnej w stosunku do kobiet niebędących w ciąży.

Zakrzepica żylna może pojawić się w każdym z 3 trymestrów ciąży. Najwięcej przypadków opisuje się w pierwszej połowie ciąży. Jeszcze bardziej predysponowane do rozwoju zakrzepicy są pacjentki w okresie połogu. Badania w grupie 30-letnich kobiet wykazały ryzyko wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej oraz zatorowości płucnej odpowiednio 5- i 15-krotnie wyższe u kobiet w okresie połogu w stosunku do tych będących w ciąży.

Zakrzepica żylna stanowi duże zagrożenie dla zdrowia ciężarnej. Najczęstszą przyczyną zgonów w ciąży jest zatorowość płucna. Duży odsetek ciężkich powikłań wynika w dużej mierze z trudności w rozpoznaniu choroby. Często nie daje ona żadnych objawów, czasami zaś objawy są niespecyficzne i często obecne także w fizjologicznej ciąży (np. przyspieszony rytm serca, zwiększona liczba oddechów, obrzęki kończyn dolnych).

Objawy zakrzepicy żylnej

Zakrzepica żył głębokich

Zakrzepica żył głębokich najczęściej dotyczy żył kończyn dolnych. Jej typowymi objawami są: ból i obrzęk kończyny dolnej. Mimo, iż objawy te występują u 80 % ciężarnych, są one na tyle niespecyficzne, że tylko u niewielkiej części z nich rozpoznaje się chorobę. Rozpoznanie zakrzepicy żył głębokich jest najbardziej prawdopodobne, gdy opisane objawy dotyczą kończyny dolnej lewej (w 90 % przypadków zakrzepica żył głębokich w ciąży dotyczy bowiem lewej kończyny dolnej – związane jest to z uciskaniem lewej żyły biodrowej przez prawą tętnicę biodrową), różnica w obwodzie łydki jest większa niż 2 cm, a kobieta jest w I trymestrze ciąży. Innymi objawami zakrzepicy żył głębokich są:

  • ucieplenie kończyny,
  • poszerzenie żył powierzchownych,
  • dodatni objaw Homansa (bolesność podczas biernego zginania grzbietowego stopy).

Powikłaniem zakrzepicy żył głębokich może być zatorowość płucna. Ważne jest zatem, aby w przypadku podejrzenia klinicznego zakrzepicy żył głębokich stosować leczenie przeciwzakrzepowe do czasu ewentualnego wykluczenia choroby.

Zatorowość płucna

Zatorowość płucna to niedrożność tętnicy płucnej lub jej rozgałęzień spowodowana przez materiał zatorowy, najczęściej pochodzący z żył kończyn dolnych i miednicy.

Do klasycznych objawów zatorowości płucnej zaliczamy:

  • duszność (82 %),
  • nagły ból w klatce piersiowej (49 %),
  • kaszel (20 %).

Rzadko kiedy wymienione objawy występują razem. Dodatkowo, są one często obserwowane u zdrowych ciężarnych, co jeszcze bardziej utrudnia rozpoznanie tej groźnej choroby stanowiącej poważne zagrożenie życia. Kluczowe jest zatem wdrożenie leczenia przeciwkrzepliwego w przypadku każdego podejrzenia zatorowości płucnej oraz wykonanie dokładnej diagnostyki.

W przypadku masywnej zatorowości może wystąpić omdlenie, spadek ciśnienia tętniczego, nagłe zatrzymanie krążenia i w konsekwencji nawet zgon.

Powikłania zakrzepicy żylnej

Najgroźniejszym powikłaniem zakrzepicy żylnej jest zgon pacjentki. Do innych następstw zaliczamy:

Diagnostyka zakrzepicy żylnej w ciąży

W diagnostyce zakrzepicy żylnej u pacjentów i pacjentek niebędących w ciąży istotną rolę odgrywa oznaczenie D-dimerów (fragmentów fibryny powstające w procesie degradacji fibryny przez plazminę). Od wyniku tego oznaczenia zależy dalsze postępowanie – negatywny wynik pozwala z bardzo dużym prawdopodobieństwem wykluczyć zakrzepicę. W ciąży podwyższone stężenie D-dimerów jest fizjologią, co ogranicza przydatność ich oznaczenia w diagnostyce zakrzepicy.

