Zapalenie ucha środkowego u dziecka

Brak zdjęcia

20 sierpnia 2013

Ostre zapalenie ucha środkowego jest wynikiem zakażenia bakteryjnego lub wirusowego. Zapaleniu często towarzyszy obecność płynu, najczęściej ropy. Dzieci często mają gorączkę, odczuwają ból ucha, widoczne jest jego zaczerwienienie. Choroby ucha środkowego u dzieci najczęściej pojawiają się do czwartego roku życia. Leczenie zapalenia ucha obejmuje podawanie leków przeciwbólowych oraz antybiotyków.

Jak zbudowane jest ucho środkowe?

Ucho odpowiada za słuch i równowagę. Narząd słuchu u człowieka składa się z trzech części – ucha zewnętrznego, ucha środkowego i ucha wewnętrznego. Zmysł słuchu odczuwamy dzięki temu, że fale dźwiękowe docierające do małżowiny usznej, będącej jedyną częścią ucha widoczną na zewnątrz, wędrują kanałem słuchowym do ucha środkowego, zamkniętego błoną bębenkową, w którym znajdują się trzy kosteczki słuchowe. Gdy błona bębenkowa drga, kosteczki słuchowe wzmacniają te drgania i przenoszą je do ucha wewnętrznego. W uchu wewnętrznym drgania przekształcane są na sygnały elektryczne, które nerwem słuchowym trafiają do mózgu. Tam sygnały te są interpretowane jako dźwięki.

Aby poprawnie funkcjonować, w uchu środkowym musi panować takie samo ciśnienie, jak na zewnątrz. Za wyrównanie ciśnień odpowiedzialna jest trąbka Eustachiusza, która wyrównuje ciśnienie panujące w uchu środkowym z ciśnieniem zewnętrznym. Charakterystyczny, trzeszczący dźwięk podczas ziewania lub przełykania to wynik wyrównywania ciśnień za jej pośrednictwem. Trąbka Eustachiusza umożliwia także odprowadzanie śluzu z ucha środkowego do gardła.

Czasami trąbka Eustachiusza przestaje prawidłowo funkcjonować. Dzieje się tak np. w czasie przeziębienia, wówczas może ona zostać zablokowana przez opuchniętą śluzówkę lub śluz znajdujący się w jej wnętrzu. Blokada ta umożliwia gromadzenie się płynu w uchu środkowym, w którym zwykle znajduje się powietrze. Także bakterie i wirusy, które dostają się do ucha środkowego przez trąbkę Eustachiusza, mogą w ten sposób zostać uwięzione. Jeśli znajdą się w płynie wypełniającym ucho środkowe, namnażają się doprowadzając w końcu do infekcji ucha.

Ostre zapalenie ucha środkowego

Mówiąc o zakażeniu ucha, lekarze najczęściej mają na myśli ostre zapalenie ucha środkowego. Ostre zapalenie ucha środkowego u dziecka oznacza obecność płynu (zwykle ropy) w uchu środkowym, czemu towarzyszy ból, zaczerwienienie błony bębenkowej oraz czasami gorączka. Inne postacie zapalenia ucha środkowego są albo bardziej przewlekłe (płyn pozostaje w uchu przez 6 tygodniu lub dłużej) lub też płyn może się gromadzić chwilowo i nie ulegać zakażeniu (wysiękowe zapalenie ucha środkowego). Lekarz stara się rozróżnić poszczególne postacie zapalenia ucha, gdyż od rozpoznania zależy leczenie. Nie wszystkie postaci zapalenia ucha wymagają leczenia z zastosowaniem antybiotyków.

Choć zdarza się to dość rzadko, nieustępujące zakażenia ucha lub powtarzające się silne zakażenia ucha mogą prowadzić do powikłań, włącznie z rozszerzeniem się infekcji na okoliczne tkanki. Dzieci odczuwające ból ucha lub uczucie wypełnienia ucha, szczególnie z towarzyszącą gorączką, powinny zostać zbadane przez lekarza, jeśli ich stan się nie poprawia. Rodzice winni pamiętać, że ból ucha może być spowodowany innymi przyczynami, np. ząbkowaniem, obecnością ciała obcego w uchu lub twardej woskowiny. Lekarz określi przyczynę dyskomfortu i zaleci sposób leczenia.

Przyczyny zakażeń ucha

Zakażenia mogą być pochodzenia bakteryjnego lub wirusowego. Zakażenia ucha występują częściej wśród dzieci, które nie ukończyły jeszcze 4 roku życia. Trąbki Eustachiusza są u takich dzieci krótsze i skierowane bardziej poziomo niż u osób dorosłych, co ułatwia wnikanie przez nie bakterii i wirusów. Trąbki są także węższe i mniej sztywne, co zwiększa ich podatność na zablokowanie. Migdałki gardłowe znajdujące się w tylnej części gardła, w pobliżu ujść trąbek Eustachiusza, są u dzieci większe i mogą sprzyjać ich blokowaniu. Liczne czynniki mogą zwiększać ryzyko infekcji ucha u dziecka. Należą do nich: narażenie na dym tytoniowy czy karmienie butelką.

Zakażenia ucha występują także częściej u chłopców niż u dziewcząt, częściej u dzieci z rodzin, w których infekcje ucha występowały u bliskich krewnych niż u dzieci z nieobciążonym wywiadem rodzinnym. Występują też częściej w czasie zimy, kiedy przytrafiają się infekcje dróg oddechowych i przeziębienia u dzieci.

Objawy zapalenia ucha u dziecka – ból ucha

Objawy i oznaki ostrego zapalenia ucha środkowego u dziecka mogą wahać się od bardzo łagodnych do silnych i bardzo dokuczliwych. Płyn znajdujący się w uchu środkowym może naciskać na błonę bębenkową powodując ból. Starsze dzieci mogą uskarżać się na ból ucha, mniejsze mogą ciągnąć się za ucho lub być bardziej rozdrażnione i płakać częściej niż zwykle. Samo leżenie, ssanie może także powodować bolesne zmiany ciśnienia w uchu środkowym, które wywołują niepokój u dziecka. Jeśli ciśnienie płynu w uchu przekroczy wytrzymałość błony bębenkowej, może ona pęknąć, uwalniając nagromadzony za nią płyn. Powoduje to wyrównanie ciśnienia i zwykle przynosi natychmiastową ulgę w bólu.

Innymi objawami ostrego zapalenie ucha środkowego u dziecka mogą być:

  • gorączka,
  • nudności,
  • wymioty,
  • zawroty głowy.

Problemy ze słuchem u dziecka

Gromadzący się w uchu środkowym płyn blokuje możliwość odbierania dźwięków, co może prowadzić do przejściowych problemów ze słuchem. Dziecko może:

  • nie reagować na ciche dźwięki,
  • zwiększać głośność telewizora lub radia,
  • mówić głośniej,
  • zdawać się nie uważać na lekcjach i nie reagować na polecenia.

Wysiękowe zapalenie ucha środkowego u dziecka często może nie dawać żadnych objawów. U niektórych dzieci płyn znajdujący się w uchu środkowym może powodować przykre dolegliwości, które dzieci opisują jako "zablokowanie" lub "zakorkowanie" ucha.

Podobnie jak w przypadku ostrego zapalenia ucha środkowego u dziecka, płyn znajdujący się za błoną bębenkową może powodować czasowy niedosłuch, lecz objaw ten może nie być oczywisty. Infekcje ucha są często powiązane z zakażeniami dróg oddechowych, więc często ich objawy mogą obejmować katar lub zapchany nos i kaszel.

Leczenie zapalenia ucha u dziecka

Zapalenie ucha środkowego u dziecka nie jest zakaźne, choć przeziębienie, które może do niego doprowadzać, może być zaraźliwe. Zapalenia ucha środkowego ustępują zwykle samoistnie w czasie do 3 dni, nawet przy braku leczenia. Jeśli lekarz zdecyduje się przepisać antybiotyki, zwykle zalecany jest cykl trwający kilka dni.

Dziecko, u którego podejrzewane jest zapalenie ucha, powinno zostać zbadane przez lekarza. Podejmując decyzję o wyborze sposobu leczenia, lekarz może wziąć pod uwagę wiele czynników, w tym nasilenie objawów i typ zakażenia. Ważne będzie to, jak często dziecko choruje na tego typu infekcje. Nie bez znaczenia jest także wiek dziecka i ewentualne problemy ze słuchem.

Większość przypadków zapalenia ucha środkowego u dziecka ustępuje samoistnie. Bywa, że część lekarzy decyduje się początkowo na wdrożenie leczenia przeciwbólowego, a dopiero w dalszej kolejności antybiotykoterapii. Antybiotyki nie pomagają w leczeniu infekcji wirusowych, nie spowodują usunięcia płynu w ucha środkowego. Często wywołują efekty uboczne, nie przynoszą ulgi w bólu. Ponadto częste stosowanie antybiotyków może doprowadzić do pojawienia się bakterii opornych, zakażenia którymi zdecydowanie trudniej jest leczyć.

Dzieciom, u których często występują zakażenia uszu, lekarze mogą przepisywać antybiotyki w celu zapobieżenia przyszłym infekcjom. Dzieci młodsze i cierpiące na bardziej nasiloną postać choroby mogą wymagać włączenia antybiotyku od samego początku. Dzieci z przewlekłym zapaleniem ucha środkowego, z obecnością wysięku (chorobą trwającą ponad 3 miesiące) należy regularnie badać co kilka miesięcy. Często jednak bywa tak, że dzieci te nie wymagają leczenia.

Niezależnie od tego, czy włączono, czy nie włączono antybiotyku, możliwe jest złagodzenie dolegliwości związanych z zapaleniem ucha środkowego u dziecka dzięki zastosowaniu paracetamolu lub ibuprofenu dla złagodzenia bólu i obniżenia gorączki.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.8


Może cię

Infekcje dróg oddechowych

Infekcje dróg oddechowych w większości przypadków mają podłoże wirusowe. Odróżnienie, czy infekcję wywołuje wirus czy ...

Zapalenie ucha – objawy i leczenie zapalenia ucha u dziecka i u dorosłych

Zapalenie ucha to uciążliwa dolegliwość rozwijająca się zwykle na podłożu bakteryjnym. Najczęściej mamy do czynienia ...

Ból ucha

Ból ucha jest objawem występującym przede wszystkim u dzieci. Zdarza się jednak, że dotyka również ...

Przeziębienie u dzieci

Przeziębienie jest wirusową infekcją górnych dróg oddechowych (może być wywołane przez około 100 różnych wirusów). ...

Przyczyny infekcji dróg moczowych

Infekcje dróg moczowych częściej występują u kobiet. Decyduje o tym głównie budowa anatomiczna dróg moczowych. ...

Zapalenie ucha

W zależności od ciężkości wyróżnia się następujące rodzaje zapaleń ucha: lekkie, łagodne, o średnim nasileniu ...

Błonica u dziecka

Błonica to silnie zakaźna i szybko rozwijająca się infekcja bakteryjna. Obejmuje przede wszystkim nos oraz ...

Zapalenie ucha u dziecka

Zapalenie ucha może być ostre, podostre i przewlekłe. Ze względu na odcinek, którego dotyczy zapalenie ...

Drgawki gorączkowe u dziecka

Drgawki gorączkowe mogą występować podczas wysokiej gorączki. Mogą one pojawiać się u dzieci od okresu ...

Badanie żywej kropli krwi

Badanie żywej kropli krwi jest metodą medycyny alternatywnej, polegającą na mikroskopowej obserwacji świeżo pobranej próbki ...

Zapalenie ucha u dziecka – przyczyny, objawy, leczenie, powikłania

Zapalenie ucha jest jedną z najczęstszych chorób u dzieci. Zapalenie ucha u dziecka w największej ...

Wysiękowe zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie zapalenia ucha z wysiękiem

Wysiękowe zapalenie ucha, będące szczególnym rodzajem zapalenia ucha środkowego, diagnozowane jest najczęściej u dzieci. Do ...

Komentarze (0)