Jakie są przyczyny i rodzaje alergii u niemowląt i dzieci?

Choroby alergiczne są rozpowszechnioną grupą schorzeń u dzieci. Występują one zarówno u młodszych, jak i starszych dzieci, często towarzysząc im dalej w dorosłym życiu. Choroby alergiczne dotyczą różnych czynników uczulających, a także cechują się zróżnicowanymi objawami klinicznymi. Przyczyną alergii u dzieci mogą być alergeny wziewne oraz pokarmowe. Rzadziej u dzieci występuje alergia na sierść zwierząt lub na leki.

Które dzieci narażone są na wystąpienie alergii?

Do rozwoju chorób alergicznych u dzieci predysponują różne czynniki. Alergia u niemowląt i dzieci występuje często u członków tej samej rodziny. Dowiedziono, że wzrost ryzyka ujawnienia się alergii u dziecka ma miejsce, jeśli jedno z jego rodziców albo ktoś z najbliższego rodzeństwo ma objawy alergii, a szanse zwiększają się jeszcze bardziej, jeśli chorują oboje rodzice. Związane jest to z genetyczną skłonnością do przekazywania chorób alergicznych.

Przyczyną alergii u niemowląt i dzieci może być sztuczne karmienie dziecka od urodzenia. Mleko kobiece zawiera wiele substancji odżywczych, a także ochronnych, np. immunoglobuliny klasy IgA. Są to przeciwciała nastawione na eliminację bakterii i wirusów z organizmu. Ich brak uniemożliwia i w znaczący sposób opóźnia proces pozbywania się czynników infekcyjnych, a także alergenów z powierzchni błon śluzowych.

Bardzo ważny jest także kontakt dziecka z czynnikami uczulającymi, obecnymi w środowisku. Chodzi tu przede wszystkim o alergeny wziewne, czyli występujące w powietrzu, a także alergeny pokarmowe, leki czy też związki chemiczne zawarte w środkach piorących i kosmetykach. Są to czynniki, które wyzwalają, a także nasilają reakcje alergiczne u dzieci.

Przyczyną alergii u niemowląt i dzieci może być dym tytoniowy, jego wpływ zarówno na kobiety w ciąży, jak i na niemowlęta. Zawarte w dymie papierosowym substancje w znaczący sposób zakłócają i opóźniają dojrzewanie systemów ochronnych w drogach oddechowych dziecka, co powoduje wzrost wrażliwości na alergeny.

Warto wspomnieć, że zbyt wczesne wprowadzanie do diety pokarmów często uczulających (np. mleka krowiego czy białka jaja kurzego) jest niekorzystne i sprzyja rozwojowi alergii u dzieci. Dzieje się tak, ponieważ przewód pokarmowy maluszka nie działa jeszcze w pełni sprawnie, m.in. jako bariera ochronna. Jego niedojrzałość powoduje, że niektóre cząsteczki pokarmowe mogą wywoływać odczyn alergiczny. Wytwarzane są przeciwko nim przeciwciała i organizm dziecka zapamiętuje je jako alergeny.

Częste infekcje wirusowe i bakteryjne układu oddechowego mogą być pośrednio uznane za przyczynę alergii u niemowląt i dzieci.

Zakażenia układu pokarmowego także mogą leżeć u podstaw rozwoju alergii u dziecka. Ułatwiają alergizację na niektóre pokarmy. Dzieje się tak, gdyż procesy infekcyjne uszkadzają błony śluzowe stanowiące naturalne bariery ochronne, co powoduje łatwiejsze przenikanie przez nie czynników uczulających. Elementem, o którym warto wspomnieć, jest wpływ czynników psychogennych. Udowodniono, że ważny jest stan emocjonalny dziecka, gdyż np. pod wpływem zdenerwowania wzrasta natężenie reakcji alergicznych.

Alergeny wziewne jako przyczyna alergii wziewnej u dziecka

Do najczęstszych alergenów tej grupy należą pyłki roślin. W Polsce pylenie rozpoczyna się na ogół w pierwszej połowie lutego. Drzewa liściaste pylą do połowy maja. Czerwiec i lipiec to okres narażenia na pylenie traw, natomiast sierpień i wrzesień to okres kiedy kwitną chwasty. Pylenie najwcześniej rozpoczyna się w południowo-zachodniej Polsce, a najpóźniej w północno-wschodniej, która jest polskim biegunem zimna.

Przyczyną alergii u dzieci są często roztocza kurzu domowego. Są one obecne w każdym mieszkaniu. Szczególnie dobrze namnażają się w pomieszczeniach wilgotnych i ciepłych. Mimo że są obecne cały rok, ich największe natężenie obserwuje się w miesiącach jesiennych.

Alergenami wziewnymi są także grzyby pleśniowe z rodzaju Cladosporium, Alternaria, Fusarium, Penicillinum oraz Aspergillus. Bytują one w glebie, opadłych liściach czy kompostach. Występowanie poszczególnych gatunków zależy od pory roku i warunków atmosferycznych. Do grzybów wewnątrzdomowych natomiast zaliczymy Aspergillus, Penicillium, Rhizopus, Mucor, których obecność nie zależy od wahań sezonowych.

Ostatnią grupę stanowią alergeny pochodzenia zwierzęcego. Najsilniejszy jest antygen koci, którego źródłem jest wydzielina gruczołów łojowych skóry kota. U psów najsilniejszymi alergenem jest sierść. Jeśli chodzi o gryzonie, czyli m.in. świnki morskie i chomiki, to uczulają głównie białka obecne w ich moczu. Ponadto bardzo silnym alergenem pochodzenia zwierzęcego jest włosie końskie, a także upierzenie niektórych ptaków hodowanych w domach, np. papug.

Alergeny pokarmowe jako przyczyna alergii pokarmowej u dziecka

Do tej grupy zaliczymy m.in. mleko krowie, które jest potężnym źródłem alergenów. Najsilniejsze z nich to kazeina i beta-laktoglobulina, która uczula najbardziej. Reakcje krzyżowe powodują, że uczulenie na białka mleka krowiego często przebiega z alergią na mleko kozie i owcze.

Do alergenów pokarmowych zaliczymy też jajo kurze. Żółtko ma znacznie słabsze właściwości alergizujące niż białko jajka i jako że zawiera wiele bardzo ważnych i potrzebnych składników pokarmowych, jest niechętnie eliminowane z diety dziecka. Dlatego stosując profilaktykę alergii, żółtko należy wprowadzać do diety dziecka ostrożnie, po ukończeniu 6 miesiąca życia. Natomiast białko jaja kurzego, które jest bardzo silnym alergenem wprowadzamy niemowlętom później niż żółtko, czyli około 11–12 miesiąca życia. Do alergenów pokarmowych zaliczamy również pszenicę i inne zboża, a uczulać mogą frakcje globulin, glutenu, gliadyny i albumin w nich zawarte.

Nie należy mylić reakcji uczuleniowych z celiakią. Uczulenie na produkty zbożowe ustępuje szybciej, dlatego dieta z pominięciem glutenu jest stosowana krócej niż w celiakii.

Uczulają również ryby, które mogą dawać objawy nie tylko ze strony przewodu pokarmowego, ale także ze strony skóry i układu oddechowego. W niektórych przypadkach nie tylko spożycie, ale także ich zapach i dotyk może wywołać reakcje. Uczulenie na ryby często zostaje na całe życie. Mogą także pojawić się objawy alergii na owoce morza, w tym krewetki, kraby i ostrygi. Dobrze poznanym alergenem jest alergen M z dorsza, wykazujący reakcje krzyżowe z białkami występującymi w innych rybach, dlatego często uczulenie na jeden gatunek ryby może towarzyszyć uczuleniu na inne.

Alergenem pokarmowym bywają także owoce, częściej surowe niż gotowane. Powodują one reakcje alergiczne głównie w postaci skórnej. Wymieniane są tu głównie owoce cytrusowe, truskawki i melony.

Także orzeszki ziemne są często przyczyną alergii u dzieci. Powodują odczyny po spożyciu, a u bardziej wrażliwych dzieci sam zapach orzechów może być przyczyną reakcji alergicznej.

Inne przyczyny alergii u dzieci i niemowląt

Omawiając inne przyczyny i rodzaje alergii u niemowląt i dzieci należy wspomnieć o alergenach kontaktowych, będących substancjami chemicznymi. Poprzez działanie miejscowe na skórze powodują one stan uczulenia – tzw. wyprysk kontaktowy. U małych dzieci ten rodzaj reakcji występuje rzadko. Dochodzi do niego w momencie długoterminowego działania substancji na skórę. Do tej grupy alergenów zaliczamy: nikiel, chrom, formalinę, barwinki włókiennicze, niektóre maści i olejki zapachowe.

Pamiętajmy również o możliwych reakcjach alergicznych na niektóre leki i ich składniki. Klasycznym przykładem jest alergia na penicylinę, a także reakcje nietolerancji na kwas acetylosalicylowy (nie wolno go podawać dzieciom przed ukończeniem 12 roku życia, zwłaszcza przy podejrzeniu infekcji wirusowych, ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu Reye'a). Także niektóre owady, dokładniej ich jad i białko w nim obecne może u dziecka wywołać reakcje alergiczne po ukąszeniu.

Diagnozowanie alergii u dziecka

Diagnostyka alergii u dzieci rozpoczyna się od dokładnie zebranego wywiadu, a także dokładnego zbadania dziecka. Ważne jest wypytanie o przeszłość chorobową, obecne niepokojące objawy, okresy ich występowania i przyjmowanie leków, dietę dziecka oraz warunki mieszkaniowe. Lekarz pyta także o choroby alergiczne występujące w rodzinie dziecka.

Kolejnym etapem jest skierowanie dziecka na testy alergiczne. Najczęściej wykonywane są alergiczne testy skórne. Najpowszechniej stosowaną metodą są testy typu prick. Są to tak zwane testy punktowe, które przeznaczone są dla dzieci powyżej 3 roku życia. Polegają one na naniesieniu kropli substancji testowanej (zawierającej alergen) najczęściej na przyśrodkową część przedramienia. Następnie skórę w tym miejscu nakłuwa się, aby nastąpił bezpośredni kontakt alergenu z układem odpornościowym dziecka. Obok na skórze wykonywana jest próba kontrolna. Za wynik dodatni prick testu uznajemy obecność bąbla o średnicy większej bądź równej 3 mm w stosunku do próby kontrolnej.

W diagnostyce alergologicznej wykonywane są także testy śródskórne, które polegają na wstrzyknięciu pod skórę w kilku miejscach roztworu alergenu we wzrastającym stężeniu. Następnie oceniana jest reakcja skórna (najczęściej w postaci pęcherza). Testy śródskórne przeprowadza się w celu doprecyzowania wyników testów skórnych typu prick. Ponadto możliwe jest wykonanie testów na alergię z krwi określanych mianem RAST. Polegają one na wykryciu przeciwciał IgE, które są skierowane przeciwko specyficznemu alergenowi.

W przypadkach niejednoznacznych wyników testów na alergię u dzieci przydatne okazują się testy prowokacyjne, zwane także testami ekspozycyjnymi. Polegają one na podaniu alergenu na dany obszar, a następnie obserwowaniu reakcji organizmu dziecka.

W przypadku prowokacji donosowej i dodatniego wyniku testu pojawia się wyciek wodnistej wydzieliny i obrzmienie błony śluzowej, co zmniejszy przepływ powietrza przez nos.

W prowokacji dooskrzelowej nastąpi pogorszenie przepływu powietrza przez płuca mierzone metodą spirometryczną. Natomiast prowokacja pokarmowa polega na odstawieniu z diety alergenu – przypuszczalnej przyczyny alergii u dzieci, a następnie wprowadzeniu go z powrotem do jadłospisu pod obserwacją lekarza.

Leczenie alergii u dzieci

Leczenie alergii u dzieci bywa długotrwałe i uciążliwe. Zasadą podstawową jest unikanie alergenu (o ile został on zidentyfikowany). Ponadto stosowane są leki przeciwhistaminowe m.in. cetyryzyna i loratadyna, a także leki przeciwleukotrienowe, kromony i glikokortykosteroidy. Są to jednak leki działające objawowo.

Najskuteczniejszą metodą zwalczania alergii u dzieci jest odczulanie, czyli immunoterapia swoista. Polega ona na podawaniu podskórnym preparatu z alergenem. Ma to na celu uzyskanie tolerancji na daną substancję przez układ immunologiczny dziecka.

Istnieją schematy odczulania całorocznego, polegające na podawaniu dziecku co 7–14 dni wzrastającej dawki alergenu, aż do wykształcenia tolerancji, czyli do momentu całkowitego ustąpienia objawów. Następnie co 4–6 tygodni podawana jest dawka podtrzymująca. Średnio terapia trwa 5 lat i w większości przypadków skutkuje całkowitym odstawieniem leków przeciwalergicznych.

Istnieją też schematy odczulań sezonowych, które rozpoczyna się na 2–3 miesiące, a kończy na tydzień przed pyleniem. W tym okresie co 7–14 dni podaje się serie zastrzyków z alergenem. Schemat ten powtarza się przez 5 kolejnych lat.

Terapia odczulająca znalazła zastosowanie w alergicznym nieżycie nosa (katar sienny), alergicznym zapaleniu spojówek, w astmie (ale tylko u niektórych dzieci), a także w alergiach na jad owadów. W alergiach pokarmowych wspomagająco stosuje się preparaty maleinianu dimetindenu, jednak najskuteczniejsza jest dieta eliminacyjna.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Alergia

Alergia to nadwrażliwość organizmu na kontakt z czynnikami środowiskowymi (alergenami). Istotą procesu jest nadmierna odpowiedź ...

Alergeny - rodzaje

Codziennie nasz organizm spotyka obce dla siebie substancje. Na szczęście nie wszystkie wywołują objawy uczulenia. ...

Przewlekły katar u dzieci – co oznacza i jak leczyć ciągły katar u dziecka?

Nawracający katar u dziecka i obrzęk śluzówek nosa to najczęściej objaw infekcji układu oddechowego. Za ...

Uczulenie na pyłki roślin

Uczulenie na pyłki roślin jest bardzo często występującym schorzeniem, a liczba chorych ciągle wzrasta. Pyłki ...

Alergeny wziewne

Substancje uczulające dostają się do ustroju różnymi drogami. Te, które wnikają przez błony śluzowe dróg ...

Alergia kontaktowa

Alergie skórne są poważnym problemem dzisiejszych czasów. Wysypka, świąd, pokrzywka, szczególnie na odsłoniętych częściach ciała, ...

Alergia na mleko u dziecka

Alergia na mleko krowie jest najczęściej spotykaną alergią pokarmową występującą u dzieci. Uczulenie na mleko ...

Jak odróżnić alergię od innych chorób?

W medycynie niekiedy trudno postawić diagnozę. Te same objawy mogą dotyczyć różnych chorób. Szczególnie symptomy ...

Alergia na kurz

Alergia na kurz jest chorobą niezwykle często współistniejącą z innymi alergiami, zarówno u dzieci, jak ...

Co to jest alergen?

Wśród wielu chorób występujących u człowieka alergia zajmuje szczególne miejsce, gdyż jest to jedno z ...

Pokrzywka

Pokrzywka to choroba skóry, która jest powszechnym problemem i charakteryzuje się występowaniem zmian skórnych pod ...

Alergie u dorosłych i u dzieci

Z roku na rok alergia staje się coraz większym problemem zdrowotnym, dotykającym zarówno dzieci, jak ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon