Alkohol w ciąży – dzieci z FAS

Najcięższym i najbardziej znanym skutkiem picia alkoholu w ciąży jest wystąpienie u dziecka alkoholowego zespołu płodowego, inaczej FAS (od angielskiego: fetal alcohol syndrome). Dzieci urodzone z zespołem FAS charakteryzują się m.in. małą główką, szeroko rozstawionymi oczami i zadartym nosem.

Alkohol w ciąży – rozwój łożyska

Składniki odżywcze oraz wszystkie inne, także niekorzystne substancje, przedostają się do dziecka poprzez łożysko, jeżeli ich cząsteczki są wystarczająco małe, by przeniknąć do krwi dziecka. Alkohol obecny we krwi matki także przedostaje się do łożyska i przenika do krwi dziecka, powodując pewne modulacje w jego genach oraz uszkodzenia w organizmie. W najmniejszym stopniu substancje spożywane przez kobietę przedostają się do płodu w pierwszym trymestrze ciąży, co wynika z budowy łożyska. Stanowi to swoistą ochronę przed szkodliwymi czynnikami, zagrażającymi życiu i zdrowiu płodu w czasie, kiedy kobieta często jeszcze nie wie, że jest w ciąży. Jednakże cząsteczki alkoholu są bardzo małe, a więc łatwo przechodzą przez łożysko – prawdopodobnie nawet już w pierwszym miesiącu ciąży. Jednocześnie pierwszy trymestr jest bardzo ważnym okresem w życiu płodowym dziecka – rozwijają się wszystkie jego narządy, serce, wątroba, mózg, i już najmniejsza dawka alkoholu może powodować ich trwałe uszkodzenie. To właśnie z tego powodu nie da się określić, jaka ilość alkoholu jest dla dziecka bezpieczna i dlatego uważa się, że dopuszczalna dawka alkoholu w ciąży to 0,00.

Jak widać, nie da się określić, jaka ilość alkoholu w którym momencie ciąży może mieć wpływ na rozwój dziecka w brzuchu matki. Różna jest także podatność dzieci na teratogenne działanie cząsteczek alkoholu. Nie każdy wypity przez ciężarną kieliszek spowoduje wystąpienie u jej dziecka zespołu FAS. Jednakże ryzyko pojawienia się zaburzeń w rozwoju dziecka jest duże, gdy kobieta pije w okresie ciąży. Może pojawić się częściowy lub pełnoobjawowy płodowy zespół alkoholowy. Zatem jedynie bezwzględne unikanie wszelkich ilości alkoholu przez kobietę ciężarną stanowi gwarancję, że choroba nie wystąpi u jej dziecka.

Płodowy zespół alkoholowy FAS

Najcięższym i najbardziej znanym skutkiem picia alkoholu w ciąży jest wystąpienie u dziecka alkoholowego zespołu płodowego, inaczej FAS (od angielskiego: fetal alcohol syndrome). Dzieci urodzone z zespołem FAS mają charakterystyczny wygląd:

  • małą główkę,
  • szeroko rozstawione oczy,
  • gładką i szeroką rynienkę podnosową,
  • spłaszczoną środkową część twarzy,
  • zadarty nos,
  • małą żuchwę.

Wystąpienie zespołu takich objawów może świadczyć o chorobie FAS. Zdarza się jednak, że objawy nie są widoczne tuż po porodzie, lecz pojawiają się w późniejszych miesiącach czy nawet latach życia dziecka.

Alkohol spożywany w czasie ciąży może mieć także istotny wpływ na rozwój mózgu i układu nerwowego dziecka. Dzieci urodzone z alkoholowym zespołem płodowym przejawiają często deficyty uwagi, koncentracji i pamięci, nie potrafią się skupić, mają trudności w abstrakcyjnym myśleniu i rozwiązywaniu problemów. Mogą mieć także problemy z napięciem mięśniowym (zbyt duże lub zbyt małe) albo kontrolą własnych zachowań – dzieci z zespołem FAS bywają bardzo pobudzone i często nie są zdolne do kontrolowania impulsów. Dzieci z zespołem FAS często mają także małą masę urodzeniową i mogą mieć problemy z przybieraniem na wadze. Obwód ich główki jest mniejszy od oczekiwanego dla danego poziomu rozwoju, a dodatkowo zaburzone może być u nich funkcjonowanie innych narządów – serca, wątroby, czy narządów zmysłów. Jednak zespół FAS nie musi być wynikiem uzależnienia matki od alkoholu. Wystarczy niewielka dawka alkoholu wypita przez ciężarną oraz podatność dziecka na działanie alkoholu, by u dziecka rozwinął się zespół FAS.

FAS - diagnozowanie

Nie zawsze cechy wyglądu zewnętrznego u noworodka wskazują na występowanie zespołu FAS. Często objawy fizyczne pojawiają się u większych dzieci. Jednakże także u noworodków mogą pojawić się niepokojące objawy, wskazujące na występowanie jakiegoś zaburzenia. Noworodki i niemowlęta z płodowym zespołem alkoholowym mogą mieć zmniejszone lub zwiększone napięcie mięśniowe. Często są rozdrażnione, mają problemy ze snem oraz ze ssaniem piersi. W tym okresie można także zdiagnozować u dzieci anomalie niektórych narządów (serca, oczu, wątroby), często towarzyszące płodowemu zespołowi alkoholowemu. Nie rzadko dopiero po jakimś czasie od urodzenia pojawiają się specyficzne cechy wyglądu, występuje także opóźnienie rozwoju fizycznego i psychicznego.

Niektóre dzieci przejawiają nie wszystkie objawy charakterystyczne dla zespołu FAS, a jedynie ich część – w takim wypadku mówi się nie o pełnoobjawowym FAS, lecz o PFAS – częściowym alkoholowym zespołem płodowym. Dzieci te mają pewne cechy wyglądu, które są specyficzne dla dzieci z FAS. Uszkodzony jest także ich mózg, co powoduje zaburzenia rozwoju – choć często objawy zaburzenia rozwoju są mniej natężone niż u dzieci z pełnoobjawowym FAS.

FAS - leczenie

FAS jest chorobą nieuleczalną, co oznacza, że nie ma takiej terapii, która prowadziłaby do całkowitego uzdrowienia. Istnieją jednak pewne metody terapeutyczne, które minimalizują skutki płodowego zespołu alkoholowego, zmniejszając ryzyko pojawienia się objawów wtórnych. Dzieci z FAS lub PFAS powinny być zatem objęte specjalistyczną pomocą.

Osoby urodzone z zespołem FAS także w wieku dorosłym wykazują pewne zaburzenia rozwoju. Należą do nich trudności emocjonalne i interpersonalne, czyli związane z nawiązywaniem i utrzymywaniem relacji z innymi osobami. Osoby z FAS są bardziej podatne na przemoc, zarówno fizyczną, jak i emocjonalną. Również deficyty w rozwoju poznawczym mogą utrzymywać się przez całe życie osoby chorej. Są to na przykład trudności w uczeniu się, koncentrowaniu, wykorzystywaniu informacji. Osoby z zespołem FAS częściej mają trudności szkolne, rzadko kończą studia. Mogą się także pojawić zaburzenia w rozumowaniu przyczynowo-skutkowym czy myśleniu abstrakcyjnym, co może mieć z kolei duży związek z trudnościami z funkcjonowaniem w życiu codziennym. Jest to zatem choroba trwała i nieuleczalna, jednakże poprzez odpowiednio udzielone wsparcie i pomoc można zapobiec wystąpieniu wtórnych zaburzeń, takich jak uzależnienia, zaburzenia emocjonalne (frustracja, rozdrażnienie, agresja) czy choroby umysłowe.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.1


Może cię

Ciąża mnoga – ciąża wysokiego ryzyka?

Ciąża mnoga na pewno wiąże się z większą ilością zagrożeń niż ciąża pojedyncza. Jednak nie ...

Toksoplazmoza w ciąży

Toksoplazmoza to bardzo popularny temat wśród kobiet ciężarnych. Najczęściej spotykamy się ze stwierdzeniem, że szczególnym ...

Początek ciąży

Pierwszy objaw ciąży to najczęściej spóźniająca się miesiączka. Po zagnieżdżeniu się zarodka w jamie macicy ...

Nieżyt nosa w ciąży – sposoby na katar w ciąży

Ciążowy nieżyt nosa, określany przez przyszłe mamy jako katar hormonalny, jest przykładem wpływu zmian hormonalnych ...

Choroby zagrażające ciąży

Niektóre infekcje bakteryjne i wirusowe zwiększają ryzyko wystąpienia groźnych powikłań, np. porodu przedwczesnego. Najniebezpieczniejsze czynniki ...

Choroby układu moczowego i nerek w ciąży

Choroby układu moczowego i nerek u kobiet w ciąży często wiążą się ze zmianami zachodzącymi ...

Alkoholowy Zespół Płodowy (FAS)

Alkoholowy Zespół Płodowy (FAS) nie dotyczy wyłącznie dzieci kobiet uzależnionych od alkoholu. Najbardziej toksyczne dla ...

Epilepsja a poród

Epilepsja, zwana również padaczką, jest najczęstszym schorzeniem neurologicznym, które występuje u ciężarnych. Jest to grupa ...

Stan przedrzucawkowy

Stan przedrzucawkowy zwany preeklampsją jest to zespół objawów chorobowych pojawiający się po ukończonym 20. tygodniu ...

Trądzik w ciąży

Trądzik w ciąży może być następstwem wahań hormonalnych. U części ciężarnych pojawiają się problemy z ...

Zmiany skórne w czasie ciąży

Ciąża jest takim stanem, w którym dochodzi do bardzo licznych zmian w organizmie kobiety. Wpływa ...

Ciąża ektopowa

Ciąża ektopowa, zwana również ciążą pozamaciczną, występuje wówczas, gdy zapłodnione jajo zagnieżdża się w miejscu ...

Komentarze (0)