Nagła śmierć łóżeczkowa

Nagła śmierć łóżeczkowa (ang. Sudden Infant Death Syndrome – SIDS) stwierdzana jest wtedy, gdy nie znajduje się logicznego wytłumaczenia zgonu dziecka, które do tej pory uważane było za zdrowe (nie było danych odnośnie jakiejkolwiek występującej u dziecka choroby) oraz gdy wykluczy się inne powody śmierci, np. nieszczęśliwy wypadek, przemoc, działanie celowe bądź zatrucie. SIDS dotyka głównie dzieci w wieku 2–4 miesięcy.

Czym jest nagła śmierć łóżeczkowa?

Mianem zespołu nagłej śmierci łóżeczkowej niemowląt (SIDS) określa się nagły zgon dziecka, do którego doszło w trakcie snu i przyczyna pozostaje nieznana, nawet po przeprowadzeniu dokładnego badania pośmiertnego, w tym sekcji zwłok. Zespół ten bywa również nazywany "śmiercią łóżeczkową", ponieważ do zgonu najczęściej dochodzi w łóżeczku dziecka. SIDS jest najczęstszym powodem śmierci wśród niemowląt w krajach wysoko rozwiniętych.

Zwykle dotyczy dzieci w wieku 2–4 miesięcy, ze szczytem w wieku 12 tygodni. Później ryzyko znacząco spada. Duże znaczenie w występowaniu SIDS przypisuje się czynnikom środowiskowym. W naszym kraju problem nagłej śmierci łóżeczkowej występuje stosunkowo rzadko, chociaż wciąż brak jest wiarygodnych statystyk dotyczących tego problemu. Szacuje się, że dotyka on rocznie około 180 niemowląt.

Klasyfikacja nagłej śmierci łóżeczkowej

Zespół nagłej śmierci niemowląt jest podzielony na trzy kategorie: IA, IB oraz II.

Kategoria IA, czyli tzw. klasyczny zespół śmierci łóżeczkowej, obejmuje te przypadki nagłej śmierci niemowląt, w których przeprowadzono dokładną analizę okoliczności zgonu dziecka oraz zostały wykonane i udokumentowane wszystkie niezbędne badania pośmiertne. Dla klasycznego SIDS typowe są:

  • zgon między 3 tygodniem a 9 miesiącem życia dziecka,
  • prawidłowy wywiad kliniczny,
  • prawidłowy wywiad okołoporodowy (poród o czasie, prawidłowy przebieg ciąży),
  • prawidłowy rozwój psychiczny i fizyczny niemowlęcia,
  • brak podobnych incydentów w bliskiej rodzinie.

Do kategorii IB należą te przypadki, w których nie zostały uzupełnione wszystkie dane dotyczące zgonu bądź nie zostały wykonane wszystkie niezbędne badania.

Do kategorii II zaliczane są te przypadki, które nie spełniają wszystkich kryteriów rozpoznawczych nagłego zgonu niemowląt.

Czynniki ryzyka nagłego zgonu niemowląt

W zespole nagłej śmierci niemowląt nieznana jest przyczyna zgonu, natomiast wymienia się liczne czynniki ryzyka jego wystąpienia. Można je podzielić na czynniki ze strony niemowlęcia, czynniki ze strony rodziców oraz czynniki ze strony otoczenia.

Czynniki ze strony niemowlęcia

  • Wiek 1–6 miesięcy (głównie między 2 a 4 miesiącem życia).
  • Płeć męska (chłopcy narażeni są częściej niż dziewczynki).
  • Niska punktacja Apgar (ocena noworodka po porodzie).
  • Urodzenie z ciąży mnogiej.
  • Wcześniactwo.
  • Mała masa urodzeniowa.
  • Infekcja górnych dróg oddechowych.
  • Wrodzone wady serca.
  • Wrodzone wady układu nerwowego.
  • Wrodzone wady układu oddechowego (niedojrzałość struktur przyczynia się do zaburzeń oddychania).
  • Niedoczynność kory nadnerczy.
  • Długotrwałe stosowanie antybiotykoterapii.
  • Niepożądane reakcje poszczepienne i na leki.
  • Ucisk tętnicy kręgowej z powodu np. podnoszenia główki do góry przez dziecko śpiące na brzuchu.
  • Bezdech u dziecka (z definicji jest to brak oddechu trwający ponad 15 do 20 sekund). Krótkie epizody bezdechów zdarzają się nawet u każdego zdrowego dziecka, są one jednak krótkotrwałe i nie wywołują objawu bladości ani zasinienia u malucha, a co najważniejsze występują sporadycznie. Jeżeli jednak bezdech pojawia się zbyt często lub czas jego trwania wynosi powyżej 15–20 sekund, należy zwrócić uwagę na ten problem i zgłosić się do lekarza.
  • Zaburzenia kontroli ciśnienia krwi – u niektórych dzieci zawodzą mechanizmy regulacji.

Czynniki ze strony rodziców

 

  • Palenie tytoniu w ciąży (nikotyna obkurcza naczynia, pogarsza przepływ krwi w łożysku).
  • Palenie tytoniu w obecności niemowlęcia (przyczynia się do wzrostu szans na wystąpienie u dziecka bezdechów nocnych).
  • Choroby przebyte w czasie ciąży, zwłaszcza niedokrwistość.
  • Wiek matki poniżej 20 lat.
  • Duża liczba przebytych porodów przez matkę.
  • Niski status socjoekonomiczny.
  • Rodziny niepełne.

Czynniki ze strony otoczenia

 

  • Układanie niemowląt do snu w pozycji na brzuchu (utrudnia to maluchowi oddychanie).
  • Chłodna pora roku (częstsze infekcje).
  • Przegrzewanie dziecka.

Jak zmniejszyć ryzyko SIDS?

W celu zapobieżenia nagłej śmierci łóżeczkowej bardzo ważna jest edukacja rodziców na temat czynników ryzyka wystąpienia tego zespołu oraz zachęcanie do ich unikania. Biorąc pod uwagę czynniki ryzyka SIDS, należy stosować kilka zasad bezpieczeństwa. Ważne jest zapewnienie dziecku bezpiecznego snu. Dziecko powinno sypiać we własnym łóżeczku. Dookoła niego po zaśnięciu nie powinny być zostawiane zabawki ani przedmioty, które mogą w sposób niekontrolowany przysłonić buzię dziecka, utrudniając mu oddychanie.

W otoczeniu dziecka podczas snu nie powinno być również zwierząt. Ponadto należy unikać przegrzewania dziecka czy też przechłodzenia. Optymalna temperatura w pokoju dziecka powinna wynosić około 18–20°C. Ważne jest też, by nie narażać dziecka na obecność dymu tytoniowego. W prewencji nagłej śmierci łóżeczkowej ważne jest karmienie piersią. Podczas tej czynności z mlekiem matki przekazywane są przeciwciała, które zmniejszają ryzyko infekcji u dziecka.

Istotna jest również dobra i profesjonalna opieka nad kobietą w ciąży i zapobieganie porodom przedwczesnym. Przydatne w tym celu są tzw. monitory oddechu instalowane wewnątrz łóżeczka. Mają one czujniki, które alarmują rodzica o braku ruchu klatki piersiowej trwającym przez ponad 20 sekund. Niektórzy lekarze uważają, że ssanie smoczka zmniejsza ryzyko wystąpienia SIDS, gdyż pobudza ośrodek oddechowy. Nie należy jednak podawać go wcześniej niż przed ukończeniem 1 miesiąca życia, ponieważ mogłoby to spowodować zaburzenia prawidłowego odruchu ssania. Po ukończeniu 4–6 tygodnia życia odruch ten zostaje na tyle mocno utrwalony, że ssanie smoczka go nie zaburzy. Pamiętajmy, że nigdy nie wolno potrząsać dzieckiem. Może to spowodować uszkodzenie tkanki nerwowej w mózgu i zaburzyć rozwój malucha.

Rozpoznanie nagłej śmierci łóżeczkowej

Rozpoznanie nagłej śmierci łóżeczkowej (SIDS) stawia się po wykluczeniu innych przyczyn. Wstępne rozpoznanie stawia lekarz na podstawie wywiadu, okoliczności zdarzenia i dostępnych badań laboratoryjnych. Wykluczyć należy znane choroby, nieszczęśliwy wypadek oraz zespół maltretowanego dziecka. Powinny zostać przeprowadzone badania biochemiczne, mikrobiologiczne, toksykologiczne, obrazowe oraz przesiewowe badania metaboliczne. Ostateczne rozpoznanie zespołu nagłego zgonu niemowląt jest stawiane przez wykluczeniu innych przyczyn na podstawie badania sekcyjnego.

Zespół nagłej śmierci niemowląt rozpoznaje się, gdy wszystkie pozostałe przyczyny zgonu zostały wykluczone. Celem zapobieżenia SIDS należy informować rodziców o czynnikach ryzyka tego zespołu oraz jak ich unikać, by zmniejszać prawdopodobieństwo jego wystąpienia.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.8


Może cię

Przetrwały przewód tętniczy Botalla

Przetrwały przewód tętniczy (PDA, przetrwały przewód Botalla) jest jedną z częstszych wrodzonych wad serca u ...

Łupież u dziecka

Łupież to częsta choroba skóry, której najbardziej widocznym objawem jest złuszczanie się martwej warstwy naskórka ...

Grzybica u dziecka – leczenie

Leczenie grzybicy u dzieci zależy od tego, czy zmiany chorobowe ograniczone są do jednego miejsca, ...

Przewlekły katar u dzieci – co oznacza i jak leczyć ciągły katar u dziecka?

Nawracający katar u dziecka i obrzęk śluzówek nosa to najczęściej objaw infekcji układu oddechowego. Za ...

Niedokrwistość u dzieci

Niedokrwistość (inaczej anemia) to zbyt niskie stężenie hemoglobiny we krwi, obniżony hematokryt krwi, a do ...

Jak leczyć kaszel u dziecka?

Kaszel u dziecka to jedna z najczęstszych przyczyn pojawiania się rodziców ze swoimi pociechami w ...

Przeziębienie a grypa u dziecka

Wielu rodziców zastanawia się w jaki sposób skutecznie odróżnić grypę od przeziębienia. Obecność zbliżonych objawów, ...

Zapalenie płuc u dziecka

Zapalenia płuc to poważna choroba, a zarazem jedna z częstszych przyczyn śmierci małych dzieci. Na ...

Dysgrafia u dziecka

Dysgrafia utrudnia dziecku poprawne pisanie pod względem graficznym. W najlżejszej formie dziecko ma brzydkie pismo. ...

Mukowiscydoza u dziecka

Mukowiscydoza (znana także jako zwłóknienie torbielowate) jest poważną chorobą genetyczną. Mukowiscydoza rozpoznawana jest u 1 ...

Wymioty u dziecka

Wymioty są dolegliwością znacznie częstszą u dzieci niż u dorosłych. Nie muszą trwać długo, by ...

Jakie są przyczyny i objawy pokrzywki u dziecka?

Pokrzywka jest dość częstą chorobą skóry wieku dziecięcego. Należy do grupy chorób alergicznych. Typowy obraz ...

Komentarze (0)