Według wytycznych American Thoracic Society oraz Society of Thoracic Radiology u pacjentek ciężarnych z podejrzeniem zakrzepicy żylnej wysuniętym na podstawie objawów podmiotowych i przedmiotowych, powinno się wykonać ultrasonograficzną próbę uciskową. Dodatni wynik testu stanowi wskazanie do wdrożenia leczenia przeciwkrzepliwego. W miarę możliwości powinno się wówczas wykonać angio-CT – metodę diagnostyki obrazowej będącą połączeniem tomografii komputerowej z angiografią, czyli dokładną oceną naczyń krwionośnych. Co prawda metoda ta naraża ciężarną i płód na działanie promieniowania jonizującego, jednak korzyść (rozpoznanie stanu zagrażającego życiu) przeważa nad ryzykiem. 30 % śmiertelność w przypadku nierozpoznanej i nieleczonej zatorowości płucnej stanowi bowiem dla matki i płodu większe zagrożenie niż potencjalnie szkodliwe działanie promieni X.

Leczenie zakrzepicy żylnej u ciężarnych

Najważniejszym postępowaniem wstępnym jest jak najszybsze podanie heparyny.

W przypadku pacjentów oraz pacjentek niebędących w ciąży po wstępnym leczeniu heparyną terapię kontynuuje się, podając doustne antykoagulanty (acenokumarol lub warfarynę). Ze względu na działanie teratogenne (powodują wady w rozwoju płodu), w ciąży są one przeciwwskazane. Leczenie ogranicza się zatem do podawania samej heparyny w dawce leczniczej we wlewie ciągłym przez co najmniej 5 dni, a następnie w celach profilaktyki wtórnej, przez >= 3 miesiące.

Jeżeli w trakcie leczenia heparyną u pacjentki rozpocznie się akcja porodowa, należy przez cały poród monitorować APTT. W razie zwiększonego ryzyka krwawienia pacjentka powinna otrzymać protaminę odwracającą działanie heparyny.

Jeżeli pacjentka ma planowe cięcie cesarskie, heparynę odstawia się 24 godziny przed rozwiązaniem porodu.

Kobieta będąca w okresie połogu i karmiąca piersią może stosować doustne antykoagulanty. Wykazano bowiem, że nie wywołują one efektu przeciwkrzepliwego u dziecka. Również heparyny są bezpieczne dla niemowlęcia.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Zatorowość płucna – przyczyny, objawy, leczenie zatoru płucnego

Zatorowość płucna to stan, kiedy światło pnia płucnego, tętnic płucnych lub ich rozgałęzień zwęża się ...

Płytki oddech – jakie są przyczyny?

Płytki oddech może być objawem różnych łagodnych oraz ciężkich chorób i zaburzeń. Przyczynami spłycenia oddechu ...

Podróż samolotem w ciąży

Zdaniem lekarzy ciąża nie powinna być pretekstem do zmiany środka transportu. Niewątpliwie, z uwagi na ...

Duszność w czasie wysiłku

Duszność jest odczuciem subiektywnym, określanym przez pacjentów jako uczucie braku powietrza. Fizykalnym objawem duszności jest ...

Zawał płuca – przyczyny, objawy, leczenie, zapobieganie

Płuca są narządem dobrze ukrwionym i rzadko można mówić o ich zawale. Osoby obciążone kardiologicznie ...

Astma a POChP i inne choroby

Astma oskrzelowa to przewlekła choroba zapalna układu oddechowego, w której zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli, a ...

Dlaczego należy leczyć żylaki nóg – objawy i powikłania

Żylaki kończyn dolnych to częsta dolegliwość będąca następstwem niewydolności żylnej, która dotyka czwartą część populacji. ...

Guz Wilmsa – objawy, przyczyny, leczenie, rokowania

Guz Wilmsa należy do grupy nowotworów najczęściej występujących w populacji dziecięcej. Jest najczęstszym złośliwym nowotworem ...

Zator tętnicy płucnej – przyczyny, objawy, leczenie, rokowanie, śmiertelność

Zator tętnicy płucnej oznacza stan, kiedy materiał zatorowy, czyli fragment skrzepu z żył głębokich kończyn ...

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa to zbiorcze pojęcie odnoszące się do zakrzepicy żył głębokich, przebiegającej klinicznie pod ...

Nadkrzepliwość – przyczyny, objawy, leczenie

Objawy nadkrzepliowści to najczęściej stany chorobowe wywołane zaburzeniem w postaci nadmiaru płytek krwi lub czynników, ...

Alergia w ciąży

Alergia to stan, w którym na organizm człowieka oddziałuje jakiś alergen. Kurz, grzyby, pyłki kwiatowe, ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon