Martwicze zapalenie jelit u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie

Martwicze zapalenie jelit (NEC) to choroba przewodu pokarmowego, która może pojawiać się u noworodków, w szczególności u wcześniaków. Nie do końca jasne są jej przyczyny. Objawy to m.in. wzdęcia, biegunka czy krew w stolcu. Przy zaniechaniu leczenia martwicze zapalenie jelit może doprowadzić do powikłań w postaci perforacji jelita, a nawet do zgonu dziecka.

Martwicze zapalenie jelit – co to jest?

Martwicze zapalenie jelit (ang. necrotising enterocolitis, w skrócie NEC) to schorzenie, które po raz pierwszy opisane zostało pod koniec XIX wieku. Jednostka ta spotykana jest u najmłodszych pacjentów – najczęściej stwierdza się martwicze zapalenie jelit u noworodków. Tak naprawdę problem pojawić się może u każdego dziecka, które dopiero co przyszło na świat, w praktyce jednak w dużej liczbie przypadków diagnozuje się NEC u wcześniaków – spośród wszystkich zachorowań, aż do 80 proc. z nich występuje właśnie u przedwcześnie urodzonych dzieci.

Częstość występowania tej choroby jelit jest podobna u przedstawicieli obojga płci. Typowo martwicze zapalenie jelit rozwija się w ciągu czterech tygodni od przyjścia dziecka na świat.

Martwicze zapalenie u wcześniaków – przyczyny i czynniki ryzyka

Tak naprawdę choroba NEC – mimo, że od jej pierwszego opisu upłynęło już bardzo dużo czasu – nadal pozostaje jednostką dosyć tajemniczą. Nie do końca bowiem znana jest jej patogeneza. Wiadomo, że w przebiegu schorzenia rozwija się martwica jelit, tego w jakim jednak mechanizmie do tego dochodzi, nadal nie udało się jednoznacznie ustalić. Ze względu na to, że głównym czynnikiem ryzyka NEC jest wcześniactwo, podejrzewa się, że wpływ na występowanie schorzenia ma niedojrzałość dziecięcego przewodu pokarmowego.

Sugeruje się również, że nekrotyczne zapalenie jelita pojawia się w związku z niedotlenieniem przewodu pokarmowego (może mieć ono miejsce np. przy ciężkim porodzie, podczas którego ogólnie dochodzi do niedotlenienia dziecka). Przy zmniejszonych dostawach tlenu ściana jelita staje się osłabiona – sprzyja to przedostawaniu się w głąb niej bakterii, które obecne są w przyjmowanym przez noworodka pożywieniu. Drobnoustroje te mogą z kolei jeszcze bardziej uszkadzać osłabione struktury dziecięcego przewodu pokarmowego i ostatecznie wywołać zapalenie jelit u niemowlaka.

Poza niedotlenieniem w okresie okołoporodowym, czynnikami ryzyka martwiczego zapalenia jelit są także:

  • wrodzone wady serca,
  • transfuzje wymienne,
  • przedwczesne pęknięcie błon płodowych.

Martwicze zapalenie jelit – objawy

Martwica jelita to wyjątkowo poważny problem – jest ona bowiem nieodwracalna. Z tego właśnie powodu rozpoznanie choroby i jak najszybsze rozpoczęcie jej leczenia są konieczne. Wśród dolegliwości, które mogą sugerować martwicze zapalenie jelit płodu i noworodka, wymieniane są:

  • znaczne wzdęcie i powiększenie brzucha dziecka,
  • zmiany koloru skóry brzucha – zwykle staje się ona silnie zaczerwieniona,
  • biegunka,
  • obecność krwi w stolcu,
  • wymioty (nierzadko treścią żółciową).

Stan zapalny jelit u noworodków prowadzi również i do trudności z karmieniem dziecka (malec może być wyjątkowo niechętny do spożywania posiłków). Oprócz tego dzieci z martwiczym zapaleniem jelit mogą cechować się zmniejszoną aktywnością, możliwe jest także wystąpienie u nich problemów z oddychaniem oraz gorączki.

Powikłania martwiczego zapalenia jelit

Najgroźniejszym powikłaniem martwiczego zapalenia jelit może być zgon dziecka – to właśnie dlatego potencjalne objawy NEC wymagają pilnego skonsultowania się z lekarzem. Choroba może jednak skutkować i innymi komplikacjami. Jedną z nich może być perforacja jelita – w takim przypadku bakterie z przewodu pokarmowego mogą przedostawać się do różnych innych części organizmu, co skutkować może ostatecznie ogólnoustrojowym, rozsianym zakażeniem.

Schorzenie jest groźne również i z tego powodu, iż nawet przy zastosowaniu odpowiedniego leczenia wiąże się z ryzykiem wystąpienia zespołu krótkiego jelita (powikłanie prawdopodobne szczególnie u tych dzieci, u których w trakcie leczenia zaszła konieczność usunięcia znacznego fragmentu jelita) lub nawet niedrożność jelita u noworodka.

Diagnostyka martwiczego zapalenia jelit

Choćby cień podejrzenia, że u dziecka rozwija się martwica jelita cienkiego, prowadzi do konieczności udania się z małym pacjentem do placówki medycznej. Wstępnie wykonywane jest standardowe badanie lekarskie – podczas niego stwierdzane mogą być typowe dla NEC odchylenia, takie jak np. znaczne wzdęcie brzucha i zmiana zabarwienia powłok skórnych. U dziecka wykonywane są także badania obrazowe – zazwyczaj zlecane jest RTG brzucha, które umożliwia zaobserwowanie m.in. rozdęcia pętli jelitowych czy poszerzenia ich ścian. Pomocne bywa także USG brzucha.

Martwicze zapalenie jelit u wcześniaków skutkować może wystąpieniem różnych, nierzadko poważnych, zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej czy kwasowo-zasadowej. Z tego powodu pacjentom z podejrzeniem choroby wykonuje się szereg badań laboratoryjnych, które umożliwiają stwierdzenie takich odchyleń i w razie potrzeby rozpoczęcie ich korygowania.

Leczenie martwiczego zapalenia jelit

W leczeniu martwiczego zapalenia jelit absolutnie wymagane jest wstępnie czasowe zaprzestanie karmienia dziecka drogą doustną. Zarówno płyny, jak i niezbędne dziecku składniki odżywcze, są mu podawane w okresie leczenia drogą dożylną.Ponadto u pacjentów, u których wystąpi martwica jelita grubego, konieczne staje się korygowanie występujących zaburzeń wodno-elektrolitowych i kwasowo-zasadowych, a także swoista antybiotykoterapia.

Leczenie zachowawcze czasami nie jest jednak, niestety, wystarczające – w przypadku, gdy dojdzie do obumarcia znacznego odcinka jelita lub gdy u dziecka wystąpi perforacja, konieczna może stać się operacja jelit. Polegać ona może na resekcji martwiczo zmienionych pętli jelitowych lub na zaopatrzeniu perforacji. Czasami, zwłaszcza przy usuwaniu dużych odcinków jelita, konieczne może być wyprowadzenie u dziecka stomii (zazwyczaj czasowej – zwykle po pewnym czasie możliwe staje się odtworzenie ciągłości przewodu pokarmowego).

Martwicze zapalenie jelit z pewnością można uznać za jedno z poważniejszych schorzeń okresu noworodkowego – rokowania dzieci, u których rozwinie się ten problem, bywają naprawdę różne. Ogólnie śmiertelność w przebiegu NEC sięga 20–30 proc. To właśnie dlatego tak podkreśla się, by przy podejrzeniu choroby dzieckiem szybko zajmowali się odpowiedni specjaliści.

Schorzenie to jest typowe dla dzieci, aczkolwiek skutki martwiczego zapalenia jelit u dorosłych, którzy je przebyli, mogą być odczuwane przez całe życie. Występuję m.in. zaburzenia wchłaniania substancji odżywczych z przewodu pokarmowego, powiązane z zespołem krótkiego jelita.

Bibliografia

  1. Stevenson D.K., Blakely M.L., “Martwicze zapalenie jelit: choroba dziedziczona czy nabyta?”, Pediatria po Dyplomie, vol. 13, nr 1, luty 2009
  2. Neu J., Walker W.A., „Necrotizing Enterocolitis”, N Engl J Med. Author manuscript; available in PMC 2013 Apr 17
  3. https://www.healthline.com/health/necrotizing-enterocolitis
Opublikowano: ; aktualizacja: 07.01.2019

Oceń:
4.8


Może cię

Zespół dziecka potrząsanego

Zespół dziecka potrząsanego nazywany jest skrótem SBS (od angielskiego shaken baby syndrome). Jak sama nazwa ...

Domowe sposoby na ukąszenia owadów u dzieci

Lato to czas, gdy dzieci narażone są na ukąszenia przez komary, kleszcze, meszki i pchły. ...

Wideo – Kiedy brak apetytu u dziecka oznacza chorobę?

Na brak apetytu może wpłynąć alergia pokarmowa – ból brzucha po zjedzeniu jakiegoś produktu może ...

Moczenie nocne u dzieci

Moczenie nocne u dzieci najczęściej nie wiąże się z występowaniem żadnych patologii (zwłaszcza u maluchów, ...

Leki przeciwbólowe dla dzieci

W przypadku dzieci bezpieczne jest stosowanie dwóch leków przeciwbólowych – paracetamolu i ibuprofenu. Ze względu ...

Zawroty głowy u dziecka – jakie są przyczyny i jakie badania zrobić, kiedy dziecku kręci się w głowie?

Przyczyny zawrotów głowy u dziecka mogą obejmować wiele patologii. Zawroty głowy i ból ucha mogą ...

Dystonia u dzieci

Dystonia to skurcze poszczególnych, przeciwstawnych grup mięśniowych, które prowadzą do przyjmowania postawy wymuszonej. Ruchy dystoniczne ...

Jak wzmocnić odporność dziecka?

Noworodek przychodzi na świat z jeszcze nie w pełni ukształtowanym systemem immunologicznym, czyli odpornościowym. Układ ...

Drgawki gorączkowe u dziecka

Drgawki gorączkowe mogą występować podczas wysokiej gorączki. Mogą one pojawiać się u dzieci od okresu ...

Jelitówka u dzieci – jak leczyć grypę jelitową u dziecka?

Grypa jelitowa to potoczne określenie nieżytu żołądkowo-jelitowego. Przyczyną grypy jelitowej są wirusy, to one odpowiadają ...

Krztusiec

Krztusiec, zwany również kokluszem, wywoływany jest przez Gram-ujemną pałeczkę krztuśca (Bordetella pertussis). Należy on do ...

Niedokrwistość u dzieci

Niedokrwistość (inaczej anemia) to zbyt niskie stężenie hemoglobiny we krwi, obniżony hematokryt krwi, a do ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon