Mononukleoza zakaźna u dziecka

Objawy grypopodobne, silny ból gardła, uczucie przemęczenia oraz gorączka mogą sugerować zachorowanie na mononukleozę zakaźną (łac. mononucleosis infectiosa), czyli ostrą chorobę zakaźną wywoływaną przez wirus Epsteina–Barra (EBV). Termin "mononukleoza" określa zwiększenie – pod wpływem działania wirusa – liczby krwinek białych, czyli limfocytów, w stosunku do całkowitej liczby krwinek we krwi obwodowej.

Mononukleoza zakaźna u dziecka – epidemiologia

Wirus EBV jest czynnikiem chorobotwórczym występującym powszechnie na całym świecie. Okresy jesieni i wiosny, a także duże skupiska dzieci są najbardziej obfite w jego obecność. Zakażenie wirusem mononukleozy zakaźnej, szczególnie we wczesnym dzieciństwie, nie zawsze prowadzi do rozwoju choroby; najczęściej jest bezobjawowe. Natomiast zakażenie w wieku nastoletnim lub w młodości skutkuje rozwinięciem się mononukleozy zakaźnej u dziecka w prawie 50% przypadków. Na mononukleozę zakaźną zapadają głównie dzieci pomiędzy 5 a 12 rokiem życia oraz dorośli do 30 roku życia. Szacuje się, że zakażeniu wirusem EBV ulega 50% dzieci przed ukończeniem 5 roku życia.

Mononukleoza zakaźna u dziecka – drogi przenoszenia

Zakażenie wirusem mononukleozy zakaźnej następuje głównie przez kontakt bezpośredni osoby zdrowej z osobą chorą lub nosicielem wirusa, u którego wirus obecny jest w ślinie (dlatego też mononukleozę zakaźną potocznie nazywa się „chorobą pocałunków”). Zarażenie następuje więc poprzez kontakt ze śliną i zanieczyszczone nią przedmioty (np. kęsy pokarmu) lub picie z tego samego naczynia. Możliwe są także inne drogi nabywania wirusa mononukleozy zakaźnej – przetoczenie krwi, przeszczep szpiku kostnego lub innych narządów. Okres wylęgania EBV wynosi średnio 30–50 dni, a zakaźność, czyli możliwość zakażania przez osobę chorą wynosi przeciętnie 4–6 miesięcy, czasem nawet do 1,5 roku. Warto zapamiętać, że mononukleoza zakaźna u dziecka pozostawia trwałą odporność, czyli raz przechorowana nie nawraca.

Mononukleoza zakaźna u dziecka – objawy

Mononukleoza zakaźna u dziecka początkowo objawia się niespecyficznie. Występują:

  • bóle głowy,
  • złe samopoczucie,
  • utrata łaknienia,
  • apatia,
  • rozkojarzenie,
  • przewlekłe zmęczenie,
  • ogólne osłabienie.

Powyższe niespecyficzne objawy mogą utrzymywać się od 1 do 2 tygodni. W międzyczasie pojawia się gorączka, która z reguły sięga nawet 40°C. Przed jej wystąpieniem, czasem w trakcie, bardzo rzadko po jej spadku, powiększają się węzły chłonne – głównie te zlokalizowane na szyi i z tyłu głowy. U dziecka występuje silny ból, szczególnie podczas połykania i zaczerwienie gardła. Migdałki podniebienne ulegają powiększeniu, pokrywają się wysiękiem.

W mononukleozie zakaźnej naloty są białe i szare, łatwo usuwalne, bez krwawienia. Występuje nieprzyjemny zapach z ust. Na podniebieniu dziecka pojawiają się wybroczyny. Dodatkowo występuje obrzęk powiek, nasady nosa i łuków brwiowych. Stałym objawem jest również powiększenie śledziony i wątroby. Obrzęk śledziony może być na tyle duży, że niewielki uraz doprowadza do jej pęknięcia. W wątrobie dochodzi niekiedy do jej stanu zapalnego i wtedy występuje żółtaczka.

Czas trwania choroby może być różny, przy czym najostrzejsze objawy występują przez około 2 tygodnie. Czasami w przebiegu mononukleozy zakaźnej u dziecka może wystąpić zapalenia płuc czy też powikłania ze strony układu nerwowego, takie jak zapalenie mózgu, opon mózgowo-rdzeniowych czy nerwów obwodowych. W okresie zdrowienia dziecka może pojawić się zespół przewlekłego zmęczenia, który charakteryzuje się trudnościami w koncentracji, uczuciem ciągłego zmęczenia, obniżeniem aktywności życiowej.

Mononukleoza zakaźna u dziecka – diagnozowanie

Obraz kliniczny klasycznej mononukleozy jest charakterystyczny. Na ogół objawy takie, jak przedłużające się zapalenie gardła z wysiękiem na migdałkach, z towarzyszącym powiększeniem śledziony i wątroby, a także duży odczyn węzłowy, czyli powiększenie węzłów chłonnych, sugerują lekarzowi rozpoznanie. Dla potwierdzenia zakażenia wirusem EBV stosuje się diagnostykę laboratoryjną. Rutynowa diagnostyka serologiczna w celu potwierdzenia mononukleozy zakaźnej u dziecka opiera się na stwierdzeniu obecności w surowicy krwi przeciwciał nieswoistych w klasie IgM, tzw. heterofilnych (odczyn Paula-Bunnella-Davidsohna).

U dzieci, zwłaszcza poniżej 5 roku życia, przeciwciała heterofilne wykrywane są we krwi znacznie rzadziej niż u osób dorosłych. Dlatego też obecnie bada się również przeciwciała swoiste, zwykle przeciwko antygenowi kapsydowemu (anty VCA) w klasie IgM. Także badanie morfologii krwi daje dużą podpowiedź lekarzowi. U dziecka z mononukleozą zakaźną w rozmazie krwi dominuje podwyższony poziom leukocytów, a także pojawiają się tzw. limfocyty atypowe, nazwane tak ze względu na różnicę w budowie, w porównaniu z klasycznymi limfocytami. Dodatkowo wykonując badanie biochemiczne krwi warto oznaczyć tzw. markery wątrobowe, które ze względu na stan zapalny w tym narządzie są podwyższone.

Mononukleoza zakaźna u dziecka – leczenie

Nie ma swoistego leku w przypadku mononukleozy zakaźnej u dziecka. Stosujemy jedynie leczenie objawowe. Ważny jest odpoczynek, unikanie nadmiernego wysiłku, leżenie w łóżku, leki przeciwbólowe, przeciwgorączkowe, dieta bogata w witaminy. W przypadkach z nasiloną obturacją górnych dróg oddechowych, wynikającą z obrzęku tkanki limfatycznej, w małopłytkowości, w powikłaniach neurologicznych stosuje się kortykosterydy. Nie ma szczepionki przeciwko mononukleozie zakaźnej.

Pamiętajmy o zachowaniu profilaktyki w okresie chorobowym. W przypadku mononukleozy zakaźnej u dziecka powinna unikać bezpośredniego kontaktu, a w szczególności całowania się, picia i jedzenia ze wspólnych naczyń. Przechorowanie mononukleozy upośledza czasowo odporność dziecka, dlatego po chorobie należy zadbać o odpowiednią dietę i aktywność dziecka dostosowaną do samopoczucia.

Mononukleoza zakaźna u dziecka – powikłania

Poważne powikłania po mononukleozie zakaźnej u dziecka występują rzadko, w mniej niż 5% przypadków. Niemniej jednak zdarzają się:

  • wtórne zakażenia bakteryjne,
  • ostra małopłytkowość,
  • anemia hemolityczna,
  • agranulocytoza,
  • pancytopenia,
  • porażenia nerwów czaszkowych (najczęściej nerwu twarzowego),
  • padaczka,
  • psychozy,
  • zespół Guillaina–Barréego,
  • zapalenie mózgu,
  • poprzeczne zapalenie rdzenia kręgowego,
  • rzadko występuje zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zapalenie jąder,
  • utrudnienie oddychania (duszność ze stridorem),
  • pęknięcie śledziony,
  • zapalenie wątroby.

Mononukleoza zakaźna u dziecka – różnicowanie

Przy niecharakterystycznym obrazie objawów mononukleozy zakaźnej u dziecka lekarz powinien wziąć pod uwagę inne czynniki chorobotwórcze. Warto wtedy przeprowadzić diagnostykę w kierunku m.in. wirusa cytomegalii, paciorkowcowego zapalenia gardła, pierwotniaka Toxoplasma gondii, wirusa różyczki, wirusa świnki, HIV, HAW (wirusowe zapalenie wątroby typu A) oraz wirusów grypy A i B, gdyż dają one bardzo podobne objawy chorobowe. W przypadku, gdy u dziecka chorego na mononukleozę zakaźną (podejrzewając jednak bakteryjną etiologię choroby) podamy antybiotyki z grupy penicylin półsyntetycznych (np. amoksycylina) i zaobserwujemy wystąpienie wysypki, możemy być pewni, że mamy do czynienia z zakażeniem wirusem EBV. Należy wtedy odstawić antybiotyk i dalej leczyć dziecko objawowo.

Opublikowano: ; aktualizacja: 20.10.2017

Oceń:
4.3


Może cię

Herpeswirusy

Herpesviridae, czyli herpeswirusy, to wirusy, z których osiem wywołuje choroby u ludzi. Herpeswirusy są najlepiej ...

Oznaczanie przeciwciał EBV IgG a mononukleoza

Wirus Epsteina-Barr to szeroko rozpowszechniony czynnik powodujący mononukleozę zakaźną (nazywaną także chorobą pocałunków). Podstawowe znaczenie ...

Mononukleoza zakaźna – przyczyny, objawy, leczenie mononukleozy

Mononukleoza zakaźna („choroba pocałunków”) wywoływana jest przez wirus Epsteina-Barr. W przypadku dzieci symptomy mogą przypominać ...

Mononukleoza

Mononukleoza to ostra choroba wirusowa przenoszona przez ślinę, występująca najczęściej u małych dzieci i nastolatków. ...

Choroby gardła u dzieci

Około 80% wszystkich zakażeń układu oddechowego u dzieci dotyczy nosa, gardła, ucha i/lub zatok. Najczęstsze ...

O czym świadczą naloty na migdałkach?

Migdałki to niewielkie narządy odpowiedzialne za odporność organizmu. Są podatne na wiele różnych stanów chorobowych: ...

Biegunka u niemowląt

Biegunka u niemowlaka jest częstym objawem. Ze względu na charakter organizmu niemowlęcia, biegunki przebiegają nieco ...

Zamartwica urodzeniowa

Zamartwica urodzeniowa jest poważnym stanem dziecka podczas ciąży i porodu, który może wywołać odległe powikłania. ...

Ból gardła u dziecka

Ból gardła, mimo że najczęściej nie jest objawem poważnych chorób, może być uciążliwy dla dzieci. ...

Wideo – Mononukleoza zakaźna

Mononukleoza zakaźna jest ciężką, ogólną chorobą infekcyjną, dotyczącą zarówno dzieci, jak i młodzieży. Występuje w ...

Wybroczyny na skórze – co oznaczają, przyczyny, badania, leczenie

Wybroczyny to drobne wynaczynienia krwi na skórze lub błonach śluzowych. Są to niewielkiej wielkości zmiany ...

Wirus Epsteina-Barr (EBV)

Wirus Epsteina-Barr (EBV) jest często występującym wirusem należącym do grupy herpes. Jest on przyczyną mononukleozy ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon