Hiperkeratoza – przyczyny, objawy, leczenie rogowacenia naskórka

Hiperkeratoza to proces nadmiernego rogowacenia naskórka. Najczęściej występuje na stopach, choć narażone są także dłonie i paznokcie. Przyczyną są zwykle podrażnienia i obtarcia. Hiperkeratoza jest również jednym z objawów łuszczycy, alergii kontaktowej czy nadmiernie suchej skóry. Nieleczona prowadzi do powstania bolesnych pęknięć, nagniotków, bruzd. Często z hiperkeratozą współistnieją zakażenia grzybicze.

Hiperkeratoza – co to jest i jakie ma objawy?

Hiperkeratoza (łac. hyperkeratosis) to nadmierne rogowacenie naskórka, czyli intensywne namnażanie się jego komórek. Ten dokuczliwy problem dotyczy głównie stóp. Objawia się znacząco zgrubiałym naskórkiem o żółto-szarym zabarwieniu. Ponadto sucha skóra ma tendencje do pękania, tworząc bolesne i głębokie rozpadliny.

Objawem hiperkeratozy pięt są również nagniotki, brodawki, odciski i łuszczenie skóry na stopach. Dla hiperkeratozy typowe są także modzele, czyli płaskie skupisko zrogowaciałej warstwy naskórka. Nieleczone mogą się powiększać i dawać uczucie dyskomfortu podczas chodzenia lub dolegliwości bólowe.

Nadmierne rogowacenie naskórka występuje nie tylko na stopach. U niektórych pacjentów występuje hiperkeratoza podpaznokciowa, będąca jednym z objawów łuszczycy paznokci. Przyczyną jest rogowacenie naskórka pod paznokciem. Początkowo płytka jest krucha i łamliwa, a na jej powierzchni pojawiają się drobne wgłębienia i rowki (przypomina wyglądem strukturę naparstka). Po pewnym czasie zmienia kolor i stopniowo odwarstwia się od palca.

Hiperkeratoza w łuszczycy daje objawy dermatologiczne pod postacią wyniosłych grudek pokrytych srebrzystą łuską, zlokalizowanych w różnych częściach ciała, najczęściej na kolanach, łokciach, w okolicy pośladkowej, na owłosionej skórze głowy.

Jakie są przyczyny hiperkeratozy?

Hiperkeratoza często jest reakcją obronną pacjenta na miejscowe czynniki drażniące. Pojawia się w miejscach narażonych na urazy i otarcia, dlatego najczęściej jest chorobą skóry stóp. Przyczyną wystąpienia objawów hiperkeratozy, takich jak nagniotki czy modzele często jest nieodpowiednio dobrane obuwie (zbyt ciasne, powodujące otarcia i stałe podrażnienie) lub zniekształcenia stopy, deformacje budowy kostnej stopy (paluch koślawy, paluch sztywny, palce młotkowate).

Modzelom na stopach sprzyja także wielogodzinne przebywanie w pozycji stojącej (np. w pracy) oraz długie spacerowanie, długie marsze, biegi długodystansowe.

W przypadku hiperkeratozy przyczyną może być również:

  • reakcja uczuleniowa – alergia kontaktowa czy wyprysk alergiczny często przybierają postać zmian hiperkeratotycznych oraz łuszczącej się skóry,
  • niedobory witamin,
  • nadmierna potliwość stóp,
  • otyłość, nadwaga (wywołują one stały zwiększony nacisk na podeszwę stopy i jej podrażnienia),
  • nieprawidłowa higiena skóry,
  • niedostateczna lub nieumiejętna pielęgnacja skóry (np. nieprawidłowe usuwanie naskórka),
  • narażenie skóry na detergenty i drażniące środki chemiczne (wywołujące np. hiperkeratozę dłoni),
  • nadmierna suchość skóry, której towarzyszy łuszczenie się skóry,
  • niektóre zaburzenia hormonalne,
  • niektóre choroby dziedziczne (w tym genetycznie uwarunkowane choroby dermatologiczne, np. rybia łuska),
  • łuszczyca, atopowe zapalenie skóry,
  • choroby reumatologiczne i towarzyszące im deformacje kostno-stawowe,
  • ciągłe podrażnienie mechaniczne (np. hiperkeratoza dłoni u osób pracujących fizycznie).

Hiperkeratoza stóp i paznokci w przebiegu grzybicy

Często hiperkeratozie skóry stóp towarzyszy grzybica. Jej rozwojowi sprzyja ciepłe i wilgotne środowisko oraz brak dostatecznej higieny. Inne przyczyny grzybicy to: noszenie ciasnych butów wykonanych ze sztucznego tworzywa (np. gumowego), korzystanie ze wspólnych natrysków na basenie, w saunie czy siłowni.

Ponadto cierpią na nią częściej pacjenci z miażdżycą naczyń kończyn dolnych, chorzy na cukrzycę, przyjmujący leki immunosupresyjne i ludzie w wieku podeszłym.

Grzybica towarzysząca hiperkeratozie objawia się zgrubiałym naskórkiem o żółto-szarym kolorze, zaczerwienieniem skóry, uporczywym swędzeniem i nieprzyjemnym zapachem. Pojawiają się ogniska hiperkeratozy ze złuszczaniem się skóry i z licznymi pęknięciami.

Za wywołanie zmian najczęściej odpowiada grzyb z gatunku Trichophyton rubrum. Hiperkeratoza stóp z towarzyszącą grzybicą zazwyczaj współistnieje z grzybicą i hiperkeratozą paznokci.

Leczenie hiperkeratozy skóry – co pomaga na rogowacenie naskórka?

Przy hiperkeratozie leczenie zależne jest od czynnika wywołującego dolegliwości. Przede wszystkim należy unikać ciągłego i długotrwałego drażnienia skóry. W przypadku hiperkeratozy stóp konieczny jest dobór wygodnego i przewiewnego obuwia, noszenie skarpet wykonanych z naturalnych surowców, odpowiednia higiena.

Warto również stosować kosmetyki do stóp – kremy i maści mające w składzie kwas salicylowy czy mocznik. Preparaty z mocznikiem mają właściwości złuszczające, zmiękczające, co ułatwia następnie usuwanie zrogowaciałego naskórka.

Sposobem na hiperkeratozę jest także namaczanie nagniotków i modzeli w ciepłej wodzie, stosowanie kremów na bazie rumianku, wykonywanie peelingu, zapewnienie wentylacji i odpoczynku stopom. W przypadku suchych, pękających pięt konieczne jest stosowanie kosmetyków nawilżających i natłuszczających.

Niewielkie zmiany hiperkeratotyczne można usuwać również za pomocą narzędzi, takich jak pumeks, pilnik. Znacznie lepiej jednak przeprowadzać takie zabiegi pielęgnacyjne u specjalistów – podologów. Wizyty u podologa są szczególnie ważne u osób chorujących na cukrzycę, u których nawet drobne zranienia stóp trudno się goją.

U pacjentów ze współistniejącą grzybicą konieczne jest włączenie leków przeciwgrzybiczych (w postaci maści lub leków doustnych).

Bibliografia:

  • Jabłońska S., Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010.
Opublikowano: ; aktualizacja: 15.04.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Rogowacenie mieszkowe

Rogowacenie mieszkowe jest powszechnym problemem dermatologicznym. Polega ono na tworzeniu się czopów zbudowanych z keratyny ...

Rogowacenie skóry (keratynizacja) – na czym polega złuszczanie naskórka?

Rogowacenie skóry (keratynizacja) zmusza do regularnego złuszczania naskórka. Właściwa pielęgnacja skóry jest istotna, ponieważ pełni ...

Dlaczego skóra się łuszczy? Jakie są sposoby na łuszczenie skóry i naskórka?

Złuszczanie się skóry stanowi naturalny proces. Jednak nadmierne rogowacenie naskórka może świadczyć o chorobach dermatologicznych, ...

Ropień

Ropień (łac. abscessus) jest rodzajem zakażenia chirurgicznego, o którym mówimy w przypadku istnienia ograniczonego procesu ...

Kaszaki na twarzy – przyczyny i sposoby usuwania kaszaków na twarzy

Kaszaki na twarzy to zmiany powstające wokół mieszków włosowych w sytuacji zaczopowania ujścia gruczołów łojowych ...

Rybia łuska – przyczyny, objawy, rodzaje, badania, rozpoznanie, leczenie

Rybia łuska jest genetyczną chorobą bariery naskórkowej. Postacie dziedziczne tej choroby skóry związane są z ...

Opryszczkowe zapalenie jamy ustnej – objawy i leczenie opryszczki jamy ustnej

Opryszczkowe zapalenie jamy ustnej to schorzenie dotyczące najczęściej małych dzieci. Dochodzi do niego w przebiegu ...

Łuszczyca – jakie są rodzaje i objawy łuszczycy?

Łuszczyca jest przewlekłą chorobą skóry o podłożu immunologicznym, a jej objawy mają tendencję do nawrotów. ...

Dlaczego mężczyźni łysieją? Jakie są przyczyny łysienia u mężczyzn?

Łysienie, czyli wzmożona utrata włosów, to problem dotykający przede wszystkim mężczyzn. Najczęściej odpowiedzialne są za ...

Wideo – Łysienie

Występuje kilka typów łysienia i ważne jest, aby rozpoznać jego typ, ponieważ warunkuje to rodzaj ...

Nadmierne pocenie się pod pachami – jakie są przyczyny i jak sobie radzić?

Pocenie pod pachami najczęściej jest reakcją fizjologiczną na stres lub wysiłek. Nadmierne wydzielanie potu może ...

Swędzenie dłoni – co oznacza swędzenie skóry na dłoniach?

Swędzenie dłoni nie należy do charakterystycznych objawów dla konkretniej jednostki chorobowej. Powodem swędzących dłoni może ...

Komentarze (0)