Wysokie i podwyższone ciśnienie u dziecka

Nadciśnienie tętnicze u maluchów diagnozowane jest znacznie rzadziej niż u osób dorosłych. Wysokie ciśnienie występuje u tylko 1 do 3% dzieci i młodzieży, jednakże statystyki wskazują na systematyczny wzrost zachorowań. Podwyższone ciśnienie u dziecka to najczęściej nadciśnienie pierwotne – będące przyczyną innych chorób lub wad wrodzonych. Leczenie nadciśnienia u dzieci polega na zwalczaniu przyczyny oraz na farmakoterapii.

Kiedy mówimy o nadciśnieniu tętniczym u dziecka?

W przypadku osób dorosłych o nadciśnieniu tętniczym mówi się, gdy ciśnienie tętnicze przekracza 140/90 mm Hg. W pediatrii zasady rozpoznawania nadciśnienia tętniczego są inne – miarodajna jest nie bezwzględna wartość ciśnienia tętniczego, a jego wartość centylowa (tzn. określona zgodnie z siatkami centylowymi opracowanymi z uwzględnieniem wieku, płci i wzrostu dzieci). O nadciśnieniu tętniczym u dziecka mówimy wtedy, gdy średnie wartości ciśnienia tętniczego skurczowego i/lub rozkurczowego oceniane na podstawie minimum 3 niezależnych pomiarów przekraczają 95 centyl. Jeżeli wartości te znajdują się pomiędzy 90 a 95 centylem, stwierdza się stan przednadciśnieniowy.

Nadciśnienie tętnicze możemy podzielić na:

  • nadciśnienie tętnicze I stopnia – wartości ciśnienia tętniczego mieszczą się między 95 a 99 centylem lub przekraczają 99 centyl maksymalnie o 5 mmHg,
  • nadciśnienie tętnicze II stopnia – wartości ciśnienia tętniczego przekraczają 99 centyl o więcej niż 5 mmHg,
  • nadciśnienie tętnicze ciężkie – wartości ciśnienia tętniczego przekraczają 99 centyl o więcej niż 30 mmHg.

Jakie są przyczyny wysokiego ciśnienia u dzieci?

O ile u dorosłych nadciśnienie tętnicze w 90% przypadków jest pierwotne, o tyle u dzieci ma ono zwykle charakter wtórny (nadciśnienie tętnicze wtórne) do innych patologii (jest następstwem innej choroby). Przyczynami podwyższonego ciśnienia u dzieci są:

  • choroby nerek u dzieci – najczęstsza przyczyna nadciśnienia tętniczego u dzieci; miejscowe uszkodzenie kłębuszków nerkowych prowadzi do nadmiernego wytwarzania reniny – hormonu odpowiedzialnego za wzrost ciśnienia tętniczego; ponadto zatrzymywanie wody związane z niewydolnością nerek powoduje nadciśnienie tętnicze w mechanizmie objętościowym;
  • koarktacja aorty – zwężenie łuku aorty;
  • zespół hemolityczno-mocznicowy prowadzący do uszkodzenia unaczynienia kłębuszków nerkowych i nadmiernego wyrzutu reniny;
  • nadczynność tarczycy lub niedoczynność tarczycy;
  • choroby nadnerczy – kory nadnerczy (zespół Cushinga) oraz rdzenia nadnerczy (guz chromochłonny nadnerczy);
  • otyłość u dzieci;
  • choroby ośrodkowego układu nerwowego przebiegające ze wzrostem ciśnienia śródczaszkowego (np. guzy mózgu).

Jak prawidłowo mierzyć ciśnienie tętnicze u dziecka?

Aby rozpoznać wysokie i podwyższone ciśnienie u dziecka, konieczne jest wykonanie minimum 3 niezależnych pomiarów ciśnienia i wyciągnięcie średniej z nich. Aby uzyskany wynik był jak najbardziej miarodajny, należy przestrzegać następujących zasad:

  • pierwszy pomiar ciśnienia tętniczego powinien zostać wykonany na wszystkich kończynach; pozwala to bowiem wykluczyć bądź potwierdzić różnice ciśnień na kończynach wskazujące np. na koarktację aorty; kolejnych pomiarów najlepiej dokonywać na prawym ramieniu;
  • mankiet ciśnieniomierza powinien dokładnie obejmować ramię (zarówno zbyt ciasno, jak i zbyt luźno założony prowadzi do uzyskania nieprawidłowych wyników), a jego długość powinna stanowić co najmniej 2/3 długości ramienia.

Każde dziecko, które ukończyło 3 rok życia, powinno mieć mierzone ciśnienie tętnicze co najmniej 1 raz w roku. U dzieci młodszych pomiarów powinno dokonywać się w razie wystąpienia szczególnych wskazań, takich jak np. choroby nerek, wady wrodzone, nowotwory, obciążony wywiad okołoporodowy, obciążony wywiad rodzinny, stan po przeszczepie narządu lub szpiku kostnego, stosowanie leków podwyższających ciśnienie tętnicze.

Jakie badania należy wykonać, kiedy dziecko ma wysokie ciśnienie?

Podwyższone ciśnienie u dzieci zwykle ma charakter wtórny. W związku z tym obowiązuje dokładna diagnostyka mająca na celu wykrycie patologii pierwotnej. Każde dziecko ze stwierdzonym nadciśnieniem tętniczym powinno mieć wykonane:

  • badanie krwi: stężenia elektrolitów (sodu, potasu, chlorków, wapnia), kreatyniny, kwasu moczowego i mocznika (parametry oceniające czynność nerek), cholesterolu z podziałem na frakcje oraz trójglicerydów,
  • badanie ogólne moczu z oceną dobowego wydalania białka oraz katecholamin z moczem,
  • pomiar masy ciała, BMI oraz obwodu talii i bioder,
  • USG jamy brzusznej ze szczególną oceną nerek oraz przepływu przez tętnice nerkowe,
  • scyntygrafię nerek,
  • ECHO serca,
  • EKG.

Dalszą diagnostykę uzależnia się od wyników powyższych badań. Wykonuje się m.in. doustny test obciążenia glukozą u dzieci z BMI > 85 centyla, arteriografię nerkową w przypadku podejrzenia patologii naczyń nerkowych, aktywność reninową osocza itd.

Jak leczy się nadciśnienie tętnicze u dzieci?

Najważniejsze znaczenie ma leczenie przyczynowe, tzn. usunięcie patologii prowadzącej do wtórnego nadciśnienia tętniczego.

W przypadku pierwotnego nadciśnienia u dziecka, które dotyczy zwykle dzieci po 10–12 roku życia, pierwszym etapem leczenia powinna być zmiana stylu życia, to znaczy optymalizacja masy ciała, zwiększenie wysiłku fizycznego, wprowadzenie zdrowej diety, ograniczenie spożywania soli. Jeżeli mimo modyfikacji stylu życia utrzymuje się wysokie i podwyższone ciśnienie u dziecka, wdraża się leczenie farmakologiczne. Zastosowanie znajdują te same grupy leków, które rekomendowane są do leczenia nadciśnienia tętniczego u osób dorosłych, tzn.:

  • blokery kanałów wapniowych (są one wskazane zwłaszcza przed ukończeniem pełnej diagnostyki, gdyż w najmniejszym stopniu modyfikują wyniki badań laboratoryjnych),
  • inhibitory konwertazy angiotensyny,
  • sartany,
  • diuretyki,
  • beta-adrenolityki,
  • alfa-adrenolityki.

Jeżeli zastosowanie jednego z wyżej wymienionych leków nie wystarcza do normalizacji ciśnienia tętniczego, należy dołączyć kolejny lek, z innej grupy.

Szczególnie intensywnego i szybkiego postępowania wymaga ciężkie nadciśnienie tętnicze u dzieci. Ze względy na ryzyko groźnych powikłań narządowych, poważnym błędem jest opóźnienie wdrożenia leczenia. Każde dziecko ze stwierdzonym nadciśnieniem tętniczym ciężkim powinno trafić na salę specjalnego nadzoru, gdzie regularnie będzie miało monitorowane ciśnienie tętnicze, EKG, tętno, oddech i bilans płynów. Ciśnienie powinno zostać znormalizowane w krótkim czasie, dlatego stosuje się leki o szybkim działaniu, takie jak np. nitroprusydek sodu, nifendypina, nikardypina, labetalol, diazoksyd, hydralazyna.

Jeżeli u dziecka stwierdza się nadciśnienie tętnicze ciężkie bez powikłań narządowych, normalizację ciśnienia tętniczego powinno się uzyskać w ciągu 36–96 godzin, z czego przez pierwsze 6 godzin należy obniżyć ciśnienie o 30%.

W przypadku, gdy w przebiegu ciężkiego nadciśnienia tętniczego doszło do powikłań narządowych, obniżenie ciśnienia o 30% powinno się uzyskać w ciągu 1–2 godzin, a normalizację ciśnienia w ciągu 72–96 godzin.

Czy wysokie ciśnienie jest groźne dla dziecka?

Nieleczone lub nieprawidłowo leczone wysokie i podwyższone ciśnienie u dziecka stanowi źródło groźnych powikłań. Groźne dla pacjenta są zarówno konsekwencje przewlekłego nadciśnienia, jak i powikłania ostre.

Wśród przewlekłych powikłań nadciśnienia tętniczego można wyróżnić:

  • niewydolność serca – przerost lewej komory serca, zaburzenie czynności skurczowej i rozkurczowej,
  • miażdżycę,
  • chorobę niedokrwienną serca,
  • wzrost ryzyka udaru mózgu oraz przejściowych napadów niedokrwienia mózgu,
  • nefropatię (niewydolność nerek),
  • retinopatię (zmiany w siatkówce oka).

Powikłaniami ostrymi wysokiego i podwyższonego ciśnienia u dziecka mogą być np.:

  • ostra niewydolność serca,
  • encefalopatia nadciśnieniowa (zaburzenie czynności ośrodkowego układu nerwowego związane z nagłym podwyższeniem ciśnienia tętniczego),
  • obrzęk mózgu.

Ze względu na ryzyko poważnych powikłań, należy zadbać o prawidłowe leczenie dziecka z nadciśnieniem tętniczym. Konieczne jest stosowanie się do zaleceń lekarza, regularne przyjmowanie leków, zadbanie o optymalizację masy ciała i zdrowy styl życia.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Leki na nadciśnienie

Nadciśnienie tętnicze leczy się lekami należącymi do pięciu głównych grup, które różnią się mechanizmem działania. ...

Jak mierzyć ciśnienie tętnicze?

Pomiar ciśnienia tętniczego pozwala ustalić wartości ciśnienia skurczowego i rozkurczowego. Może być on wykonany w ...

Leczenie nadciśnienia a leki

Leczenie nadciśnienia tętniczego to nie tylko odpowiednio dobrana farmakoterapia, ale także zmiana stylu życia – ...

Zespół metaboliczny – przyczyny, objawy, leczenie, zapobieganie, skutki

Zespół metaboliczny rozpoznawany jest u coraz młodszych ludzi. Przyczyną zespołu X jest m.in. wysokoenergetyczna dieta ...

Objawy nadciśnienia tętniczego – czy i kiedy nadciśnienie daje objawy?

O nadciśnieniu tętniczym mówi się, że jest to choroba podstępna. Czy objawy nadciśnienia są odczuwalne ...

Skoki ciśnienia – przyczyny, badania, leczenie, skutki

Nadciśnienie tętnicze zwiększa ryzyko udaru czy zawału. Niebezpieczne są także wahania i skoki ciśnienia tętniczego. ...

Nadciśnienie tętnicze - jak sobie radzić

Nadciśnienie tętnicze (hipertensja) jest to występowanie u pacjenta przewlekłego stanu podwyższonego ciśnienia tętniczego powyżej 140/90 ...

Podwyższone ciśnienie u dzieci – jakie są przyczyny?

Nadciśnienie tętnicze jest coraz częściej diagnozowanym schorzeniem u dzieci. Według statystyk, podwyższone ciśnienie występuje u ...

Nadciśnienie a nowotwory

Jedną z przyczyn nadciśnienia tętniczego może być guz chromochłonny. Guz ten wytwarza miejscowo hormony – ...

Wideo – Nadciśnienie pierwotne i wtórne

Nadciśnienie tętnicze może mieć charakter pierwotny, jest wówczas uwarunkowane genetycznie i zwykle rozwija się powoli ...

Wysokie ciśnienie – przyczyny, objawy, leczenie podwyższonego ciśnienia

Przyczyną wysokiego ciśnienia tętniczego jest głównie niezdrowy styl życia – nadmiar soli w diecie, otyłość, ...

Zioła na nadciśnienie – jakie będą skuteczne?

Lekceważenie wysokiego ciśnienia może prowadzić do powikłań układu krwionośnego (w tym zawału serca czy udaru) ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon