Retinopatia wcześniacza

Wcześniactwo – urodzenie między 22 a 37 tygodniem ciąży – stanowi czynnik ryzyka wielu powikłań związanych z przerwaniem procesu wykształcania się poszczególnych narządów. Należy do nich m.in. retinopatia wcześniacza – najczęstsza przyczyna ślepoty u dzieci. Szacuje się, że występuje ona u około 10–15% wcześniaków. Na retinopatię wcześniaczą cierpią wszystkie dzieci urodzone przed 28 tygodniem ciąży.

Co to jest retinopatia wcześniacza?

Retinopatia wcześniacza to naczyniopochodne uszkodzenie siatkówki powstałe u dzieci urodzonych przedwcześnie (przed ukończeniem 37 tygodnia ciąży), u których nie został ukończony proces rozwoju unaczynienia siatkówki. Im młodszy wiek płodowy w chwili urodzenia, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia choroby.

Siatkówka to element gałki ocznej zbudowany ze światłoczułych receptorów: czopków i pręcików. Jest ona odpowiedzialna za powstawanie obrazu i jest pierwszym ogniwem drogi wzrokowej – drogi przenoszenia bodźców wzrokowych do kory wzrokowej w ośrodkowym układzie nerwowym.

Dodatkowym czynnikiem prowadzącym do rozwoju retinopatii u wcześniaków jest tlenoterapia z użyciem wysokich stężeń tlenu lub z użyciem zmiennych stężeń tlenu, prowadzona w pierwszych tygodniach życia – skutkuje ona powstawaniem wolnych rodników, które powodują uszkodzenie siatkówki.

Szczególnie predysponowane do rozwoju retinopatii wcześniaczej są dzieci:

  • urodzone w ciężkim stanie ogólnym, które uzyskały niską punktację w skali Apgar,
  • wymagające tlenoterapii,
  • z niedotlenieniem wewnątrzmacicznym (świadczą o tym zielone wody płodowe),
  • z okołoporodowymi zaburzeniami oddychania,
  • z ciąż mnogich,
  • z posocznicą,
  • z krwawieniami dokomorowymi,
  • z przetrwałym przewodem Botalla,
  • dzieci matek zmagających się w trakcie ciąży z takimi chorobami, jak np. cukrzyca, niedokrwistość, rzucawka lub stan przedrzucawkowy,
  • wymagające przetoczeń krwi.

Jaka jest przyczyna retinopatii wcześniaczej?

Przyczyną retinopatii wcześniaczej jest przerwanie procesu rozwoju unaczynienia siatkówki. Rozpoczyna się on w 5 miesiącu życia płodowego i w pełni zostaje ukończony dopiero w 40 tygodniu ciąży. Po narodzinach naczynia wykształcone w życiu płodowym ulegają dojrzewaniu.

U dziecka z retinopatią w siatkówce stwierdzana jest obecność stref pozbawionych unaczynienia, które wyraźnie odgraniczają się od stref prawidłowo unaczynionych. Nieunaczyniony obwód siatkówki wytwarza czynniki wzrostu prowadzące do profileracji (rozplemu) tkanki włóknistej i naczyniowej, rozrastającej się w kierunku ciała szklistego, która obkurcza się, pociągając za sobą siatkówkę i prowadząc do jej odwarstwienia.

Ze względu na obraz siatkówki, zależny od stopnia zaawansowania zmian, wyróżniono następujące fazy retinopatii wcześniaczej:

  • faza 1 – w obrębie siatkówki dochodzi do podziału na strefy: nieunaczynioną i unaczynioną, na dnie oka widoczna jest tzw. linia demarkacyjna oddzielająca te dwa obszary,
  • faza 2 – linia demarkacyjna tworzy wał, do którego mogą wnikać naczynia siatkówki,
  • faza 3 – proliferacja włóknisto-naczyniowa przebiegająca wzdłuż wału, pojawienie się nieprawidłowych pęczków naczyniowych,
  • faza 4 – niecałkowite odwarstwienie siatkówki:
    • faza 4 a – częściowe odwarstwienie siatkówki (nie dotyczy plamki żółtej),
    • faza 4 b – odwarstwienie siatkówki obejmujące także plamkę żółtą,
  • faza 5 – całkowite odwarstwienie siatkówki.

Czym jest odwarstwienie siatkówki?

Odwarstwienie siatkówki to oddzielenie nabłonka barwnikowego siatkówki od części neurosensorycznej, tzn. zapewniającej unerwienie i unaczynienie. W przebiegu retinopatii wcześniaczej dochodzi do tzw. odwarstwienia trakcyjnego (odwarstwienie z pociągania przez tkankę włóknistą).

Objawami odwarstwienia siatkówki są:

  • obraz błysków przed oczami,
  • nagłe pogorszenie ostrości widzenia,
  • ubytek pola widzenia (obraz czarnej plamy),
  • męty przed oczami (obraz "latających muszek" i podobne zakłócenia).

Odwarstwienie siatkówki jest wskazaniem do leczenia operacyjnego. Metodą leczenia jest mikrochirurgia wewnątrzgałkowa – witrektomia tylna, tzn. usunięcie ciała szklistego celem stabilizacji i przywrócenia funkcji siatkówki.

Powikłaniami odwarstwienia siatkówki mogą być:

  • zanik gałki ocznej,
  • jaskra wtórna,
  • zaćma wtórna,
  • zapalenie naczyniówki.

Jak wykrywa się retinopatię wcześniaczą?

Każdy wcześniak powinien mieć przeprowadzoną diagnostykę pod kątem obecności retinopatii wcześniaczej. Konieczne jest badanie okulistyczne w 4, 8 i 12 tygodniu życia (ocena dna oka po rozszerzeniu źrenicy – za pomocą oftalmoskopu Fisona).

Ma ono na celu wczesne wychwycenie problemu i szybkie wdrożenie leczenia. Jest to bardzo istotne, gdyż zaawansowana profileracja włóknisto-naczyniowa jest nieodwracalna (stosowane leczenie nie przynosi już oczekiwanych rezultatów). Powikłaniem zaniedbanej choroby jest nieodwracalna ślepota.

Jeżeli obraz dna oka oceniony w 4, 8 i 12 tygodniu życia był prawidłowy, ponowne badanie kontrolne należy przeprowadzić w 12 miesiącu życia.

Leczenie retinopatii wcześniaczej

Leczenie retinopatii wcześniaczej uzależnione jest od fazy choroby. W fazach 1 i 2 leczenie nie jest konieczne – przeprowadza się wyłącznie badania kontrolne. Bardziej zaawansowane fazy retinopatii mogą być leczone różnymi metodami, takimi jak np.:

  • fotokoagulacja laserowa – jej istotą jest laserowe zniszczenie tkanki bliznowatej i nieprawidłowych pęczków naczyń krwionośnych (zabieg jest niebolesny, nie wymaga znieczulenia, cechuje się wysoką skutecznością, a ryzyko uszkodzenia elementów oka w trakcie zabiegu jest znikome);
  • krioterapia – taki sam cel, jak w przypadku fotokoagulacji laserowej osiąga się za pomocą niskich temperatur (zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym);
  • leczenie operacyjne – stosowane w przypadku nieskuteczności wyżej wymienionych metod, a także w przypadku odwarstwienia siatkówki.

Niestety, metody leczenia retinopatii wcześniaczej obarczone są ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, takich jak np. jaskra wtórna, zez, wady refrakcji (krótkowzroczność).

Istotnym elementem terapii dziecka z retinopatią wcześniaczą jest także rehabilitacja wzrokowa – wykonywanie odpowiednich ćwiczeń mających na celu poprawę sprawności wzrokowej.

Jakie jest rokowanie w retinopatii wcześniaczej?

Rokowanie zależne jest od fazy retinopatii wcześniaczej, wieku ciążowego, jaki osiągnęło dziecko w momencie urodzenia oraz od powierzchni obszaru pozbawionego prawidłowego unaczynienia. Jeżeli strefa nieunaczyniona jest niewielka, a dziecko urodziło się około 37 tygodnia ciąży, zmiany zwykle ulegają samoistnej regresji.

W fazach 1, 2 i 3 rokowanie co do zachowania prawidłowego procesu widzenia jest pomyślne, natomiast w fazach 4 (zwłaszcza 4 b) i 5 jest ono bardzo złe: mniej niż 10% pacjentów osiąga prawidłowe widzenie, a 60–70% nie widzi i nie ma poczucia światła.

O rokowaniu decyduje także czas wdrożenia prawidłowego leczenia. Zaawansowane, późno wykryte zmiany w siatkówce zwykle są już nieodwracalne.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Leczenie cukrzycy typu 2 u dzieci

Badania wskazują na coraz szersze rozprzestrzenianie się cukrzycy typu 2 wśród dzieci i młodzieży. Główny ...

Wideo – Retinopatia wcześniacza

Retinopatia wcześniacza rozwija się u przedwcześnie urodzonych dzieci o małej masie urodzeniowej, poddawanych tlenoterapii w ...

Leczenie zakażeń układu moczowego u dzieci

W leczeniu zakażeń układu moczowego u dzieci stosowana jest antybiotykoterapia. Bardzo istotne jest monitorowanie skuteczności ...

Zamartwica urodzeniowa

Zamartwica urodzeniowa jest poważnym stanem dziecka podczas ciąży i porodu, który może wywołać odległe powikłania. ...

Zaburzenia odporności u dziecka

Odporność to zdolność organizmu do obrony przed niekorzystnymi czynnikami (np. drobnoustrojami). Zaburzenia odporności skutkują zwiększeniem ...

Podwyższone ciśnienie u dzieci – jakie są przyczyny?

Nadciśnienie tętnicze jest coraz częściej diagnozowanym schorzeniem u dzieci. Według statystyk, podwyższone ciśnienie występuje u ...

Kaszel w nocy u dziecka – jakie są przyczyny i jak leczyć?

Kaszel w nocy u dziecka najczęściej jest objawem infekcji wirusowej (suchy kaszel), czyli przeziębiania lub ...

Małogłowie u dziecka – co to jest mikrocefalia?

Małogłowie (znane także jako mikrocefalia) jest zaburzeniem neurorozwojowym. Charakteryzuje się ono z jednej strony patologicznie ...

Wideo – Jak leczyć katar u dzieci i niemowląt?

Kiedy dziecko ma katar, trzeba pamiętać o regularnym oczyszczaniu jego nosa. W przypadku niemowlęcia można ...

Martwicze zapalenie jelit u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie

Martwicze zapalenie jelit (NEC) to choroba przewodu pokarmowego, która może pojawiać się u noworodków, w ...

Atopowe zapalenie skóry u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie

Atopowe zapalenie skóry u dzieci to schorzenie z pogranicza chorób skóry oraz alergii. Oznacza skłonność ...

Odwarstwienie (odklejenie) siatkówki – objawy, przyczyny, rodzaje, badania, leczenie

Odwarstwienie siatkówki jest poważną chorobą oczu, grożącym całkowitą i nieodwracalną utratą wzroku. Przy pojawieniu się ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon