Wady serca u dzieci – objawy i diagnostyka

Wady serca są najczęściej występującymi wadami wrodzonymi u dzieci i stanowią jednocześnie jedną z najczęstszych przyczyn zgonu niemowląt w Polsce. U wcześniaków są one stwierdzane blisko dwa razy częściej niż u noworodków urodzonych o czasie. Rozpoznanie wady serca u dziecka możliwe jest już w 2 i 3 trymestrze ciąży. Przy podejrzeniu wrodzonych wad serca wykonuje się: EKG, RTG klatki piersiowej i pomiar pulsoksymetryczny.

Wady serca u dzieci

Wśród wad wrodzonych wady serca u dzieci są najpowszechniejsze, jednocześnie zaliczane są do najczęstszych przyczyn śmierci niemowląt. Wady serca są stwierdzane niemal dwukrotnie częściej u wcześniaków niż u dzieci urodzonych o czasie.

Ze względu na dynamiczny rozwój medycyny możliwe stało się ratowanie dzieci obciążonych nawet bardzo złożonymi wadami serca, niemniej z powodu często trudnych do wykrycia objawów tuż po porodzie, diagnostyka wady serca bywa odłożona w czasie, co może prowadzić nawet do zgonu noworodka. Dlatego im wcześniej rozpoznane zostaną wady serca u dzieci, tym wcześniej nastąpi ich skierowanie do ośrodka specjalistycznego. Z tego względu szybkość diagnozy i czas przekazania małego pacjenta mają ogromne znaczenie.

Wady serca u dzieci – rozpoznanie

Rozpoznanie wad serca u dzieci możliwe jest dzięki badaniom USG wykonywanym w drugim i trzecim trymestrze ciąży (szczególnie ważne jest USG pomiędzy 20–24 tygodniem ciąży). W Polsce badania te są niestety nieobowiązkowe, z tego też powodu wiele kobiet nie poddaje się badaniom prenatalnym. USG wykonywane przez ginekologa nie daje kobiecie pełnej gwarancji niewystępowania wady serca u jej nienarodzonego jeszcze dziecka.

Dlatego każdy ginekolog badający kobietę i stwierdzający prawdopodobieństwo występowania jakiejkolwiek nieprawidłowej budowy serca płodu powinien natychmiast skierować ciężarną na specjalistyczne badania u kardiologa prenatalnego, do których zalicza się:

  • echokardiografię płodu,
  • USG "genetyczne" – są to badania wykonywane w dwóch okresach ciąży: między 11 a 13 tygodniem plus 6 dni oraz między 18 a 23 tygodniem ciąży; najważniejszym celem tych badań jest wykluczenie wad rozwojowych płodu, ale także określenie tzw. ryzyka wystąpienia wady genetycznej u dziecka.

Wskazaniem do wykonania powyższych badań jest:

  • podejrzenie wady serca płodu przez ginekologa,
  • ciężarna, której poprzednie dziecko było obciążone wrodzoną wadą serca,
  • kobieta w ciąży chorująca na choroby przewlekłe, takie jak cukrzyca, nadczynność tarczycy, padaczka, choroby serca, a także taka, która leczona była z powodu niepłodności.

Podczas kontroli, kardiolog prenatalny powinien poinformować rodziców o możliwości ewentualnej korekcji wady serca, a w przypadkach tego wymagających powinien powiedzieć wprost o ewentualnych wskazaniach do przerwania ciąży. Ciężarna, u której nienarodzonego jeszcze dziecka stwierdza się wadę serca, powinna mieć zaplanowane miejsce porodu, a także sposób rozwiązania ciąży oraz postępowanie bezpośrednio po porodzie, żeby do minimum ograniczyć niebezpieczeństwo zarówno jej, jak i jej dziecka.

Wady serca u dzieci – objawy

Poniższe symptomy występujące w czasie badania powinny nasuwać podejrzenie występowania wad serca u dzieci:

  • szmery w sercu słyszalne w trakcie badania stetoskopem, wskazujące na nieprawidłowy przepływ krwi przez serce; u dzieci szmery najczęściej mają charakter "niewinny", tzn. niezwiązany z chorobą i ustępują samoistnie wraz z wiekiem dziecka, szmery niewinne są ciche, mogą być okresowo nieobecne, nasilają się przy gorączce, zmęczeniu czy niepokoju u dziecka,
  • przyspieszony i utrudniony oddech (tachypnoe) oraz szybsze bicie serca (tachycardia),
  • sinica występująca szczególnie na ustach, palcach rąk i nóg, pod paznokciami, nasilająca się w trakcie płaczu dziecka,
  • nadmierne pocenie się, np. podczas jedzenia,
  • bladość powłok dziecka,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • powiększenie sylwetki serca w RTG,
  • powiększenie wątroby, obrzęki,
  • nieprawidłowe tętno na tętnicach obwodowych,
  • niski przyrost wagi,
  • zasłabnięcia, omdlenia, zawroty głowy, łatwe męczenie się, uczucie "kołatania" serca (u starszych dzieci),

Wady serca u dziecka mogą także przebiegać bez żadnych objawów i być wykryte przypadkowo w czasie badania.

Diagnostyka wad serca u dzieci

W diagnostyce wrodzonych wad serca u dzieci bardzo ważny jest wywiad dotyczący rodziny dziecka, zwłaszcza ewentualnych wad serca. Ważny jest przebieg ciąży matki – choroby, które przebyła, leki jakie przyjmowała przed ciążą i w trakcie jej trwania, a także wyniki badań wykonywanych prenatalnie. W badaniu dziecka lekarz zwraca uwagę na występującą lub nie sinicę – najbardziej wiarygodny jest stopień zasinienia języka i błon śluzowych. Ważne jest osłuchiwanie serca, stwierdzenie ewentualnych nieprawidłowości w tonach serca czy też występowanie szmerów nad sercem dziecka. Oceniane jest także ocieplenie poszczególnych części ciała oraz tętno na tętnicach obwodowych dziecka.

Badania przy podejrzeniu wady serca u dzieci

Przy podejrzeniu wrodzonych wad serca u dzieci wykonywane są następujące badania:

  • EKG,
  • zdjęcie RTG klatki piersiowej,
  • pomiar pulsoksymetryczny (ocena natlenowania krwi).

Najważniejszym badaniem jest jednak badanie echokardiograficzne, czyli ECHO serca i to ono decyduje o rozpoznaniu wad serca u dzieci. Jest to badanie nieinwazyjne, wykonywane sondą poprzez przyłożenie jej do powierzchni klatki piersiowej dziecka. Umożliwia ocenę wielkości jam serca, grubości ścian, funkcji i stanu zastawek serca oraz czynności skurczowej mięśnia. Dodatkowo funkcja badania dopplerowskiego daje możliwość pomiaru kierunku i wielkości przepływu krwi przez serce.

Niekiedy, zwłaszcza w trakcie kwalifikacji do leczenia operacyjnego, istnieje konieczność wykonania cewnikowania serca oraz badania angiokardiograficznego.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.2


Może cię

Wrodzone wady serca u dzieci

Wady wrodzone dzieci dotyczą najczęściej ich układu sercowo-naczyniowego i wiążą się ze zwiększoną śmiertelnością w ...

Anomalia Ebsteina

Anomalia Ebsteina (ang. Ebstein's anomaly) to wrodzona wada serca, polegająca na przemieszczeniu płatków zastawki trójdzielnej ...

Wady serca u dzieci

Największe ryzyko powstania wady serca w życiu płodowym przypada między 3 a 8 tygodniem ciąży, ...

Wentrykulografia

Wentrykulografia to badanie serca wykonywane w diagnostyce czynności serca. Do wykonania diagnostyki niezbędne jest podanie ...

Wideo – Nabyte wady serca

Nabyte wady serca dotyczą zastawek serca. Są to zawory znajdujące się pomiędzy jamami serca. Serce ...

Przetrwały przewód tętniczy Botalla

Przetrwały przewód tętniczy (PDA, przetrwały przewód Botalla) jest jedną z częstszych wrodzonych wad serca u ...

Badania w chorobach serca

W przypadku diagnostyki chorób układu krążenia do postawienia pełnej diagnozy często konieczne okazuje się wykonanie ...

Szmery w sercu u dziecka – czy są objawem wady serca u dzieci?

W czasie badania osłuchowego, lekarze najczęściej diagnozują tak zwany niewinny szmer serca. Objaw ten nie ...

Stenoza mitralna – objawy, przyczyny i leczenie zwężenia zastawki mitralnej

Stenoza mitralna, czyli zwężenie zastawki mitralnej lub inaczej zwężenie ujścia żylnego lewego jest chorobą głównie ...

Niedomykalność zastawki mitralnej – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie, powikłania, rokowanie

Niedomykalność zastawki mitralnej (dwudzielnej) to wada polegającą na cofaniu się krwi z lewej komory do ...

Ubytek przegrody międzykomorowej

Wady serca to jedne z najczęstszych wad z jakimi rodzą się dzieci. Przeważnie są one ...

Niedomykalność zastawek serca u dziecka

Wśród wad serca u dzieci wyróżnia się szereg dysfunkcji wpływających na czynność zastawek serca. Wady ...

Komentarze (0)