Grzybica strzygąca – przyczyny, objawy, leczenie

Grzybica strzygąca jest jedną z kilku grzybic, zajmujących skórę owłosioną głowy, której charakterystyczną cechą jest występowanie licznych obszarów utraty włosów. Wygląd zmian chorobowych zależy od postaci schorzenia – postać powierzchowna cechuje się występowaniem ognisk złuszczania, natomiast w postaci głębokiej obecne są guzowate ogniska zapalne.

Czym jest grzybica strzygąca głowy?

Grzybica strzygąca powierzchowna owłosionej skóry głowy (łac. tinea capitis trichophytica superficialis) wywołana jest przez zakażenie dermatofitami antropofilnymi (ich środowiskiem jest organizm ludzki) z rodzaju Trichophyton (T. violaceum, T. tonsurans). Występuje głównie u dzieci przed okresem dojrzewania. Spotyka się ją w Stanach Zjednoczonych, państwach Europy Zachodniej i w krajach tropikalnych.

Zasadniczo możemy wyróżnić dwie postacie (odmiany) grzybicy strzygącej owłosionej skóry głowy, mianowicie:

  1. postać (odmianę) powierzchowną (syn. bez stanu zapalnego),
  2. postać (odmianę) głęboką (syn. ze stanem zapalnym).

Grzybica strzygąca, bez względu na postać kliniczną, jest najczęściej występującą w Polsce grzybicą zajmującą skórę owłosioną głowy. Grzybica strzygąca głęboka owłosionej skóry głowy jest schorzeniem o zasięgu kosmopolitycznym. Zachorowania mają charakter odzwierzęcy – notowane są więc przede wszystkim w populacji narażonej na kontakt ze zwierzętami domowymi, jak i zwierzętami gospodarstwa domowego. Występuje ponadto znacznie częściej w populacji osób dorosłych.

Grzybica strzygąca owłosionej skóry głowy – przyczyny

Postać powierzchowna grzybicy strzygącej owłosionej skóry głowy wywołana jest zakażeniem jednym z kilku gatunków grzybów:

  • Trichophyton tonsurans (gatunek antropofilny, czyli bytujący typowo u ludzi);
  • Trichophyton violaceum (j.w.);
  • Microsporum audouinii (j.w.);
  • Microsporum canis (gatunek zoofilny, czyli bytujący typowo u zwierząt).

Zarówno Trichophyton tonsurans, jak i Microsporum audouinii w czasie występowania zakażeń epidemicznych mogą szerzyć się w placówkach publicznych, takich jak przedszkola i szkoły. Microsporum canis jest natomiast przenoszony na ludzi przez zwierzęta domowe – częściej koty niż psy.

Postać głęboka grzybicy strzygącej owłosionej skóry głowy spowodowana jest zakażeniem jednym z kilku gatunków grzybów zoofilnych, geofilnych (bytujących w glebie) i antropofilnych (rzadko). Spośród najczęstszych czynników etiologicznych należy wymienić:

  • Trichophyton mentagrophytes var granulosum (gatunek zoofilny),
  • Trichophyton equinum (j.w.),
  • Trichophyton verrucosum (j.w.).

Jakie są czynniki ryzyka?

Rozwojowi zakażeń grzybiczych skóry i paznokci może sprzyjać wiele chorób ogólnoustrojowych, czynników środowiskowych, a także stosowanie niektórych leków (antybiotyków, kortykosteroidów, cytostatyków, leków immunosupresyjnych). Również urazy, niektóre choroby skóry, nieprawidłowe ukrwienie (np. stóp), a także nieprawidłowa pielęgnacja skóry są czynnikami ryzyka grzybicy. Zbyt częste oczyszczanie skóry silnymi detergentami doprowadza do utraty prawidłowego płaszcza lipidowego skóry, zmiany pH skóry, co sprzyja pojawieniu się grzybicy (wbrew powszechnemu przekonaniu, że za grzybicę odpowiada wyłącznie brak higieny).

Do chorób, które stanowią czynniki ryzyka grzybicy strzygącej można zaliczyć:

  • białaczkę,
  • AIDS,
  • cukrzycę,
  • zespół Cushinga,
  • zaburzenia czynności tarczycy – niedoczynność tarczycy,
  • otyłość,
  • nadmierną potliwość.

Czynniki środowiskowe i zachowania sprzyjające powstaniu choroby:

  • wysoka temperatura i duża wilgotność powietrza,
  • korzystanie z pływalni, z usług kosmetyczki,
  • noszenie niewygodnych butów, bielizny uszytej ze sztucznych materiałów,
  • używanie grzebieni, ręczników innych osób,
  • kontakt z chorymi zwierzętami.

Grzybica strzygąca owłosionej skóry głowy – objawy

Objawy grzybicy strzygącej powierzchownej owłosionej skóry głowy:

  • stosunkowo niewielkie (ok.1cm) i liczne obszary z ułamanymi, przystrzyżonymi (pochodzenie nazwy – grzybica strzygąca) włosami;
  • włosy nie są ułamane na równej wysokości;
  • powierzchnia ognisk ma charakter złuszczający, z niewielkim stanem zapalnym;
  • włosy są szarawe, widoczne są małe, czarne punkty;
  • choroba ma charakter przewlekły;
  • po wyleczeniu nie powstają blizny a włosy odrastają;
  • po okresie dojrzewania może mieć miejsce samowyleczenie;
  • rozróżnia się postać kropkowatą, łupieżowatą i złuszczającą.

Grzybica strzygąca powierzchowna

Typowo w tej postaci choroby obserwuje się niewielkie ogniska delikatnego złuszczania z niewielkiego stopnia utratą włosów. Patologiczne zmiany chorobowe rozszerzają się powoli obwodowo, a następnie zlewają tworząc tym samym dość duże obszary pozbawione owłosienia. Najczęściej można zaobserwować szczeciniaste włosy (stąd nazwa „strzygąca”) na złuszczającym się podłożu nie objętym stanem zapalnym. Stan zapalny może natomiast wystąpić, jeśli czynnikiem etiologicznym jest Microsporum canis. Ta postać grzybicy nie prowadzi do następstw w postaci bliznowaczenia czy też trwałego wyłysienia. W zależności od morfologii zmian chorobowych, można wyróżnić trzy odmiany grzybicy strzygącej powierzchownej:

  • odmiana łupieżowata,
  • odmiana złuszczająca,
  • odmiana kropkowata.

W przypadku odmiany kropkowatej czynnikiem etiologicznym jest prawie wyłącznie Trichophyton tonsurans. Obserwuje się tutaj współwystępowanie łagodnego stanu zapalnego, znacznego złuszczania oraz licznych czarnych punktów. Warto podkreślić, że w tym przypadku istnieje większe (aczkolwiek nieznaczne) prawdopodobieństwo trwałego wyłysienia z bliznowaceniem.

Przebieg postaci powierzchownej grzybicy strzygącej owłosionej skóry głowy ma charakter przewlekły. Możliwe jest samowyleczenie z całkowitym odrostem włosów, do którego najczęściej dochodzi po okresie pokwitania u młodzieży.

Grzybica strzygąca głęboka

Typowo w tej postaci choroby występują obszary rumienia, ze współistniejącym złuszczaniem się skóry i nadmierną utratą włosów. Zmiany chorobowe są przeważnie ostro odgraniczone i łatwo można dostrzec cechy stanu zapalnego. Czasem, przy zakażeniach grzybami zoofilnymi, mogą wystąpić krosty i ogniska stwardnienia. Grzyby antropofilne zwykle wiążą się ze znacznie mniejszym nasileniem stanu zapalnego. Często dochodzi do masywnej destrukcji mieszków włosowych.

W efekcie powstają twory guzowate z obecnością przetok drenujących, o mazistym charakterze, pokryte krostami. Wspomniane twory guzowate ze współistniejącym ostrym stanem zapalnym w ich obrębi noszą nazwę „kerion” (z gr. plaster miodu). Równocześnie można zaobserwować powiększenie węzłów chłonnych.

Rokowanie jest niepomyślne jeżeli odpowiednio wcześnie nie wdroży się właściwego leczenia. Możliwe jest samowyleczenie, aczkolwiek po zmianach chorobowych pozostają ogniska bliznowacenia powodujące trwałą utratę włosów.

Grzybica strzygąca owłosionej skóry głowy – badania dodatkowe

W celu potwierdzenia diagnozy, niezbędne jest wykonanie badania mikroskopowego włosów oraz łusek pobranych ze zmian chorobowych, jak również wykonanie hodowli. Badanie za pomocą lampy Wood'a (emitującej promieniowanie UV) nie wykazuje świecenia zmian chorobowych, z wyjątkiem zmian spowodowanych przez gatunki z rodzaju Microsporum, gdzie obserwuje się zielonkawą fluorescencję.

Grzybica strzygąca – jak rozpoznać?

Postać powierzchowna – jakie inne choroby skóry dają takie objawy?

W różnicowaniu postaci powierzchownej grzybicy strzygącej owłosionej skóry głowy należy uwzględnić następujące stany chorobowe:

  • łupież zwykły – obserwuje się tutaj od początku rozlane obszary złuszczania, nie występują natomiast zmiany dotyczące włosów;
  • wyprysk łojotokowy – cechuje się znacznie bardziej nasilonym stanem zapalnym, brakiem występowania zmian w obrębie włosów oraz tworzeniem się nawarstwiających łojotokowych „strupów”;
  • łuszczyca – nie obserwuje się tutaj żadnych zmian dotyczących włosów, mogą występować natomiast uwarstwione łuski;
  • łysienie plackowate – nie występuje tutaj ani złuszczanie, ani jakiekolwiek zmiany dotyczące włosów.

Postać głęboka – objawy charakterystyczne

W różnicowaniu postaci głębokiej grzybicy strzygącej owłosionej skóry głowy należy wziąć pod uwagę następujące jednostki chorobowe:

  • czyraczność – nie obserwuje się tutaj żadnych zmian w obrębie włosów, występują natomiast czopy martwicze oraz dolegliwości bólowe;
  • figówka gronkowcowa – wykwity w tym przypadku mają charakter bardziej powierzchowny, nie obserwuje się ponadto zmian w obrębie włosów, a przebieg naturalny schorzenia jest znacznie bardziej przewlekły;
  • ziarniniak drożdżakowy – w tym przypadku często obserwuje się współistnienie zmian chorobowych w obrębie błon śluzowych oraz paznokci, nie występują tutaj natomiast zmiany dotyczące włosów, a początek schorzenia przypada przeważnie na okres wczesnodziecięcy.

Grzybica strzygąca głęboka brody dotyczy dorosłych mężczyzn, często zajmujących się rolnictwem. Objawia się zapalnymi, zlewającymi się guzami w obszarze brody, wargi górnej, policzków. Często występuje gorączka.

Grzybica strzygąca głęboka może czasami ulec samowyleczeniu, w wyniku wypadnięcia zakażonych włosów. Badanie włosa wykazuje zewnątrzwłosowe ułożenie zarodników (ectothrix).

Grzybicę strzygącą głęboką różnicuje się z czyracznością, figówką gronkowcową i ziarniniakiem drożdżakowym.

Grzybica strzygąca skóry gładkiej

Grzybica skóry gładkiej to grzybica występująca na tułowiu, pozbawionej włosów skórze twarzy a także na kończynach (nie obejmuje grzybicy pachwin, rąk i stóp). W jej przebiegu może występować różnie nasilony świąd.

Grzybica strzygąca skóry gładkiej (łac. tinea trichophytica cutis glabrae) może występować w postaci łagodnej lub rozsianej, z większym odczynem zapalnym. Ta pierwsza wywołana jest przez zakażenie grzybami antropofilnymi (np. T. violaceum, T. rubrum, T. tonsurans). Objawia się rumieniowymi ogniskami z delikatnym złuszczaniem, które rosną obwodowo, od środka a w części centralnej wygasają.

Natomiast postać rozsiana, której przyczyną powstania są grzyby zoofilne (np. T. mentagrophytes var. granulosum lub T. verrucosum), charakteryzuje się bardziej nasilonym odczynem zapalnym. Na brzegach zmian o charakterze rumieniowo-łuszczającym, gdzie zapalenie jest bardziej aktywne, obserwuje się krosty i grudki. W tej postaci grzybicy strzygącej skóry gładkiej obecne mogą być zmiany o wyglądzie koncentrycznie rozmieszczonych pierścieni (tinea circinata herpetica).

Różnicowanie obejmuje wyprysk pieniążkowaty, łuszczycę, łupież różowy.

Grzybica strzygąca – leczenie

W postępowaniu terapeutycznym w przypadku grzybicy strzygącej najczęściej stosuje się leczenie miejscowe. Typowym wskazaniem do jego zastosowania są pojedyncze ogniska grzybicy odzwierzęcej. Zastosowanie znajdują np. maści zawierające cyklopiroks.

Leczenie ogólne jest natomiast wskazane w przypadku wieloogniskowych zmian w obrębie skóry owłosionej głowy. Zastosowanie znajdują takie leki jak terbinafina, itrakonazol czy ketokonazol. Leczenie ogólne trwa około dwóch miesięcy. Wtedy pomocnicze znaczenie ma leczenie miejscowe (w postaci roztworu, żelu, szamponu). Według niektórych pomocna jest depilacja włosów z miejsc objętych procesem chorobowym, co może przyspieszyć proces leczenia.

Ważne jest również zwrócenie uwagi na zakaźność grzybicy. Zaleca się, aby dzieci z zakażeniem wywołanym przez grzyb antropofilny minimum przez tydzień leczenia nie uczęszczały do szkoły. W przypadku zakażenia grzybem zoofilnym, po włączeniu leczenia dziecka nie trzeba izolować.

Leczenie grzybicy skóry gładkiej opiera się zwykle na leczeniu miejscowym. Tylko, jeżeli zmiany są rozległe stosuje się leczenie ogólne. Terapia doustna zazwyczaj trwa dwa tygodnie.

Opublikowano: ; aktualizacja: 06.02.2017

Oceń:
4.3


Może cię

Złuszczanie naskórka

Peelingi chemiczne to szeroka gama związków chemicznych, których zadaniem jest kontrolowane uszkodzenie skóry, powodujące złuszczanie ...

Wypadanie włosów u mężczyzn

Wypadanie włosów jest schorzeniem, które stanowi przyczynę niezadowolenia ze swojego wyglądu. Ta przypadłość u mężczyzn ...

Wideo – Łysienie plackowate

Łysienie plackowate dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn i jest chorobą o podłożu autoimmunologicznym – ...

Łysienie po ciąży

Ciąża ma istotny wpływ na zmianę wyglądu ciała przyszłej mamy. Jednym z możliwych „działań niepożądanych” ...

Łysienie

Nadmierne wypadanie włosów, zwykle stan przejściowy, może być spowodowane wieloma czynnikami. Do najczęstszych przyczyn należą ...

Jak wzmocnić cebulki włosów?

Przyczyny wypadania włosów mogą być różne. Nierzadko są wynikiem niewłaściwych lub zbyt intensywnych zabiegów pielęgnacyjnych. ...

Wideo – Łysienie androgenowe

Łysienie androgenowe dotyczy osób predysponowanych genetycznie, zarówno kobiet, jak i mężczyzn, u których dochodzi do ...

Wideo – Łysienie

Występuje kilka typów łysienia i ważne jest, aby rozpoznać jego typ, ponieważ warunkuje to rodzaj ...

Transplantacja włosów

Transplantacja włosów jest zabiegiem medycznym polegającym na autoprzeszczepie mieszków włosowych z okolic owłosionych – najczęściej ...

Badanie włosa

Badanie włosów za pomocą różnych specjalnych metod jest podstawą w diagnozowaniu łysienia. Przyczyny wypadania włosów ...

Trichotillomania

Trichotillomania zaliczana jest do zaburzeń psychicznych. Polega na nerwowym wyrywaniu włosów, obsesyjnym kręceniu, zwijaniu, a ...

Jakie choroby powodują łysienie?

Łysienie nie oznacza tylko problemu natury kosmetycznej. Wypadanie włosów może być oznaką zaburzeń metabolicznych, hormonalnych, ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon