Osutki polekowe

Brak zdjęcia

26 czerwca 2017

Osutki polekowe to zmiany skórne, wywołane przez leki stosowane zewnętrznie, jak również ogólnoustrojowo. Odczyny polekowe mogą przyjmować postać pęcherzy, krostek, wyprysku, pokrzywki, rumienia czy plam. Zmianom na skórze po lekach może towarzyszyć swędzenie ciała, gorączka, a nawet zaburzenia czucia. Które leki najczęściej wywołują uczulenie? Jak leczyć osutki po lekach?

Osutki polekowe – zmiany skórne po lekach

Skutki uboczne stosowania leków są częste. Prawie każdy lek może wywołać negatywne reakcje, w postaci łagodnych działań niepożądanych, takich jak nudności i wymioty, do zagrażającego życiu wstrząsu anafilaktycznego. Zmiany skórne po lekach, występują u ponad 2 proc. pacjentów. Zaobserwowano, że plamy, grudki, wypryski częściej pojawiają się u ludzi starszych, którzy przyjmują wiele leków i dodatkowo cierpią na zaburzenia funkcji nerek i wątroby, jak również u chorych z AIDS i u kobiet.

W większości reakcji polekowych nie wiadomo, jaki jest mechanizm ich powstawania. Bierze się pod uwagę teorię haptenu, która mówi, że leki muszą najpierw połączyć się z białkiem, aby wywołać reakcję immunologiczną i pobudzić organizm do produkcji przeciwciał.

Krosty, pokrzywka, plamy na skórze – objawy osutek polekowych

Niepożądane objawy polekowe mogą mieć bardzo różnorodny charakter. Trudno wprowadzić klasyfikację objawów, gdyż różne leki mogą wywołać takie same zmiany skórne, a ten sam lek u dwóch różnych pacjentów może powodować zupełnie inną reakcję.

Zmiany powstające na skórze mogą przyjmować charakter:

  • obrzęku, plamy,
  • rumienia, pokrzywki,
  • wyprysku,
  • krosty, trądziku,

a dodatkowo także: zmian pęcherzykowych i pęcherzowych, zmian przypominających liszaj płaski, zmian barwnikowych, zmian krwotocznych i martwiczych. Oprócz objawów skórnych, konsekwencją stosowania niektórych leków mogą być również zmiany na paznokciach, a także łysienie.

Osutka polekowa może obejmować skórę całego ciała lub tylko określony obszar i występować w różnych okolicach ciała. Zazwyczaj pojawia się symetrycznie. Zmiany często zlokalizowane są w okolicach narządów płciowych, jak również na błonach śluzowych, a kończyny zwykle zajęte są po stornie prostowników.

Wykwitom skórnym po lekach bardzo często towarzyszy świąd, jak również objawy ogólne, do których zalicza się osłabienie, gorączkę i skurcz oskrzeli. Ponadto mogą pojawić się zmiany biochemiczne, jak leukopenia, eozynofilia, trombocytopenia, czy anemia, oraz objawy świadczące o niewydolności narządów wewnętrznych, między innymi: zapalenie wątroby, zapalenie mięśnia sercowego, albuminuria, anuria, zapalenie nerek.

Jak rozpoznać, czy to osutki po lekach?

Pomimo tego, że odczyny skórne, pojawiające się po lekach, trudno sklasyfikować i są niejednoznaczne, istnieje grupa objawów, które od razu nasuwają podejrzenie związku z konkretnymi lekami.

  • Rumień wielopostaciowy – najczęściej pojawia się u pacjentów stosujących penicylinę i jej pochodne, sulfonamidy, furosemid, fenotiazynę i barbiturany.
  • Rumień trwały – to niepożądany objaw, występujący u chorych leczonych fenacetyną, berbituranami, salicylanami, metronidazolem, fenylbutazonem, sulfonamidami i środkami antykoncepcyjnymi.
  • Rumień guzowaty – powstaje na skórze po przyjmowaniu takich leków jak penicylina, tetracyklina i sulfonamidy.
  • Zmiany krwotoczne – są skórną reakcję na zastosowanie złota, tiazydów, allopurinolu, niesteroidowych leków przeciwzapalnych, sylfonamidów i penicyliny.
  • Toksyczna nekroliza naskórka (zespół Lyella) – najczęściej występuje u pacjentów, którzy przyjmują antybiotyki, niesteroidowe leki przeciwzapalne i leki przeciwpadaczkowe; u pacjenta występuje osutka plamista.

Po jakich lekach pojawiają się osutki na skórze?

Inne zmiany skórne występują w wielu chorobach i ich związek z niektórymi środkami farmakologicznymi jest jedynie przypuszczalny.

Obrzęk i pokrzywka na skórze mogą być objawem niepożądanym po przyjęciu penicyliny, barbituranów, czy kwasu acetylosalicylowego. Plamy na skórze wywoływane są między innymi przez barbiturany, salicylany i sulfonamidy. Z kolei po niesteroidowych lekach przeciwzapalnych, a także środkach, takich jak barbiturany, tiazydy, gryzeofulwina, sulfonamidy, furosemid mogą pojawić się zmiany pęcherzowe i pęcherzykowe.

Z reakcją fototoksyczną i fotoalergiczną związane są tzw. osutki świetlne. Wywołują je tiazydy, gryzeofulwina, sulfonamidy, fenotiazyna, niesteroidowe leki przeciwzapalne, amiodaron, tetracykliny. Problemem bywają także osutki trądzikopodobne występujące jako możliwy objaw niepożądany stosowania kortykosteroidów, litu, haloperidolu, izoniazydu, doustnych środków antykoncepcyjnych. Osutki liszajowate (zmiany, które przypominają liszaj płaski) mogą być konsekwencją przyjmowania przez pacjenta leków przeciwmalarycznych, tiazydów, złota, furosemidu, fenotiazyny.

Zmiany krostkowe są możliwym skutkiem ubocznym terapii chloramfenikolem, karbamazepiną, czy furosemidem. Łysienie najczęściej występuje u pacjentów leczonych chemioterapeutykami, retinoidami, lekami, zaś przeciwkrzepliwymi, piroksykamem. Zmiany na paznokciach mogą występować w wielu chorobach, natomiast spośród leków, które mogą je wywoływać, do najczęstszych należą: sole srebra i złota, leki przeciwmalaryczne, fluorouracyl i zydowudyna.

Są również takie odczyny polekowe, które są charakterystyczne tylko dla jednego związku i zalicza się do nich: zmiany płonicowate i rumieniowo-krwotoczne, które mogą pojawić się na skórze podczas przyjmowania ampicyliny (podana w leczeniu mononukleozy wywołuje osutkę plamistą u wszystkich pacjentów) oraz wykwity pęcherzowo-ropne, pęcherzowe i bujające, które są charakterystycznym objawem niepożądanym terapii jodem i bromem.

Które leki najczęściej wywołują zmiany skórne?

Pomimo ogromnej różnorodności wykwitów skórnych, które mogą pojawiać się w trakcie przyjmowania różnych środków farmakologicznych, należy pamiętać, że występują one rzadko. Warto jednak zwrócić uwagę, ze istnieje pewna grupa leków, których stosowanie zwiększa ryzyko pojawienia się niepożądanych odczynów skórnych.

Do środków farmakologicznych najczęściej wywołujących osutki polekowe należą:

  • penicylina i jej pochodne,
  • salicylany,
  • barbiturany,
  • fenytoina,
  • tiazydy,
  • sulfonamidy,
  • teracykliny,
  • kwas acetylosalicylowy,
  • furosemid,
  • niesteroidowe leki przeciwzapalne,
  • preparaty złota.

