Leczenie biegunek i wymiotów u małego dziecka i niemowlaka

Biegunka to jeden z częstszych problemów z jakimi zgłaszają się rodzice z dziećmi do pediatry, jest to także nierzadko powód ich hospitalizacji – szczególnie, gdy biegunka i wymioty pojawiają się u małych dzieci lub niemowląt. Nudności i wymioty są także powszechnym zjawiskiem, również mogącym skutkować odwodnieniem. Leczenie biegunek i wymiotów u niemowlaka i starszego dziecka polega głównie na nawadnianiu.

Jakie są przyczyny biegunki u niemowląt i małych dzieci?

Biegunka definiowana jest jako 3 lub więcej luźnych stolców na dobę, zawierających znaczne ilości wody. Biegunkę możemy podzielić ze względu na czas utrzymywania się objawów na ostrą – gdy nie trwają one dłużej niż 14 dni, i przewlekłą – gdy utrzymują się przez więcej niż 14 dni. Ta ostra najczęściej wynika z przyczyn infekcyjnych, przewlekła natomiast z zaburzeń trawienia i wchłaniania.

Przyczyny biegunek u dzieci i niemowląt możemy podzielić następująco:

  • infekcyjne – infekcje jelitowe (w tym zatrucia pokarmowe) lub pozajelitowe, u dzieci często np. w przebiegu anginy pojawia się właśnie biegunka;
  • polekowe – lekami, które mogą spowodować zaburzenia wypróżniania to antybiotyki czy środki przeczyszczające;
  • alergie i nietolerancje pokarmowe – np. alergia na białko mleka krowiego, alergia na mleko sojowe;
  • zaburzenia trawienia i wchłaniania – np. niedobory enzymów trawiących jak laktaza;
  • chemio- i radioterapia uszkadzające nabłonek jelit;
  • problemy chirurgiczne – zapalenie wyrostka robaczkowego, niedrożność przewodu pokarmowego.

Na pierwszy plan wysuwają się infekcje jelitowe, do najczęstszych należą te wirusowe. Często spotykane czynniki etiologiczne to rotawirusy, adenowirusy czy astrowirusy. Przykładowe patogeny bakteryjne to: Escherichia coli, Campylobacter jejuni, Clostridium difficile, Salmonella, Schigella, przecinkowiec cholery. Również niektóre pasożyty mogą powodować biegunki np. Giardia lamblia.

Biegunka u niemowląt i starszych dzieci może być także częścią obrazu klinicznego różnych chorób, nie tylko przewodu pokarmowego np. nadczynności tarczycy czy mukowiscydozy, niedobory odporności u dzieci także mogą manifestować się biegunką, a poza tym zespół jelita drażliwego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy choroba Crohna.

Jakie są objawy biegunki u niemowląt i dzieci?

Poza zmianą częstotliwości i konsystencji oddawanego stolca biegunce może towarzyszyć

  • obecność krwi lub śluzu w oddawanym kale;
  • dziecko najczęściej zgłasza ponadto bóle brzucha,
  • perystaltyka jelit jest przyspieszona;
  • dziecko może odczuwać, że brzuch jest wzdęty;
  • słyszalne są „przelewania”.

Przy biegunkach infekcyjnych często pojawia się gorączka u dziecka. U dziecka z biegunką lekarz zawsze zwraca uwagę na cechy odwodnienia. Badany jest objaw fałdu skórnego (rozprostowuje się on wolniej u dzieci odwodnionych, ze względu na mniejszą elastyczność skóry), ponadto o odwodnieniu – zależnie od jego stopnia, może świadczyć przyspieszone bicie serca, wysuszenie śluzówek jamy ustnej, języka, dziecko może być apatyczne, może zgłaszać silną potrzebę picia. Najbardziej podatni na odwodnienie wymagające hospitalizacji i przetoczenia płynów dożylnie są najmniejsi pacjenci. Organizm niemowlaka łatwo ulega dekompensacji i trudno jest efektywnie uzupełnić straty płynów i elektrolitów doustnie.

Diagnostyka biegunek

Ostra biegunka, której przebieg sugeruje tło infekcyjne, najczęściej nie podlega diagnostyce w ramach podstawowej opieki zdrowotnej. Biegunka taka ma przebieg samoograniczający, najważniejsze jest wtedy prawidłowe nawodnienie dziecka i objawy same ustępują w ciągu kilku dni. Przypadki wątpliwe, biegunki przewlekające się, nawracające wymagają jak najbardziej bliższego przyjrzenia się.

Podstawowym badaniem jest badanie ogólne kału oraz posiewy – pod kątem obecności bakterii czy grzybów. Możliwe jest także wykrywanie antygenów wirusów np. rota- czy adenowirusów. Kał może być także przebadany parazytologicznie pod kątem obecności pasożytów. Jeśli lekarz podejrzewa jelitową utratę białka może zlecić badanie alfa1-antytryspsyny w kale. W wybranych przypadkach może okazać się koniczna kolonoskopia.

Nudności i wymioty u dziecka i niemowlaka

Nudności to odczuwany dyskomfort w żołądku, poprzedzający wymioty, często towarzyszy im zwiększona ilość śliny w jamie ustnej, a także zwiększona potliwość. Nudności i wymioty u niemowlaka i małego dziecka są objawem różnych problemów zdrowotnych, najczęściej żołądkowo-jelitowych, ale nie tylko. Oto przykładowe sytuacje, w których te dwa symptomy mogą się pojawić:

  • zatrucie pokarmowe,
  • infekcje w zakresie przewodu pokarmowego (opisane wcześniej czynniki infekcyjne odpowiedzialne za biegunkę, często powodują także nudności i wymioty),
  • alergie pokarmowe,
  • przejedzenie,
  • zaburzenia odżywiania (bulimia),
  • ostre stany chirurgiczne (zapalenie wyrostka robaczkowego, niedrożność przewodu pokarmowego),
  • choroba lokomocyjna,
  • choroby przełyku, żołądka, dwunastnicy (choroba wrzodowa, refluks żołądkowo-przełykowy),
  • choroby pęcherzyka żółciowego (kamica, zapalenie pęcherzyka żółciowego),
  • ostre zapalenie trzustki,
  • choroby w zakresie ośrodkowego układu nerwowego (zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzy mózgu),
  • objaw uboczny chemio- i radioterapii,
  • mogą mieć tło psychogenne, w reakcji na silny bodziec emocjonalny, stres, lęk,
  • zatrucie alkoholowe,
  • reakcja na określone zapachy.

Obraz kliniczny wymiotującego dziecka

Często nudności i wymioty u niemowląt nie są jedynym objawem, które prezentuje dziecko. Towarzyszyć im mogą inne dolegliwości, mogące nakierować lekarza na rozpoznanie. Wymioty z towarzyszącą biegunką i gorączką mogą sugerować infekcję np. rotawirusową, obecność bólów głowy i sztywności karku jest bardzo niepokojąca ponieważ sugeruje zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Niepokojące są także wszelkie oznaki ciężkiego odwodnienia u dziecka, tym bardziej prawdopodobne jeśli wymiotom towarzyszy także biegunka. Rodziców powinny zaniepokoić takie objawy jak: dziecko stało się apatyczne, „leje się przez ręce”, ma zapadnięte gałki oczne, szybki puls i oddech, suchy język. W takiej sytuacji na pewno będzie wymagało dożylnego nawodnienia.

Wymioty u dziecka mogą zawierać treść krwistą, jeżeli krew pochodzi z żołądka wymioty wyglądają jak fusy – co jest efektem działania kwasu solnego w żołądku na krew. Świeża krew może sugerować, że pochodzi ona z wyższych partii przewodu pokarmowego czy z jamy ustnej, lub krwawienie jest tak masywne, że krew nie zdążyła całości być poddana działaniu kwasu. Ponadto wymiotom może towarzyszyć oczywiście ból brzucha, o różnym stopniu nasilenia.

Najbezpieczniej jest udać się do lekarza pierwszego kontaktu (oczywiście w ostrych przypadkach na izbę przyjęć), aby ocenił stopień odwodnienia, zalecił jak prawidłowo uzupełniać straty płynów i elektrolitów, zbadał dziecko pod kątem występowania objawów towarzyszących.

Leczenie biegunki i wymiotów u niemowlaka i małego dziecka

Najważniejszym, wielokrotnie już poruszanym tu aspektem leczenia tych dwóch stanów jest nawadnianie dziecka. W tym celu stosuje się zwykłą wodę (chłodną, ciepła może stymulować wymioty) lub gotowy doustny płyn nawadniający (dostępny w aptekach bez recepty). Nie należy dopajać dzieci sokami czy słodzonymi napojami gazowanymi, ze względu na ich duży ładunek osmotyczny – tzn. zdolność ściągania wody do światła przewodu pokarmowego, co jeszcze bardziej może nasilić biegunkę. Podstawowe zapotrzebowanie dziecka i niemowlaka na wodę wygląda następująco:

  • <10 kg – 100 ml na każdy kilogram masy ciała
  • 10-20 kg – 000 ml + 50 ml na każdy kilogram masy ciała powyżej 10 kg*
  • >20 kg – 500 ml + 20 ml na każdy kilogram masy ciała powyżej 20 kg**

Jak wspomniano jest to zapotrzebowanie podstawowe, gdy dziecko wymaga bardziej intensywnego postępowania, wtedy przez pierwsze 4 godziny podaje się w sumie 50–100 ml płynów na kilogram masy ciała dziecka, a następnie jak w tabeli. Dodatkowo po każdym biegunkowym stolcu czy wymiotach wskazana jest porcja płynów około 5–10 ml/kg.

Płyny są tym bardziej potrzebne, że często nieżytom żołądkowo-jelitowym towarzyszy gorączka, pogłębiająca jeszcze utratę wody. Podawane płyny powinny być chłodne i podawane małymi porcjami – po łyżeczce, czasami wygodnie jest małym dzieciom podawać taką porcję powoli strzykawką do buzi (delikatnie w okolicy np. kącika ust).
W przypadku biegunki korzystny wpływ ma podawanie probiotyków (zawierających szczep Lactobacillus rhamnosus LGG).
Objawy sugerujące odwodnienie ciężkie oczywiście są wskazaniem do hospitalizacji, podobnie uporczywe wymioty uniemożliwiające nawadnianie doustne.

Jeśli chodzi o dietę, to w przypadku biegunek i wymiotów u niemowlaka karmionego piersią należy jak najszybciej powrócić do karmienia, u dzieci starszych również nie ma konkretnych zaleceń dietetycznych poza tym, że dieta powinna być, jak zawsze zresztą, zdrowa i lekka.

Poza leczeniem strat wody i elektrolitów bywają sytuacje, kiedy wskazane jest podanie leczenia przeciwbakteryjnego (np. przecinkowiec cholery, Schigella) lub przeciwpasożytniczego (np. Giardia lamblia). Leki przeciwbiegunkowe nie są wskazane. Podobnie leki przeciwwymiotne (wyjątek stanowią wymioty będące konsekwencją chemioterapii). Ponadto leczenie zależy od problemu, który leży u podstawy np. dieta eliminacyjna w alergii, czy leki przeciwrefluksowe w refluksie żołądkowo-przełykowym.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Nawadnianie dziecka – co robić przy odwodnieniu spowodowanym biegunką i wymiotami?

Codzienne nawadnianie dziecka powinno uwzględniać niesłodzone ziołowe herbatki oraz niegazowaną wodę. Należy pamiętać, że w ...

Wideo – Wymioty u noworodka

Umiejętność rozpoznania, czy dziecko tylko ulewa lub wymiotuje jest bardzo ważna. Ulewanie jest zjawiskiem fizjologicznym, ...

Wideo – Biegunka u dziecka

Jeżeli dziecko oddaje płynny lub półpłynny stolec, mówimy o biegunce. Stolec może być z domieszką ...

Doustne płyny nawadniające – najlepszy sposób na nawodnienie dziecka

Odwodnienie u dzieci jest najczęściej konsekwencją biegunki i wymiotów. Objawy odwodnienia mogą pojawić się także ...

Dieta przy biegunce – co jeść przy biegunce?

Zachowanie odpowiedniej diety przy biegunce to jedna z najlepszych metod łagodzenia przykrych dolegliwości, które jej ...

Jak leczyć biegunkę u dzieci i dorosłych?

Sposób leczenia biegunki zależy od tego, czy jest przewlekła czy ostra, a także w jakim ...

Biegunka u dziecka – jak leczyć rozwolnienie u dziecka?

Łagodna biegunka u dziecka w większości przypadków leczona jest w warunkach domowych. Jeśli jednak trwa ...

Jakie są objawy odwodnienia u dziecka? Jak poznać, że dziecko jest odwodnione?

Objawy odwodnienia u dziecka mogą pojawić się bardzo szybko. Dzieje się tak zwłaszcza w przebiegu ...

Wirusowe zapalenie jelit

Wirusowe infekcje przewodu pokarmowego są szczególnie groźne dla małych dzieci i niemowląt. Przyczyną infekcji są ...

Wymioty u dziecka – co robić, gdy dziecko wymiotuje?

Wymioty, którym towarzyszą nudności i biegunka, to częsta dziecięca przypadłość. Zwykle wywoływane są one przez ...

Wymioty u dziecka – przyczyny

Wymioty u dzieci zdarzają się dość często. Najczęściej są one wynikiem zatrucia pokarmowego. Jeśli są ...

Wideo – Co robić, gdy dziecko ma biegunkę?

Dziecku z biegunką należy zapewnić przede wszystkim odpowiednią podaż płynów, co pozwoli uniknąć groźnego odwodnienia. ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon