Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci

Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych należy do spektrum neuroinfekcji, to znaczy chorób zapalnych układu nerwowego. Może być ono powikłaniem chorób takich, jak np. świnka, ospa wietrzna, odra, polio bądź kleszczowe zapalenie mózgu. Leczenie wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych polega na zwalczaniu objawów choroby poprzez stosowanie m.in. leków przeciwgorączkowych oraz przeciwbólowych.

Przyczyny zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci

Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci jest najczęstszym typem tzw. aseptycznego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (tzn. ZOMR, w przebiegu którego nie izoluje się bakterii z płynu mózgowo-rdzeniowego). Proces chorobowy wywołany zakażeniem wirusowym obejmuje opony otaczające mózg i rdzeń kręgowy, a w niektórych przypadkach także tkankę nerwową mózgu i rdzenia.

Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych najczęściej wywołane jest przez:

  • enterowirusy (ECHO, Coxsackie, wirus polio) – najczęstszy czynnik etiologiczny wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych,
  • wirus świnki,
  • wirusy opryszki pospolitej,
  • Varicella zoster virus (wirus ospy wietrznej),
  • wirusy grypy,
  • wirus odry,
  • arbowirusy (wirusy kleszczowego zapalenia mózgu),
  • EBV (wirus Epsteina–Baar),
  • CMV (cytomegalowirus).

Wirusy odpowiedzialne za rozwój zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych mogą dostawać się do organizmu drogą kropelkową lub pokarmową. Wśród czynników zwiększających ryzyko zakażenia wymienia się: przebywanie w dużych zbiorowiskach ludności (np. mieszkanie w internacie) oraz korzystanie z publicznych kąpielisk.

Objawy wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci

Infekcje wirusowe, w tym wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci, mają skłonność do dwufazowego przebiegu. Dotyczy to szczególnie schorzeń wywołanych przez enterowirusy oraz wirusy kleszczowego zapalenia mózgu.

Pierwsza faza choroby przypomina grypę u dzieci lub przeziębienie – dziecko skarży się na osłabienie, gorączkuje, ma nieżyt nosa, zaczerwienione gardło. Po kilku dniach następuje okres przejściowej poprawy, a po nim faza objawów typowych dla zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

Dziecko z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych jest płaczliwe, drażliwe, cierpiące, patologicznie senne lub nadmiernie pobudzone, skarży się na bóle głowy. Jego aktywność jest zmieniona, chęć do zabawy i apetyt obniżone, pojawia się nadwrażliwość na bodźce. Pacjent gorączkuje lub, przeciwnie, ma hipotermię. Im młodsze dziecko, tym większa skłonność do niestabilności ciepłoty ciała.

U noworodków i niemowląt zwraca uwagę tętniące ciemiączko (objaw nie jest obecny, jeżeli dziecko jest odwodnione), u dzieci starszych – obecność objawów oponowych.

Dziecko ma problemy z przygięciem głowy do klatki piersiowej (sztywność karku), jego ciało wygina się w łuk (opistotonus), przy próbie sadzania podpiera się o wyprostowane kończyny górne rozstawione na boki (objaw Amossa).

W porównaniu z bakteryjnym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych, wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci zwykle ma łagodny przebieg i znacznie rzadziej powoduje ciężkie powikłania, w tym zgon (śmiertelność wynosi < 1%).

Jak diagnozuje się zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych?

W diagnostyce wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci wykorzystuje się:

  • badanie podmiotowe i przedmiotowe pacjenta z dokładną oceną objawów oponowych (m.in. sztywności karku), będących odpowiedzią na podrażnienie opon mózgowo-rdzeniowych oraz badaniem neurologicznym,
  • badanie płynu mózgowo-rdzeniowego – najważniejsze z badań dodatkowych; płyn mózgowo-rdzeniowy pobierany jest za pomocą nakłucia lędźwiowego wykonywanego po uprzedniej ocenie dna oka, która ma na celu wykluczenie wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego stanowiącego bezwzględne przeciwwskazanie do punkcji,
  • badania laboratoryjne krwi (w tym ocena miana przeciwciał swoistych dla poszczególnych chorób zakaźnych),
  • posiew krwi,
  • wymaz z jamy nosowo-gardłowej,
  • badania obrazowe mózgu (USG przezciemiączkowe u dzieci z niezarośniętym ciemiączkiem dużym, TK, MRI) – wykorzystywane są w niektórych sytuacjach, takich jak np. podejrzenie zajęcia procesem zapalnym opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu.

Rozpoznanie wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych

Na wirusową etiologię zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych w badaniu podmiotowym i przedmiotowym wskazują:

  • stosunkowo łagodny, często dwufazowy przebieg,
  • towarzyszące objawy infekcji wirusowej (zapalenie gardła, katar, wysypki typowe np. dla ospy wietrznej, odry).

Czasem zdarza się jednak, że wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych ma ciężki przebieg i łudząco przypomina zapalenie bakteryjne, dlatego sam obraz kliniczny nie wystarcza do rozpoznania etiologii choroby.

Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci w najbardziej wiarygodny sposób można zróżnicować z zapaleniem bakteryjnym i gruźliczym na podstawie badania płynu mózgowo-rdzeniowego: hodowli (wyhodowanie wirusa z płynu mózgowo-rdzeniowego), PCR (stwierdzającego materiał genetyczny wirusa w badanym materiale) oraz wyglądu i parametrów płynu.

Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, w przeciwieństwie do zapalenia bakteryjnego i gruźliczego, wyróżnia się wysokim odsetkiem limfocytów i niskim granulocytów oraz niewielkimi zmianami w stężeniach białka, glukozy i chlorków.

W ustaleniu rozpoznania wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci pomocne jest także oznaczenie miana swoistych dla chorób zakaźnych przeciwciał w surowicy krwi.

Jak leczyć wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci?

Leczenie wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci ukierunkowane jest na zwalczanie objawów choroby. Stosuje się:

  • leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe (np. paracetamol, ibuprofen),
  • leki przeciwzapalne (glikokortykosteroidy),
  • leki przeciwdrgawkowe,
  • leki likwidujące obrzęk mózgu i obniżające ciśnienie śródczaszkowe (furosemid, 20% mannitol),
  • płyny (ustalając dobową objętość toczonych płynów należy znaleźć "złoty środek" – dziecko nie może być odwodnione, ale równie groźne jest przewodnienie, dlatego podaż płynów nie powinna być większa niż 1000 ml/24 h),
  • wyrównywanie zaburzeń elektrolitowych.

W przypadku zakażeń wywołanych niektórymi typami wirusów możliwe jest zastosowanie leku przeciwwirusowego (np. acyklowiru w zakażeniu wirusem ospy wietrznej lub HSV, gancyklowiru w zakażeniu CMV lub EBV).

Chore dziecko powinno odpoczywać i leżeć w łóżku. Konieczna jest także izolacja chorego trwająca około 2 tygodni.

Ryzyko wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci spowodowanego przez wirusy grypy, świnki, odry, polio, ospy wietrznej, kleszczowego zapalenia mózgu można zminimalizować poprzez stosowanie szczepień ochronnych. Ponadto, istotne jest unikanie kontaktu z osobami zakażonymi wirusami mogącymi spowodować zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.3


Może cię

Kleszczowe zapalenie mózgu – objawy, leczenie, skutki i szczepionka

Kleszczowe zapalenie mózgu to choroba wirusowa atakująca ośrodkowy układ nerwowy. Może dawać objawy zapalenia opon ...

Szczepienie – kleszczowe zapaleniu mózgu

Kleszczowe zapalenie mózgu jest chorobą zakaźną przenoszoną przez kleszcze. Przebieg choroby jest ciężki i zagraża ...

Powikłania grypy

Wachlarz powikłań grypy jest wyjątkowo szeroki, dlatego zdecydowanie nie należy ona do chorób, które można ...

Grypa – szczepienie

Szczepienie przeciwko grypie najlepiej zaplanować jesienią przed sezonem epidemicznym, gdy w aptekach pojawią się zalecane ...

Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych stanowi ostrą chorobę zakaźną, która rozwija się w wyniku inwazji bakteriami ...

Zapalenie płuc po grypie – co to jest i jak się leczy grypowe zapalenie płuc?

Wirusowe zapalenie płuc najczęściej wywołane jest wirusem grypy. Rzadko występuje ono jako powikłanie grypy u ...

Przeziębienie – objawy, ile trwa, co pomaga – leki i domowe sposoby

Przeziębienie to infekcja wirusowa, którą łatwo zarazić się w większych skupiskach i zamkniętych pomieszczeniach. Objawy ...

Ciąża a szczepienia i badania

Okres ciąży jest czasem szczególnej ostrożności. Głownie dlatego, że w ciężarnej macicy z dwóch połączonych ...

Szczepienia przeciwko grypie

Grypa jest wysoce zakaźną chorobą, wywołaną przez wirusy. Zakażenie wirusem grypy często powoduje niebezpieczne dla ...

Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Wirusowe zapalenie opon mózgowych zazwyczaj jest bardziej powszechne i charakteryzuje się łagodniejszym przebiegiem niż bakteryjne ...

Leczenie grypy – leki bez recepty i na receptę, domowe sposoby

Leczenie grypy obejmuje leczenie objawowe (zwalczanie gorączki i bólu, nawadnianie), a także leczenie przeciwwirusowe i ...

Szczepienia przeciwko śwince

Świnka to choroba wirusowa wieku dziecięcego. Objawy świnki są charakterystyczne, gdyż występuje obrzęk ślinianek przyusznych. ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon