Cholestaza ciężarnych

Cholestaza ciężarnych to dość rzadka choroba, rozwijająca się podstępnie, która może zagrażać wzrastającemu wewnątrzłonowo dziecku. Występuje około 1-2 przypadków na 100 ciąż w Polsce. Zazwyczaj ma przebieg lekki. U niektórych pacjentek może dojść do poważnych powikłań, groźnych dla płodu.

Co to jest cholestaza ciężarnych?

Cholestaza ciężarnych to schorzenie dróg żółciowych i wątroby. Zaburzeniu ulega wydzielanie składników żółci. Jednocześnie ich stężenie w organizmie wzrasta, co powoduje charakterystyczne objawy.

Cholestaza w ciąży pojawia się zazwyczaj w 2-3 trymestrze, typowo po 30 tygodniu ciąży. Najczęstszy objaw - świąd - może być słabo nasilony i dobrze tolerowany. Jednak u niektórych pacjentek może całkowicie zaburzać odpoczynek nocny i silnie oddziaływać na sferę psychiczną pacjentki. Szczególnie ważne są tu powikłania, m.in. prowokowanie porodu przedwczesnego i narodziny niedojrzałego noworodka.

Należy dodać, że zwykle w 2-3 tygodniu po porodzie dolegliwości po cholestazie mijają samoistnie, co stanowi ważny czynnik rozpoznawczy tej choroby. Ponadto podkreśla się tendencję geograficzną występowania cholestazy ciężarnych. Zauważono zwiększoną ilość przypadków w Skandynawii i Ameryce Południowej. Także w ciążach mnogich istotny jest wzrost częstości tego schorzenia.

Żółć produkowana jest przez komórki wątrobowe, skąd wydzielana jest do dróg żółciowych. Dalej trafia do przewodu pokarmowego. Głównym zadaniem żółci jest wspomaganie procesu trawienia. W wyniku zmieniających się stężeń hormonów płciowych w organizmie matki, dochodzi do zaburzeń wydzielania kwasów żółciowych do żółci. Tym samym wzrasta ich stężenie w organizmie matki a następnie u płodu.

Objawy cholestazy ciężarnych

Jako pierwszy pacjentka zgłasza najczęściej świąd po wewnętrznej stronie rąk i stóp. Objaw ten nasila się zazwyczaj w nocy, w wyniku wzrostu temperatury ciała. Świąd może także obejmować całe ciało. Nie jest związany z żadnymi zmianami skórnymi. Ponadto w nasilonych przypadkach mogą pojawić się objawy rozwijającej się żółtaczki, jako pierwsze pojawia się żółte zabarwienie oczu.

Świąd w czasie ciąży

Inne choroby przebiegające ze świądem:

  • choroby skóry o podłożu alergicznym albo takie, do których predysponuje ciąża, jak np. rumień guzowaty,
  • choroby nerek w zaawansowanym stopniu,
  • choroby hematologiczne, np. chłoniak Hodgkina, czerwienica prawdziwa,
  • psychogenne podłoże świądu.

W 3 trymestrze ciąży podwyższony poziom kwasów żółciowych i enzymów wątrobowych może także wystąpić w:

  • ostrym stłuszczeniu wątroby ciężarnych,
  • zespole HELLP,
  • stanie przedrzucawkowym i rzucawce.

Choroby wątroby mogą rozwinąć się w każdym wieku, w wyniku wielu mechanizmów. Jednak to okres ciąży jest szczególnie niebezpieczny, ze względu na wpływ chorób matki na rozwijający się płód. Z tego też powodu należy ściśle kontrolować pacjentki z rozpoznaniem cholestazy ciężarnych. Pozwala to w wielu przypadkach na zapobieganie najgroźniejszym powikłaniom i doprowadzenie do prawidłowego porodu.

Jak rozpoznać cholestazę ciężarnych?

U każdej pacjentki zgłaszającej powyższe objawy należy wykonać kilka podstawowych badań, w tym parametry czynności wątroby - stężenie kwasów żółciowych, enzymy wątrobowe, poziom bilirubiny, markery zakażeń wirusowych wątroby. Ważne jest wykluczenie możliwej infekcji wirusowej wątroby pacjentki - WZW A, B, C.

Najczęściej u pacjentki z cholestazą ciężarnych dochodzi do wzrostu stężenia kwasów żółciowych. Zazwyczaj stężenie > 10µmol/L uznawane jest za nieprawidłowe. Jest to najwcześniej występujący objaw, który z dużym prawdopodobieństwem wskazuje grupę pacjentek, u których pojawią się w niedługim czasie kolejne objawy. Po około 2-4 tygodniach od pojawienia się świądu, może rozwinąć się żółtaczka. Ponadto, dość częsty jest wzrost aktywności enzymów wątrobowych. Jednak nie jest to warunek rozpoznania. Nie jest konieczne badanie histopatologiczne wycinka wątroby ciężarnej.

Cholestazę ciężarnych wyklucza obecność dolegliwości ze strony wątroby przed okresem ciąży. Typowo, patologia ta kończy się samoistnie, ale może nawracać w kolejnej ciąży (u 45- 70% pacjentek). W okresie pomiędzy ciążami kobieta z rozpoznaniem cholestazy ciężarnych nie powinna mieć żadnych dolegliwości.

Zazwyczaj objawy cofają się w kilka do kilkunastu dni, a parametry czynności wątroby normalizują się do 4-6 tygodni. Utrzymujące się dolegliwości mogą wskazywać na inną przyczynę cholestazy, jak np. pierwotną marskość żółciową, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, wirusowe zapalenie wątroby typu C.

Przyczyny cholestazy ciężarnych

Nie zostało jednoznacznie udowodnione podłoże cholestazy ciężarnych. Uważa się, że czynniki genetyczne odpowiadają za jej rozwój. Mówi się o zaburzeniach wydzielania kwasów żółciowych przez komórki wątrobowe do dróg żółciowych. Główną przyczyną tych zaburzeń może być podwyższony poziom estrogenów we krwi ciężarnej. Zarówno w 3 trymestrze, jak i w ciążach mnogich, charakterystyczny jest wzrost stężenia estrogenów w organizmie matki, co właśnie predysponuje te okresy do wystąpienia wyżej wymienionych zaburzeń.

Leczenie cholestazy ciężarnych

Najczęściej stosuje się kwas ursodeoksycholowy, który ma za zadanie zwiększyć wydzielanie kwasów żółciowych z komórki wątrobowej do przewodów żółciowych. Preparat ten jest dobrze tolerowany przez pacjentki i nie stwierdzono jego negatywnego wpływu na rozwijający się płód. W wyniku jego stosowania objawy świądu najczęściej znikają albo są minimalne. Inne preparaty takie jak cholestyramina, deksametazon, fenobarbital okazały się nieskuteczne. Jednocześnie są uznawane za szkodliwe dla rozwijającego się płodu.

W leczeniu cholestazy ciężarnych ważna jest także suplementacja witamin takich jak A, D, K u pacjentek z rozpoznaną cholestazą ciężarnych. Z powodu zaburzeń wydzielnia żółci, a tym samym nieprawidłowego wchłaniania tłuszczów, witaminy te nie są wchłaniane w odpowiedniej ilości z pokarmu. Niezbędne okazuje się ich dodatkowe przyjmowanie.

Powikłania po cholestazie ciężarnych

Powikłania po cholestazie ciężarnych mogą obejmować:

Szczególnie dużo powikłań występuje wtedy, gdy stężenie kwasów żółciowych przekracza 40 µmol/L. Uważa się, że to kwasy żółciowe i ich toksyczne metabolity z krwi matki wpływają negatywnie na organizm płodu. Ponadto substancje te wpływają kurcząco na naczynia łożyska i tkankę macicy. Dochodzi do zaburzeń przepływu krwi do rozwijającego się płodu. Może to skutkować jego niedotlenieniem. Jak ostatnie badania wskazują, większa świadomość lekarzy dotycząca tej choroby, wraz ze ścisłym nadzorem pacjentek z rozpoznaną cholestazą, pozwalają zmniejszyć częstość powikłań ze strony płodu.

Cholestaza a rozwiązanie ciąży

Obecnie uważa się, że ciąża powikłana cholestazą ciężarnych powinna być zakończona w 38 tygodniu jej trwania. Natomiast w przypadkach współwystępującej żółtaczki- poród nawet w 36 tygodniu. Jest to spowodowane wyczekiwaniem, w tych przypadkach gdy to możliwe, na jak najlepszą dojrzałość układu oddechowego rozwijającego się płodu. Jednocześnie należy pamiętać, że każdą pacjentkę należy rozpatrywać oddzielnie i wskazania do rozwiązania ciąży mogą ulec modyfikacji.

Cholestaza ciężarnych to schorzenie, które może nawracać w kolejnych ciążach. Warto nadmienić, że wystąpienie tej choroby w ciąży wskazuje grupę pacjentek, które nie mogą stosować antykoncepcji hormonalnej. Jej przyjmowanie może grozić poważnymi powikłaniami ze strony wątroby pacjentki.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.2


Może cię

30 tydzień ciąży

Długość ciemieniowo-siedzeniowa dziecka wynosi na tym etapie ciąży 27 centymetrów, a masa płodu - 1300 ...

Choroby zagrażające ciąży

Niektóre infekcje bakteryjne i wirusowe zwiększają ryzyko wystąpienia groźnych powikłań, np. porodu przedwczesnego. Najniebezpieczniejsze czynniki ...

Objawy i leczenie zatrucia ciążowego

Zatrucie ciążowe, zwane gestozą, dotyczy 6-20 % ciężarnych i stanowi jedną z głównych przyczyn zgonu ...

Drugi trymestr ciąży – czego się spodziewać?

Drugi trymestr ciąży wiąże się zwykle z ustąpieniem niektórych dolegliwości i powrotem dobrego samopoczucia. W ...

Toksoplazmoza w ciąży

Toksoplazmoza to bardzo popularny temat wśród kobiet ciężarnych. Najczęściej spotykamy się ze stwierdzeniem, że szczególnym ...

Obrzęki w ciąży

Obrzęki nóg oraz rąk w czasie ciąży są powszechnym problemem u ciężarnych. Szacuje się, że ...

Zatrucie ciążowe

Zatrucie ciążowe to zespół objawów chorobowych, takich jak: nadciśnienie, białkomocz, obrzęki ciała, które mogą występować ...

Zmiany skórne w ciąży – jak zmienia się skóra w ciąży i jakie są choroby skóry w ciąży?

Ciąża jest takim okresem życia kobiety, w którym mogą pojawiać się schorzenia i dolegliwości nieobserwowane ...

Ciąża a choroby serca

Choroby serca i układu krążenia dotyczą 1-4% ciężarnych. W ostatnim czasie odsetek ciężarnych chorujących przewlekle ...

Farmakoterapia w ciąży

Bezpieczeństwo farmakoterapii w okresie ciąży jest podstawową kwestią przy wyborze odpowiedniego leczenia. Prawdą jest, iż ...

11 tydzień ciąży

Ciężarna powoli zbliża się do końca pierwszego trymestru ciąży. Od tej pory zarodek wchodzi w ...

Stan przedrzucawkowy – jakie są przyczyny i objawy?

Stan przedrzucawkowy, czyli zatrucie ciążowe dotyczy około 5 % kobiet ciężarnych. Bardzo ważne jest jego ...

Komentarze (0)