Zapalenie migdałków u dziecka – przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie gardła i migdałków u dzieci to częsta przyczyna wizyt u pediatry. Może ono przebiegać jako proces miejscowy, kiedy objawy ograniczają się jedynie do gardła, może jednak przybrać także postać choroby ogólnoustrojowej z wysoką gorączką, silnym bólem gardła lub uczuciem osłabienia, z ropnymi nalotami na migdałkach – wtedy mówimy o anginie. Leczenie zależy od przyczyny – zapalenie bakteryjne wymaga przyjmowania antybiotyków.

Przyczyny, przebieg i objawy zapalenia migdałków

Nawet do 85 proc. przypadków zapaleń gardła i migdałków jest powodowanych przez wirusy (rynowirusy, adenowirusy, wirus Epsteina–Barr, Coxsackie, Herspes simplex, wirus grypy, paragrypy). Za proces bakteryjny, najczęstszy między 5. a 15. rokiem życia, odpowiada głównie Streptococcus pyogenes (paciorkowiec β-hemolizujący grupy A).

Wirusowe zapalenie migdałków u dziecka, podobnie jak zapalenie gardła, rozprzestrzenia się drogą kropelkową, tzn. poprzez zanieczyszczoną wydzielinę z nosogardzieli, a objawy rozwijają się w ciągu 1–6 dni. Niektóre wirusy mogą być wydalane przez osobę, która przebyła infekcję nawet przez kilka tygodni, stanowiąc potencjalne źródło zakażenia np. dla domowników. Zapalenie o etiologii paciorkowcowej rozwija się nieco szybciej (od 12 godzin do 4 dni), do zarażenia dochodzi również drogą kropelkową. Po pierwszej dobie skutecznej antybiotykoterapii chore dziecko nie jest już zakaźne.

Wirusowe zapalenie migdałków u dziecka objawia się najczęściej bólem czy drapaniem w gardle. Błona śluzowa gardła jest zaczerwieniona, podobnie migdałki, które mogą być ponadto powiększone. Objawom tym może towarzyszyć kaszel, chrypka, katar, powiększenie okolicznych węzłów chłonnych. Dolegliwości mijają w ciągu kilku dni, do tygodnia, samoistnie.

W przypadku infekcji paciorkowcowej objawy prezentują się tak, jak te opisane powyżej, z tym że są zwykle bardziej nasilone i często towarzyszy im wysoka gorączka – mówimy wtedy o anginie paciorkowcowej. Migdałki są bardzo powiększone, z ropnymi nalotami, silny ból gardła utrudnia połykanie, mogą pojawić się także wymioty i bóle brzucha. Nieleczona angina paciorkowcowa niesie za sobą ryzyko powikłań, takich jak np. ropień okołomigdałkowy, zapalenie ucha środkowego, zatok, wyrostka sutkowatego, gorączka reumatyczna.

Infekcja wirusowa czy bakteryjna?

Za infekcją wirusową zapalenia migdałków u dziecka przemawiają:

  • kaszel,
  • katar,
  • bóle mięśniowo-stawowe,
  • biegunka,
  • zapalenie spojówek,
  • brak nalotu na migdałkach.

Za infekcją paciorkowcową przemawiają:

  • nagły początek choroby,
  • wysoka gorączka,
  • nudności, wymioty, bóle brzucha,
  • wysięk ropny i znaczne powiększenie migdałków,
  • powiększone i bolesne węzły chłonne szyjne.

Szczególne przypadki zapalenia

Stan zapalny rozwijający się w obrębie migdałków może wystąpić jednorazowo, jednak zdarza się, że przybiera formę zakażeń nawracających nawet kilkukrotnie w ciągu roku. Pacjenci ci narażeni są wówczas na postać przewlekłą, w przebiegu której objawy mogą utrzymywać się nawet przez kilkanaście tygodni.

Nawrotowe zapalenie migdałków

Nawrotowe zapalenie migdałków u dziecka najczęściej ma etiologię paciorkowcową. Rozpoznajemy je, gdy w ciągu roku dziecko przebyło co najmniej 7 epizodów paciorkowcowej infekcji migdałków lub 5 infekcji rocznie w ciągu 2 kolejnych lat, ewentualnie 3 rocznie w ciągu 3 kolejnych lat. Dzieci cierpiące na nawrotowe zapalenia migdałków mogą odczuwać przewlekle ból gardła, ich węzły chłonne szyjne również mogą być przetrwale powiększone i tkliwe, ponadto stwierdza się czasami nieprzyjemny zapach z ust.

Nawrotowość zapaleń migdałków może być wskazaniem do ich usunięcia.

Przewlekłe zapalenie migdałków

Przewlekłe zapalenie migdałków u dziecka jest efektem nawracających zapaleń ostrych. Kryterium jest utrzymywanie się objawów przez co najmniej 3 miesiące. Objawy są mniej nasilone niż w zapaleniu ostrym, jest to najczęściej ból gardła, pokasływanie, uczucie przeszkody przy połykaniu, nieprzyjemny zapach z ust, migdałki mogą być powiększone, zaczerwienione, zawierające w kryptach treść ropną. W razie nieskutecznego leczenia zachowawczego (leczenie miejscowe – płukanie i wyciskanie wydzieliny z migdałków, antybiotykoterapia, leki stymulujące układ odpornościowy) może być to wskazanie do usunięcia migdałków podniebiennych (tonsillektomia).

Leczenie zapalenia migdałków u dziecka

Infekcje wirusowe zapalenia migdałków u dziecka nie wymagają antybiotykoterapii (chyba że ich powikłaniem jest infekcja bakteryjna). Stosuje się leki miejscowe – tabletki do ssania na ból gardła, płukanie gardła oraz leki przeciwbólowe i przeciwzapalne.

Infekcja paciorkowcowa jest wskazaniem do zastosowania antybiotyku przez co najmniej 10 dni. Wskazane jest również leczenie objawowe, czyli postępowanie miejscowe, przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwgorączkowe.

Dobrej jakości leki na ból gardła nie tylko łagodzą dokuczliwe objawy, ale mogą działać przyczynowo, zapobiegając rozwojowi infekcji. Przy ostrym bólu, warto zastosować tabletki na gardło ze znieczuleniem. Takie właściwości ma lidokaina, która wchodzi w skład preparatów dostępnych bez recepty. Działania odkażające, bakteriobójcze i przeciwwirusowe wykazuje chlorek cetylopirydyniowy, natomiast glukonian cynku wspiera układ odpornościowy. Alternatywą dla pastylek są wygodne w użyciu spraye.

Opublikowano: ; aktualizacja: 12.02.2018

Oceń:
4.4


Może cię

Białaczka u dziecka

Białaczki to choroby, które powodują zmiany w składzie krwi dziecka. To najczęstsze nowotwory wieku dziecięcego, ...

Ból brzucha u dziecka

Ból brzucha u dziecka jest jednym z najczęściej zgłaszanych objawów. Wymaga on szerokiej diagnostyki różnicowej, ...

Przetrwały przewód tętniczy Botalla

Przetrwały przewód tętniczy (PDA, przetrwały przewód Botalla) jest jedną z częstszych wrodzonych wad serca u ...

Katar u niemowlaka

Katar u dorosłej osoby jest objawem normalnym i nie stanowi zwykle większego problemu. Jeśli jednak ...

Chore migdałki – objawy zapalenia i leczenie

Chore migdałki (wyróżniamy: gardłowy, podniebienne, językowy oraz trąbkowe) to dość częsty problem zarówno u dzieci, ...

Zapalenie gardła i migdałków – przyczyny, objawy, leczenie

Ostre zapalenie gardła, któremu często towarzyszy także zapalenie migdałków podniebiennych, najczęściej spowodowane jest infekcją wirusową, ...

Skuteczne sposoby na gorączkę u dziecka

Gorączka to jeden z najczęstszych powodów wizyt u lekarza. Wysoka gorączka u dziecka jest objawem ...

Zapalenie migdałków

Zapalenie błony śluzowej migdałków podniebiennych wywołane jest zakażeniem lub podrażnieniem. Przyczyną są zwykle wirusy, bakterie ...

Rotawirusy

Rotawirusy to wirusy z rodziny reowirusuów, które są częstą przyczyną wymiotów i biegunki u dzieci ...

Kaszel u niemowlaka – przyczyny, objawy, leczenie

Kaszel u niemowlaka to jeden z najczęstszych objawów chorobowych i jedna z najczęstszych przyczyn wizyt ...

O czym świadczą naloty na migdałkach?

Migdałki to niewielkie narządy odpowiedzialne za odporność organizmu. Są podatne na wiele różnych stanów chorobowych: ...

Choroba Osgooda-Schlattera

Choroba Osgooda-Schlattera należy do grupy chorób z kręgu jałowych martwic kości. U dzieci rozwija się ...

Komentarze (0)