Niedobór żelaza u dziecka

Do najczęstszych niedoborów składników pokarmowych u dzieci należy niedobór żelaza w diecie. Nieodpowiednia dieta (uboga w pierwiastki żelaza) lub niedożywienie może przyczynić się do pojawienia się objawów niedoboru żelaza. Dzieci z niedoborem żelaza są blade i anemiczne. Przy niedoborze żelaza włosy wypadają, a paznokcie kruszą się. Niedokrwistość z niedoboru żelaza prowadzi do zmian w sercu oraz w przewodzie pokarmowym.

Kto jest narażony na niedobór żelaza?

Na występowanie objawów niedoboru żelaza u dziecka narażone są szczególnie dwie grupy dzieci i młodzieży.

  1. Pierwszy szczyt obejmuje niemowlęta w czasie ich intensywnego wzrostu – pomiędzy 6 a 20 miesiącem życia (u wcześniaków objawy mogą pojawić się jeszcze wcześniej).
  2. Drugi szczyt przypada na okres dojrzewania u nastolatków.

Dzieci, których trawienie jest zaburzone przez różne choroby przewodu pokarmowego czy przez powtarzające się biegunki również należą do grup ryzyka. Nie należy też zapominać o nastolatkach z obfitymi krwawieniami miesięcznymi. Dodatkową grupę stanowią osoby, które stosują restrykcyjną dietę wegetariańską lub wegańską.

Żelazo pełni ważną rolę w transporcie tlenu przez krwinki czerwone, produkcji energii, uczestniczy w reakcjach obronnych organizmu oraz w procesach rozwoju tkanki nerwowej.

Utajony niedobór żelaza u dziecka

Gdy zapotrzebowanie na żelazo jest większe niż dostarczane mu z pokarmem, organizm opróżnia magazyny żelaza, które znajdują się wątrobie, śledzionie i szpiku kostnym. W tym momencie nie występują jeszcze jawne objawy niedoboru żelaza u dziecka. Wyniki badań krwi i ilość żelaza w surowicy są prawidłowe.

Rezerwy żelaza powoli się wyczerpują. Ustrój próbuje wyrównać straty żelaza przez jego zwiększone wchłanianie w przewodzie pokarmowym i łatwiejsze wiązanie pierwiastka do białek krwi. Sytuację taką określamy utajonym niedoborem żelaza u dziecka. W okresie tych zmian czasami może dojść do wystąpienia podobnych objawów, jak przy całkowitym braku rezerw żelaza.

Objawy niedoboru żelaza u dziecka

Niedobór żelaza u dziecka wiąże się z pojawieniem określonych objawów. Nie wszystkie objawy niedoboru żelaza występują od razu. U danego dziecka zauważymy tylko niektóre z poniższych objawów. Wymienione niżej objawy w większości są niespecyficzne i nie decydują o rozpoznaniu niedoboru żelaza. Wszystkie zmiany powinny się cofnąć całkowicie po uzupełnieniu deficytów żelaza.

Jak wygląda dziecko z niedoborem żelaza?

Do zmian fizycznych zaliczmy wszystkie objawy, które można zauważyć u dziecka gołym okiem.

  1. Skóra dziecka jest blada, wysuszona, a wargi są spierzchnięte.
  2. W kącikach ust mogą pojawić się zajady.
  3. Śluzówka jamy ustnej jest również blada.
  4. Na powierzchni języka zanikają bruzdy i staje się on bardziej wygładzony. Dodatkowo żywo czerwony język może świadczyć o stanie zapalnym, który zdarza się w niedoborze żelaza u dziecka.
  5. Zauważymy kruchość włosów, które mają skłonność do rozdwajania się i wypadania.
  6. Paznokcie są bardziej łamliwe. Płytka paznokciowa może być na czubku palca wygięta do góry, co kształtem przypomina łyżeczkę.
  7. Białkówki dziecka mogą być zabarwione niebieskawo (objaw Oslera).

Jak zachowuje się dziecko z niedoborem żelaza?

Do zmian czynnościowych zaliczymy wszystkie objawy w zmianie zachowania dziecka, jak również reakcje organizmu w odpowiedzi na niedobór żelaza.

W przypadku niedoboru żelaza u dziecka, maluch jest apatyczny – mniej chętnie się bawi, łatwiej się męczy, czuje się osłabiony i senny lub odwrotnie – jest bardziej pobudliwy i rozdrażniony. W czasie większej aktywności fizycznej może pojawić się duszność. U takiego dziecka zauważymy również, że nie rośnie i nie przybiera prawidłowo na masie ciała. Jego rozwój psychomotoryczny prawdopodobnie będzie opóźniony.

Może dojść do zawrotów i bólów głowy, pojawiania się mroczków przed oczami czy szumu w uszach, a nawet do omdleń. Mali pacjenci będą wyjątkowo niechętnie pili. Układ odpornościowy maluchów będzie osłabiony, co oznacza, że dzieci te będą chorowały częściej niż inne. Bardzo rzadkim objawem jest pojawienie się spaczonego łaknienia. Polega ono na spożywaniu niejadalnych rzeczy, takich jak np. piasek, farby, tynk.

Badanie dziecka z niedoborem żelaza

Pewne objawy niedoboru żelaza u dziecka nie są widoczne od razu. Można je wykryć dopiero za pomocą badania lekarskiego lub badań specjalistycznych.

  • Lekarz osłuchując serce dziecka może usłyszeć przygodny szmer skurczowy.
  • Zbadane tętno będzie szybkie.
  • Sylwetka serca może być powiększona.
  • W przewodzie pokarmowym zauważa się zmniejszoną ilość kwasu solnego w soku żołądkowym, co wtórnie powoduje brak łaknienia.
  • W obrębie przełyku mogą pojawić się owrzodzenia powodujące ból przy połykaniu pokarmów, które należą do zespołu Plummera-Vinsona.
  • Biopsja jelit mogłaby ukazać spłaszczenie lub zanik kosmków jelitowych. Ich brak powoduje upośledzenie wchłaniania witamin, tłuszczy oraz cukrów.
  • Morfologia krwi wykaże niedokrwistość z niedoboru żelaza u dziecka (jest to niedokrwistość małokrwinkowa).

Niedokrwistość z niedoboru żelaza

Niedobór żelaza u dziecka objawia się głównie nieprawidłowymi parametrami w układzie krwionośnym. Dochodzi wówczas do anemii z niedoboru żelaza, zwanej inaczej niedokrwistością syderopeniczną, która jest najczęstszym rodzajem niedokrwistości. Dzieje się tak dlatego, że 70% wszystkich jonów żelaza organizmu stanowi pierwiastek budulcowy głównego białka krwinek czerwonych hemoglobiny. Brak wystarczającej ilości żelaza powoduje zaburzenia wytwarzania erytrocytów.

Objawy pojawiają się dość późno, gdyż wynikają z całkowitego wyczerpania rezerw żelaza w organizmie. Należy pamiętać, że u małych dzieci symptomy są bardziej nasilone, a u wcześniaków pojawiają się wcześniej niż u noworodków donoszonych.

Badania na niedobór żelaza

Aby rozpoznać niedokrwistość z niedoboru żelaza u dziecka, konieczne jest wykonanie morfologii krwi. Pierwsze badanie u zdrowo rozwijającego się niemowlęcia można wykonać w 6 miesiącu życia, gdy wyczerpią się już zapasy od mamy. Służy to wykryciu bezobjawowej anemii.

W nieprawidłowych badaniach zauważymy, że stężenie hemoglobiny (oznaczanej symbolami Hg lub HGB) jest obniżone. Spadek parametrów zabarwienia krwinki: średnia zawartość hemoglobiny (MCH) poniżej 27 pg i stężenie hemoglobiny w krwince (MCHC) poniżej 32 g/dl określają tę niedokrwistość jako niedobarwliwą. Gdy objętość krwinki (MCV) jest mniejsza niż 82 fl, wówczas mówimy o mikrocytozie. Liczba erytrocytów (RBC) może początkowo być prawidłowa, ale z czasem trwania anemii obniża się.

Aby potwierdzić syderopenię (obniżoną ilość żelaza) w pierwszej kolejności wykonuje się badanie ferrytyny we krwi. Jest to białko magazynujące żelazo. Jej stężenie w niedokrwistości z niedoboru żelaza u dziecka wynosi zazwyczaj poniżej 10 μg/l.

Oznaczamy również stężenie żelaza w osoczu krwi. Aby wykluczyć stan zapalny, który może zafałszować wyniki, potrzebne jest określenie stężenia białka C-reaktywnego (CRP). Kiedy wyniki morfologii są prawidłowe, a jednocześnie stwierdzamy zmniejszone stężenie żelaza, mamy wtedy do czynienia ze skrycie rozwijającą się anemią.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Erytropoetyna (EPO) – co to jest, niski poziom, niedobór – jakie są przyczyny?

Erytropoetyna we krwi wpływa na proces powstawania czerwonych krwinek krwi – erytrocytów. Badanie stężenia erytropoetyny ...

Objawy niedoboru żelaza

Zapotrzebowanie na żelazo uzależnione jest od wielu czynników, takich jak: wiek, płeć, stosowanie restrykcyjnych diet, ...

Niedokrwistość u dzieci

Niedokrwistość (inaczej anemia) to zbyt niskie stężenie hemoglobiny we krwi, obniżony hematokryt krwi, a do ...

Niska hemoglobina – o czym świadczy niski poziom hemoglobiny?

Niski poziom hemoglobiny wskazuje na niedokrwistość. Ten parametr wraz z niskim hematokrytem i małą liczba ...

Niedokrwistość syderoblastyczna (nadmiar żelaza we krwi) – przyczyny, objawy, leczenie

Niedokrwistość syderoblastyczna (wrodzona lub nabyta) to anemia, gdzie mamy do czynienia z nadmiarem żelaza we ...

Niedokrwistość

Niskie stężenie hemoglobiny we krwi określane jest mianem niedokrwistości. Istotne jest wykluczenie niedokrwistości rzekomej (rozcieńczenia ...

Niskie i podwyższone erytrocyty w wynikach badań krwi – co to znaczy?

Erytrocyty (RBC w badaniach krwi) są odpowiedzialne za przenoszenie tlenu. Czerwone krwinki oznacza się w ...

Niedobór żelaza – przyczyny, objawy, leczenie

Niedokrwistość z niedoboru żelaza najczęściej jest wynikiem niewystarczającej podaży żelaza w diecie. Objawami anemii z ...

Zespół niespokojnych nóg (RLS)

Zespół niespokojnych nóg, czyli zespół RLS dotyka około 5 proc. populacji ogólnej. Częstość występowania choroby ...

Anemia (niedokrwistość) sierpowata (sierpowatokrwinkowa) – przyczyny, objawy, leczenie

Niedokrwistość sierpowata (anemia sierpowata) to wrodzona, uwarunkowana genetycznie choroba krwi. Jest rodzajem niedokrwistości wrodzonej, której ...

TIBC badanie – całkowita zdolność wiązania żelaza – norma, wyniki

TIBC to całkowita zdolność surowicy do wiązania żelaza. Parametr ten wraz z badaniem poziomu żelaza ...

Anemia Fanconiego

Anemia Fanconiego (ang. Fanconi anemia, AF) zwana jest również niedokrwistością Fanconiego. Jest to wrodzona i ...

Komentarze (0)