To właśnie podczas przyjmowania wymienionych leków istnieje największe prawdopodobieństwo pojawienia się zmian skórnych.

Rozpoznanie i leczenie osutki polekowej

Podstawą diagnostyki osutek polekowych jest dokładny wywiad, badanie fizykalne oraz badania dodatkowe, zwłaszcza morfologia krwi obwodowej. Najczęściej już z samego wywiadu oraz z faktu ustąpienia zmian po zaprzestaniu przyjmowania danego leku można postawić właściwe rozpoznanie. Innymi badaniami, które można wykonać są: test ekspozycji na dany lek oraz naskórkowe testy płatkowe, jak również punktowe testy skórne i testy śródskórne.

Leczenie osutek polekowych polega przede wszystkim na zaprzestaniu przyjmowania leku, który powoduje zmiany skórne. Dodatkowo można stosować miejscowo preparaty, które przyspieszają gojenie się wykwitów. Należy zwrócić uwagę pacjentowi, aby zapamiętał, po jakim leku występują u niego skórne odczyny niepożądane, aby unikał przyjmowania go w przyszłości.

Opublikowano: ; aktualizacja: 29.06.2017

Oceń:
4.0


Może cię

Sinica kończyn

Sinica kończyn, inaczej akrocyjanoza, jest łagodnym zaburzeniem naczynioruchowym, które jako pierwotne schorzenie nie wymaga leczenia ...

Figówka (figówka gronkowcowa) – przyczyny, objawy, leczenie

Figówka to bakteryjna infekcja mieszków włosowych wywołana przez gronkowca skóry (gronkowca złocistego). Ta choroba skóry ...

Guz Abrikosowa – objawy i leczenie guza ziarnistokomórkowego

Guz Abrikosowa (guz ziarnistokomórkowy) to łagodny nowotwór. Guz ten lokalizuje się najczęściej w obrębie warg, ...

Zanikowe zapalenie skóry – co to jest i jak leczyć zanikowe zapalenie skóry kończyn?

Zanikowe zapalenie skóry to typowy objaw boreliozy, której przyczyną jest ugryzienia kleszcza. W przebiegu zapalenia ...

Plamy soczewicowate

Plama soczewicowata, z łacińskiego „lentigo”, to wrodzona lub nabyta zmiana skórna, zwykle o charakterze brązowego, ...

Rogowiec skóry stóp i dłoni – przyczyny, objawy, leczenie

Rogowiec to choroba skóry diagnozowana zarówno u dzieci, jak i u osób w starszym wieku. ...

Piodermia (zgorzelinowe zapalenie skóry) – objawy i leczenie

Zgorzelinowe zapalenie skóry (piodermia, piodermia zgorzelinowa) jest rzadką chorobą skóry. Przyczyny pirodermii nie są do ...

Pokrzywka cholinergiczna – przyczyny, objawy i leczenie

Pokrzywka cholinergiczna to schorzenie wywołane nadwrażliwością organizmu na acetylocholinę. Dotyczy najczęściej młodych mężczyzn. Objawem pokrzywki ...

Choroba Dariera – jakie są przyczyny, objawy i leczenie?

Choroba Dariera ma podłoże genetyczne, a jej objawami są zmiany skórne w postaci drobnych, brodawkowatych ...

Rumień trwały – objawy, przyczyny i leczenie plam na skórze po lekach

Rumień trwały jest nawracającą dolegliwością, która objawia się charakterystycznymi zmianami skórnymi w reakcji na źle ...

Czerwone plamy na skórze – jakie są przyczyny i jak leczyć czerwone plamy na ciele?

Czerwone plamy na skórze to zazwyczaj objaw uczulenia. Ich lokalizacja zależna jest wówczas od miejsca ...

Zespół Sweeta – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół Sweeta to reumatyczna choroba skóry. Do jej przyczyn zalicza się proces zapalny toczący się ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon