Terapia fotodynamiczna PTD

Terapia fotodynamiczna, określana często skrótem PDT (od ang. Photodynamic therapy) stanowi nowoczesną metodę leczenia stosowaną zarówno w onkologii jak i terapii schorzeń skóry. Należy do metod o minimalnej toksyczności dla zdrowych tkanek. Metodę PTD stosuje się w leczeniu trądziku, łuszczycy, łysienie plackowate. Stosowane jest w leczeniu raka skóry i czerniaka.

Na czym polega terapia fotodynamiczna?

W terapii fotodynamicznej wykorzystuje się związki chemiczne które określa się jako światłoczułe, czyli takie, które pod wpływem promieniowania świetlnego o odpowiedniej długości fal, ulegają swoistej aktywacji, stając się związkami toksycznymi. Ich działanie ukierunkowane jest jednak nie na zdrowe tkanki organizmu, lecz na tkanki chorobowo zmienione – między innymi na komórki nowotworowe, bakterie, wirusy czy miejsca objęte procesem zapalnym.

Dzięki temu, jako forma leczenia, PDT zaliczana jest do metod o minimalnej szkodliwości dla organizmu. W terapii wykorzystuje się głównie związki stanowiące pochodne porfiryn np. hematoporfirynę oraz chloryny np. kwas delta-aminolewulinowy. Mają one działanie fotouczulające, co oznacza, że pod wpływem promieniowania świetlnego przekształcają się w związki toksyczne. Pacjent otrzymuje taką substancję odpowiednio wcześniej, a po osiągnięciu oczekiwanego stężenia w zmienionej chorobowo tkance, najczęściej w obrębie nowotworu, stosuje się naświetlanie przy pomocy lamp UV.

W efekcie dochodzi do niszczenia chorej tkanki, dzieje się tak zarówno ze względu na bezpośrednie działanie cytotoksyczne, ale też immunologiczne i wenookluzyjne, czyli upośledzające ukrwienie. Działanie toksyczne wynika z wytwarzania szkodliwych, reaktywnych form tlenu, jak i bezpośredniego niszczenia struktury DNA komórek. Ciekawe, że zarówno stosowanie samego naświetlania, jak i samego fotouczulacza, nie wywołuje opisanej reakcji. Inną zasadniczą zaletą terapii fotodynamicznej jest jej miejscowy charakter, czyli ograniczenie działania tylko do tkanek poddawanych naświetlaniu. Różni to tę metodę od tradycyjnej chemioterapii, której działanie jest ogólnoustrojowe i co za tym idzie wywołuje szereg działań niepożądanych. Wydaje się, że ze względu na dobre efekty kosmetyczne, skuteczność oraz brak konieczności leczenia operacyjnego pacjenta, terapia ta stanowi bardzo dobrą alternatywę dla tradycyjnych metod leczenia.

Kiedy stosuje się terapię fotodynamiczną

Terapia fotodynamiczna PTD ma zastosowanie przede wszystkim w onkologii, wykorzystuje się ją w leczeniu nowotworów skóry, zwłaszcza zlokalizowanych w obrębie głowy i szyi. Ponadto znajduje zastosowanie miedzy innymi w leczeniu takich chorób skóry jak:

Do nowotworów skóry leczonych metodą PDT należy przede wszystkim rak podstawnokomórkowy skóry i rak kolczystokomórkowy skóry oraz czerniak złośliwy wykryty we wczesnym stadium zaawansowania. Ponadto zastosowanie znajduje w leczeniu raka przełyku, raka płuc, nowotworów w obrębie układu rozrodczego, rzadziej innych typów nowotworów.

Ze względy na konieczność stosowania naświetlań, efekty leczenia są tym lepsze, im płycej i bardziej powierzchownie zlokalizowana jest zmiana. Warto dodać, że terapia fotodynamiczna stanowi zarówno formę leczenia ostatecznego, jak i paliatywnego. Co więcej jest też wykorzystywana w diagnostyce nowotworów oraz w gabinetach kosmetycznych, jako tak zwane zabiegi „fotoodmładzania”.

Jak wykonuje się zabieg w przebiegu terapii fotodynamicznej?

Pacjent otrzymuje środek fotouczulający w postaci wlewu dożylnego lub zastrzyku domięśniowego, rzadziej w formie maści. Czas wchłaniania i kumulacji w obrębie chorej tkanki jest zróżnicowany – wynosi od kilku do nawet 24 godzin. W tym czasie pacjent oczekuje na naświetlanie. Sam zabieg jest całkowicie bezbolesny, nie pozostawia blizn czy uszkodzeń w obrębie zdrowych tkanek, umożliwia leczenie zmian o nietypowej lokalizacji, trudnodostępnych dla chirurga.

W rzadkich przypadkach miejscowo stosowany fotouczulacz może powodować świąd lub pieczenie. Naświetlanie przeprowadza się w specjalnie przygotowanym, z reguły ciemnym pomieszczeniu, trwa ono zwykle do trzech, maksymalnie czterech godzin. Po zabiegu pacjent może udać się do domu. Istnieją jednak pewne ograniczenia dla stosowania metody PTD, pacjent nie może przed zabiegiem stosować między innymi kremów z retinolem i witaminą C, poddawać się peelingom, używać samoopalaczy, pić niektórych ziół w tym dziurawca i nagietka, oraz zażywać leków światłouczulających.

Jakie mogą być powikłania po zabiegu?

Po zabiegu fotodynamicznym konieczne jest stałe stosowanie fotoprotekcji, czyli zabezpieczanie się przed wpływem promieniowania słonecznego. Pacjenci muszą często aplikować na skórę odpowiednie kremy z filtrami UVA i UVB, unikać przebywania na słońcu oraz stosować odpowiednie techniki pielęgnacji skóry. Obumieranie zwyrodniałych komórek przebiega pod postacią zaczerwienienia, złuszczania skóry, powstawania strupów i tym podobnych zmian.

W tym okresie pacjenci często unikają wychodzenia z domu i kontaktów ze znajomymi ze względów estetycznych i psychologicznych. Do rzadziej występujących powikłań należą krwawienie do masy guza, zaburzenia widzenia i ślepota, obrzęk lub zwłóknienie tkanek oraz ich przejściowa hiperpigmentacja (powstawanie przebarwień na skórze).

Opublikowano: ; aktualizacja: 22.08.2018

Oceń:
4.2


Może cię

Zabiegowe leczenie trądziku pospolitego

Trądzik pospolity (acne vulgaris) to schorzenie związane z nadczynnością gruczołów łojowych, co wiąże się z ...

Trądzik a antybiotyki

Antybiotyki w kuracji trądziku stanowią jeden z filarów leczenia tej choroby skóry. Antybiotyki, które wykorzystuje ...

Trądzik

Trądzik jest najczęstszą chorobą skóry. Wyróżniamy kilka jego odmian, a najpopularniejsza – trądzik zwyczajny – ...

Trądzik pospolity

Trądzik jest chorobą gruczołów łojowych, charakteryzującą się różnorodnymi wykwitami skórnymi. Są nimi łojotok, tworzenie się ...

Trądzik pospolity – jak rozpoznać?

Trądzik pospolity, zwany też trądzikiem zwykłym, to najczęstsza choroba skóry. Choć przez wielu jest uznawana ...

Wideo – Sposoby leczenia trądziku

Skuteczność leczenia trądziku zwykłego jest zależna od rozpoznania typu trądziku i zmian patogenetycznych z nim ...

Rodzaje trądziku

Pozornie wydaje się, że trądzik to po prostu pryszcze, będące naocznym dowodem dojrzewania, lub hormonalnych ...

Wideo – Leczenie trądziku

Leczenie trądziku jest zawsze leczeniem skojarzonym, obejmującym leczenie miejscowe, a w przypadku braku poprawy albo ...

Trądzik a łojotok

Gruczoły łojowe odpowiadają za właściwe natłuszczenie skóry, spełniają funkcję ochronną i antybakteryjną. Zaobserwowano, że gruczoły ...

Przyczyny trądziku

Wśród przyczyn prowadzących do rozwoju trądziku wymienia się m.in. zaburzenia hormonalne, czynniki genetyczne, zakażenia bakteryjne, ...

Jak pozbyć się trądziku? Jakie są sposoby na trądzik?

Trądzik to nie tylko problem wieku młodzieńczego i okresu dojrzewania. Z powodu trądziku cierpią także ...

Trądzik piorunujący – ostra postać trądziku – przyczyny, objawy, leczenie

Trądzik piorunujący to ostra, najcięższa postać trądziku. Najczęściej chorują chłopcy w wieku pokwitania. Przyczyną mogą ...

Komentarze (0)