Hiperkeratoza – przyczyny, objawy, leczenie rogowacenia naskórka

Hiperkeratoza to proces nadmiernego rogowacenia naskórka. Najczęściej występuje na stopach, choć narażone są także dłonie i paznokcie. Przyczyną są zwykle podrażnienia i obtarcia. Hiperkeratoza jest również jednym z objawów łuszczycy, alergii kontaktowej czy nadmiernie suchej skóry. Nieleczona prowadzi do powstania bolesnych pęknięć, nagniotków, bruzd. Często z hiperkeratozą współistnieją zakażenia grzybicze.

Hiperkeratoza – co to jest i jakie ma objawy?

Hiperkeratoza (łac. hyperkeratosis) to nadmierne rogowacenie naskórka, czyli intensywne namnażanie się jego komórek. Ten dokuczliwy problem dotyczy głównie stóp. Objawia się znacząco zgrubiałym naskórkiem o żółto-szarym zabarwieniu. Ponadto sucha skóra ma tendencje do pękania, tworząc bolesne i głębokie rozpadliny.

Objawem hiperkeratozy pięt są również nagniotki, brodawki, odciski i łuszczenie skóry na stopach. Dla hiperkeratozy typowe są także modzele, czyli płaskie skupisko zrogowaciałej warstwy naskórka. Nieleczone mogą się powiększać i dawać uczucie dyskomfortu podczas chodzenia lub dolegliwości bólowe.

Nadmierne rogowacenie naskórka występuje nie tylko na stopach. U niektórych pacjentów występuje hiperkeratoza podpaznokciowa, będąca jednym z objawów łuszczycy paznokci. Przyczyną jest rogowacenie naskórka pod paznokciem. Początkowo płytka jest krucha i łamliwa, a na jej powierzchni pojawiają się drobne wgłębienia i rowki (przypomina wyglądem strukturę naparstka). Po pewnym czasie zmienia kolor i stopniowo odwarstwia się od palca.

Hiperkeratoza w łuszczycy daje objawy dermatologiczne pod postacią wyniosłych grudek pokrytych srebrzystą łuską, zlokalizowanych w różnych częściach ciała, najczęściej na kolanach, łokciach, w okolicy pośladkowej, na owłosionej skórze głowy.

Jakie są przyczyny hiperkeratozy?

Hiperkeratoza często jest reakcją obronną pacjenta na miejscowe czynniki drażniące. Pojawia się w miejscach narażonych na urazy i otarcia, dlatego najczęściej jest chorobą skóry stóp. Przyczyną wystąpienia objawów hiperkeratozy, takich jak nagniotki czy modzele często jest nieodpowiednio dobrane obuwie (zbyt ciasne, powodujące otarcia i stałe podrażnienie) lub zniekształcenia stopy, deformacje budowy kostnej stopy (paluch koślawy, paluch sztywny, palce młotkowate).

Modzelom na stopach sprzyja także wielogodzinne przebywanie w pozycji stojącej (np. w pracy) oraz długie spacerowanie, długie marsze, biegi długodystansowe.

W przypadku hiperkeratozy przyczyną może być również:

  • reakcja uczuleniowa – alergia kontaktowa czy wyprysk alergiczny często przybierają postać zmian hiperkeratotycznych oraz łuszczącej się skóry,
  • niedobory witamin,
  • nadmierna potliwość stóp,
  • otyłość, nadwaga (wywołują one stały zwiększony nacisk na podeszwę stopy i jej podrażnienia),
  • nieprawidłowa higiena skóry,
  • niedostateczna lub nieumiejętna pielęgnacja skóry (np. nieprawidłowe usuwanie naskórka),
  • narażenie skóry na detergenty i drażniące środki chemiczne (wywołujące np. hiperkeratozę dłoni),
  • nadmierna suchość skóry, której towarzyszy łuszczenie się skóry,
  • niektóre zaburzenia hormonalne,
  • niektóre choroby dziedziczne (w tym genetycznie uwarunkowane choroby dermatologiczne, np. rybia łuska),
  • łuszczyca, atopowe zapalenie skóry,
  • choroby reumatologiczne i towarzyszące im deformacje kostno-stawowe,
  • ciągłe podrażnienie mechaniczne (np. hiperkeratoza dłoni u osób pracujących fizycznie).

Hiperkeratoza stóp i paznokci w przebiegu grzybicy

Często hiperkeratozie skóry stóp towarzyszy grzybica. Jej rozwojowi sprzyja ciepłe i wilgotne środowisko oraz brak dostatecznej higieny. Inne przyczyny grzybicy to: noszenie ciasnych butów wykonanych ze sztucznego tworzywa (np. gumowego), korzystanie ze wspólnych natrysków na basenie, w saunie czy siłowni.

Ponadto cierpią na nią częściej pacjenci z miażdżycą naczyń kończyn dolnych, chorzy na cukrzycę, przyjmujący leki immunosupresyjne i ludzie w wieku podeszłym.

Grzybica towarzysząca hiperkeratozie objawia się zgrubiałym naskórkiem o żółto-szarym kolorze, zaczerwienieniem skóry, uporczywym swędzeniem i nieprzyjemnym zapachem. Pojawiają się ogniska hiperkeratozy ze złuszczaniem się skóry i z licznymi pęknięciami.

Za wywołanie zmian najczęściej odpowiada grzyb z gatunku Trichophyton rubrum. Hiperkeratoza stóp z towarzyszącą grzybicą zazwyczaj współistnieje z grzybicą i hiperkeratozą paznokci.

Leczenie hiperkeratozy skóry – co pomaga na rogowacenie naskórka?

Przy hiperkeratozie leczenie zależne jest od czynnika wywołującego dolegliwości. Przede wszystkim należy unikać ciągłego i długotrwałego drażnienia skóry. W przypadku hiperkeratozy stóp konieczny jest dobór wygodnego i przewiewnego obuwia, noszenie skarpet wykonanych z naturalnych surowców, odpowiednia higiena.

Warto również stosować kosmetyki do stóp – kremy i maści mające w składzie kwas salicylowy czy mocznik. Preparaty z mocznikiem mają właściwości złuszczające, zmiękczające, co ułatwia następnie usuwanie zrogowaciałego naskórka.

Sposobem na hiperkeratozę jest także namaczanie nagniotków i modzeli w ciepłej wodzie, stosowanie kremów na bazie rumianku, wykonywanie peelingu, zapewnienie wentylacji i odpoczynku stopom. W przypadku suchych, pękających pięt konieczne jest stosowanie kosmetyków nawilżających i natłuszczających.

Niewielkie zmiany hiperkeratotyczne można usuwać również za pomocą narzędzi, takich jak pumeks, pilnik. Znacznie lepiej jednak przeprowadzać takie zabiegi pielęgnacyjne u specjalistów – podologów. Wizyty u podologa są szczególnie ważne u osób chorujących na cukrzycę, u których nawet drobne zranienia stóp trudno się goją.

U pacjentów ze współistniejącą grzybicą konieczne jest włączenie leków przeciwgrzybiczych (w postaci maści lub leków doustnych).

Bibliografia:

  • Jabłońska S., Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010.
Opublikowano: ; aktualizacja: 15.04.2018

Oceń:
4.4


Może cię

Leukonychia

Leukonychia, bielactwo paznokci czy też „kwitnące paznokcie”. Takimi terminami określamy najczęściej spotykaną zmianę zabarwienia paznokci. ...

Rogowacenie skóry (keratynizacja) – na czym polega złuszczanie naskórka?

Rogowacenie skóry (keratynizacja) zmusza do regularnego złuszczania naskórka. Właściwa pielęgnacja skóry jest istotna, ponieważ pełni ...

Rogowacenie mieszkowe

Rogowacenie mieszkowe jest powszechnym problemem dermatologicznym. Polega ono na tworzeniu się czopów zbudowanych z keratyny ...

Rogowiec skóry stóp i dłoni – przyczyny, objawy, leczenie

Rogowiec to choroba skóry diagnozowana zarówno u dzieci, jak i u osób w starszym wieku. ...

Rybia łuska – przyczyny, objawy, rodzaje, badania, rozpoznanie, leczenie

Rybia łuska jest genetyczną chorobą bariery naskórkowej. Postacie dziedziczne tej choroby skóry związane są z ...

Opryszczka na ustach (wargowa) – przyczyny, objawy, leczenie, domowe sposoby na pozbycie się

Przyczyną opryszczki na ustach (zimna, febry) jest zakażenie wirusem Herpex simplex. Pierwsze objawy opryszczki to: ...

Krwiak pod paznokciem – jakie są przyczyny krwiaka podpaznokciowego?

Krwiak pod paznokciem to najczęściej efekt urazu. W wyniku stłuczenia lub uciśnięcia płytki paznokcia dochodzi ...

Grzybica pachwin – przyczyny, objawy, leczenie grzybicy w pachwinach

Przyczyną grzybicy pachwin są zwykle zaniedbania higieniczne, noszenie zbyt ciasnej bielizny czy nierozsądne korzystanie z ...

Żółta skóra – jakie są przyczyny zażółcenia skóry i żółtych plam?

Żółte zabarwienie skóry oraz twardówek (żółte oczy) to objaw noszący nazwę żółtaczki. Czy przyczyną zażółcenia ...

Dlaczego kobiety tracą włosy?

Czym jest androgenowe wypadanie włosów? Zapoznaj się z naszą infografiką

Kolczykowanie ciała (piercing)

Kolczykowanie, zwane inaczej piercingiem, w ciągu ostatnich lat zyskało na popularności. Przekłuwanie dotyczy nie tylko ...

Dlaczego skóra się łuszczy? Jakie są sposoby na łuszczenie skóry i naskórka?

Złuszczanie się skóry stanowi naturalny proces. Jednak nadmierne rogowacenie naskórka może świadczyć o chorobach dermatologicznych, ...

Komentarze (0)