Hashimoto u dzieci – przyczyny, objawy, badania, leczenie

Brak zdjęcia

28 maja 2019

Hashimoto u dzieci jest najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy. Obecność wola (powiększenia obwodu szyi) wskazuje na prawdopodobieństwo autoimmunizacyjnego (nie: autoimmunologicznego) zapalenia tarczycy. Objawy choroby Hashimoto u dzieci obejmują dolegliwości psychiczne i fizyczne. Leczenie wymaga podawania lewotyroksyny i kontroli poziomu hormonów tarczycy.

Co to jest Hashimoto?

Choroba Hashimoto to przewlekłe limfocytowe zapalenie tarczycy, czyli schorzenie autoimmunizacyjne, przebiegające zazwyczaj z niedoczynnością. Oznacza to, że organizm zaczyna atakować własne, prawidłowe komórki tarczycy, powodując ich obumieranie. Wraz ze zmniejszeniem ilości czynnych hormonalnie komórek tarczycy spada poziom produkowanych przez nie substancji, a zatem hormonów – tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3)

Hashimoto u dzieci, podobnie jak ma to miejsce u pacjentów dorosłych, stanowi najczęstszą przyczynę niedoczynności tarczycy. Choroba charakteryzuje się występowaniem wola, czyli widocznie powiększonej tarczycy, obserwowalnej jako masa na szyi, ruchoma podczas połykania (unosi się wraz z krtanią). Występowanie wola nie jest konieczne do postawienia rozpoznania, zdarza się, że tarczyca jest prawidłowej wielkości, a czasem, choć rzadko, w zaniku.

Choroba Hashimoto u dzieci częściej objawia się powiększeniem gruczołu, czyli wolem tarczycowym, niż niedoczynnością. Tak jak u dorosłych, chorują częściej dziewczynki, zdecydowanie częściej schorzenie dotyka osób rasy białej niż czarnej.

W czasie trwania choroby tarczyca może się powiększać, nie zmieniać swoich rozmiarów lub ulegać zanikowi. Podobnie jest z poziomem hormonów tarczycy, który może być prawidłowy, podnieść się (Hashitoxicosis) lub obniżyć. Ta ostatnia sytuacja jest końcowym etapem ewolucji choroby i prędzej czy później osoba dotknięta Hashimoto będzie potrzebowała suplementacji hormonami tarczycy.

Hashitoxicosis to krótkotrwały (do 3 miesięcy) stan wyrzutu hormonów tarczycy na skutek jej intensywnego niszczenia lub produkcji przeciwciał stymulujących tarczycę (TRAb lub TSI) i wystąpienie objawów nadczynności tarczycy. Stan ten u dzieci jest bardzo rzadki.

Hashimoto u dzieci – przyczyny – czy jest dziedziczne?

Choroba Hashimoto u dzieci jest spowodowana zaistnieniem czynników genetycznych i środowiskowych.

Czy Hashimoto jest dziedziczne? Udowodniono, że genetyka w zapaleniu tarczycy typu Hashimoto ma duże znaczenie. Dowodzi temu rodzinne występowanie choroby Hashimoto, niekiedy na przemian lub jednocześnie z chorobą Gravesa-Basedowa. Ponadto szacowane ryzyko wystąpienia autoimmunizacyjnego zapalenia tarczycy u drugiego bliźniaka, jeśli jeden jest chory, szacuje się na 30–60 proc. Jeżeli choroba tarczycy występuje u rodzeństwa, prawdopodobieństwo zachorowania jest 20 razy większe niż w ogólnej populacji.

Częste współwystępowanie przewlekłego limfocytowego zapalenia tarczycy u dzieci z zespołem Downa i Turnera również potwierdza tezę o podłożu genetycznym zaburzenia. Odkryto także związki pomiędzy specyficznymi antygenami zgodności tkankowej, które są charakterystyczne dla każdego człowieka, a zwiększoną częstością choroby tarczycy typu Hashimoto. Określono, że obecność allelu DR3 w układzie HLA, zwłaszcza gdy w produkcie białkowym dodatkowo występuje Arginina w pozycji 74 (Arg74), podnosi ryzyko zachorowania 4–5-krotnie. Wskazuje się również, że zmiany budowy tyreoglobuliny mogą być odpowiedzialne za rozwój zapalenia.

Rozwój choroby tarczycy Hashimoto u dzieci i nastolatków wyzwalają i przyspieszają następujące czynniki:

  • infekcje, zwłaszcza wirusowe, szczególnie tarczycy,
  • stres, zwłaszcza przewlekły i silny,
  • ciąża,
  • zwiększone przyjmowanie jodu,
  • narażenie na promieniowanie jonizujące (zwłaszcza tarczyca),
  • mikrochimeryzm płodowy – proponowany, niepotwierdzony mechanizm; występowanie w tarczycy komórek o innym materiale genetycznym niż reszta organizmu, np. na skutek przedostania się komórek tarczycy matki do tarczycy płodu.

Choroba Hashimoto u dziecka – objawy psychiczne i fizyczne

Choroba zapalna tarczycy typu Hashimoto może nie powodować objawów i zostać rozpoznana przypadkowo. Jeśli objawy chorej tarczycy wystąpią, najczęściej są to objawy niedoczynności tarczycy. U dziecka można zaobserwować objawy fizyczne i psychiczne:

  • zahamowanie wzrastania, niskorosłość:
    • dziecko, które rosło według określonego kanału na siatce centylowej, „spada” na tej siatce lub przestaje rosnąć;
    • rodzice mogą to ocenić po braku konieczności wymiany ubrań na większe przez dłuższy czas;
  • nieprawidłowy rozwój płciowy: oznaki zbyt wczesnego dojrzewania (przed 10. rokiem życia dla dziewczynek oraz przed 11. rokiem życia dla chłopców) obejmujące:
    • rozwój piersi,
    • krwawienia z dróg rodnych, często pochwowe,
    • powiększenie jąder,
    • przedwczesne wystąpienie owłosienia łonowego (czasem),
    • mlekotok (rzadko).
  • objawy psychiczne Hashomoto u dziecka można zaobserwować jako zmiany w jego funkcjonowaniu:
    • spadek zdolności uczenia się,
    • spadek wyników w szkole, ale też poprawa wyników w nauce jako skutek zmniejszenia aktywności dziecka, zmniejszonej podatności na rozproszenie, co może (ale nie musi) zwiększać zdolności koncentracji,
    • opieszałość, lenistwo, spowolnienie,
  • nietolerancja zimna,
  • zaparcia,
  • suchość skóry,
  • kruchość włosów i paznokci,
  • obrzmienie, opuchnięcie twarzy,
  • bóle mięśniowe,
  • zwiększenie masy ciała (głównie na skutek zatrzymania wody, ale też zmniejszenia szybkości metabolizmu przy zachowanej podaży kalorii),
  • wystąpienie wola na szyi – masy, która porusza się wraz z krtanią przy połykaniu, widoczna z przodu szyi nad mostkiem pod krtanią.

Hashimoto – jakie badania wykonać u dziecka?

Badania na Hashimoto u dziecka są podobne, jak u pacjentów dorosłych. W przypadku podejrzenia choroby autoimmunizacyjnej (nie: autoimmunologicznej) tarczycy podstawowym badaniem, które zleci lekarz pediatra jest poziom TSH u dziecka oraz wolnych hormonów tyroksyny i trójjodotyroniny (fT3, fT4). Zestaw tych trzech wyników pozwala lekarzowi określić, czy dziecko ma niedoczynność tarczycy, jak jest duża oraz czy jej powodem jest zapalenie samego gruczołu czy uszkodzenie ośrodka regulacji w przysadce. Otrzymane wyniki interpretuje się następująco:

  • podniesiony poziom TSH oraz niski fT4 oznacza problem z tarczycą;
  • podniesiony poziom TSH, normalny fT4 wskazuje na subkliniczną niedoczynność tarczycy, zwłaszcza gdy taka sytuacja wystąpi w dwóch kolejnych badaniach w pewnym odstępie czasu; jeśli dziecko jest otyłe, wówczas taki wynik badania (zwłaszcza gdy fT3 ma prawidłową wartość, a TSH mieści się między 5 a 10 mU/L) jest stanem normalnym; obniżenie masy ciała spowoduje powrót hormonów tarczycy do normy;
  • normalny lub obniżony poziom TSH przy obniżonym poziomie fT4 wskazuje na przyczynę przysadkową.

Przy podejrzeniu, że dziecko ma chorobę Hahimoto, w drugiej kolejności ocenia się występowanie swoistych przeciwciał przeciwtarczycowych. Służą do tego oznaczenia przeciwciał anty-TPO (TPOAb) oraz przeciw tyreoglobulinie (anty-Tg, TgAb). Obecność tych immunoglobulin w podwyższonym stężeniu we krwi wskazuje na toczenie się stanu zapalnego w tarczycy, a zatem na subkliniczną niedoczynność tarczycy, czyli taką, która nie daje uchwytnych objawów.

Niekiedy można posiłkować się również badaniami obrazowymi, zwłaszcza USG tarczycy. U dziecka warto je wykonać, gdy lekarz wyczuwa obecność guzków podczas badania ręcznego. Jeśli tego typu badanie tarczycy potwierdzi obecność takiego guzka, lekarz może zdecydować o wykonaniu biopsji cienkoigłowej tarczycy, by rozpoznać jego charakter.

Leczenie zapalenia tarczycy u dziecka

Leczeniem z wyboru choroby Hashimoto u dzieci jest lewotyroksyna. Jest to nic innego, jak sztucznie otrzymywany hormon tyroksyna (T4). Uzupełnia on występujące w przebiegu choroby niedobory i jest leczeniem do końca życia. Nie ma potrzeby uzupełniania trójjodotyroniny (T3), ponieważ w organizmie zachodzi przemiana wolnego T4 w T3, który jest aktywny biologicznie.

Chora tarczyca wymaga monitorowania poziomu TSH, co pozwala określić, czy organizm „domaga się” więcej hormonów. Jeśli TSH u dziecka jest niskie, a działania uboczne nieznaczne lub nieobecne, dawka leku jest dobrana prawidłowo.

Do działań niepożądanych zalicza się:

  • objawy wzrostu ciśnienia śródczaszkowego – obecne przy zbyt szybkim podnoszeniu poziomu hormonów we krwi (zapobiega się poprzez powolne zwiększanie dawek),
  • zmiany zachowania, zwłaszcza nadpobudliwość, zwiększona agresja, trudności w koncentracji (przy zbyt wysokich dawkach),
  • obniżenie wyników w nauce – przedłużone stosowanie zbyt wysokich dawek.

Bibliografia

  • https://www.uptodate.com/contents/acquired-hypothyroidism-in-childhood-and-adolescence
  • https://www.uptodate.com/contents/pathogenesis-of-hashimotos-thyroiditis-chronic-autoimmune-thyroiditis
  • Starzyk J., Choroby tarczycy [w:] Kawalec W., Grenda R., Kulus M. (red.), Pediatria. Tom I–II. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2018, s. 724–732.
Opublikowano: ; aktualizacja: 28.05.2019

Oceń:
4.7


  • Tagi:

Może cię

Co na katar u dziecka?

Katar u dziecka (nieżyt nosa) jest w większości przypadków objawem przeziębienia. U malucha pojawia się ...

Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dziecka

Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to choroba infekcyjna dotykająca przede wszystkim dzieci i młodzież. Jest ona ...

Borelioza u dziecka

Borelioza to choroba zakaźna, lecz nie można się nią zarazić przez kontakt z osobą chorującą. ...

Choroby pasożytnicze u dziecka

Choroby pasożytnicze u dzieci wywołane np. przez owsiki, wszy czy tasiemce wynikają często z niestosowania ...

Trzeci migdał u dziecka – jakie ma objawy? Czy usuwać przerośnięty migdał u dziecka?

Trzeci migdał, czyli przerost migdałka gardłowego, to jednostka chorobowa obserwowana przede wszystkim u dzieci w ...

Leczenie cukrzycy typu 1 u dzieci

Leczenie cukrzycy typu 1, na którą zapada dziecko, trwa przez całe jego życie. Z roku ...

Doustne płyny nawadniające – najlepszy sposób na nawodnienie dziecka

Odwodnienie u dzieci jest najczęściej konsekwencją biegunki i wymiotów. Objawy odwodnienia mogą pojawić się także ...

Alergia na mleko u dziecka

Alergia na mleko krowie jest najczęściej spotykaną alergią pokarmową występującą u dzieci. Uczulenie na mleko ...

Wysoka gorączka u dziecka – jak szybko zbić gorączkę u małego dziecka?

Gorączka u dziecka to jedna z najczęstszych przyczyn wizyt w gabinetach lekarskich. Wysoka temperatura budzi ...

Nadmierne pocenie u dzieci

Dzieci często są aktywne, przebywają w ciągłym ruchu, w związku z czym wielokrotnie bywają spocone ...

Gorączka u dziecka – czy i kiedy iść do lekarza?

To, czy gorączka u dziecka jest wskazaniem do pilnej wizyty u lekarza, zależy od wielu ...

Autyzm dziecięcy

Autyzm dziecięcy częściej dotyka chłopców niż dziewczynki. Pierwsze objawy autyzmu często pojawiają się już w ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon