Grzybica a cukrzyca – przyczyny i objawy zakażeń grzybiczych

Zakażenia grzybicze są częstym problemem u chorych na cukrzycę. W środowisku zwiększonej ilości cukru we krwi dochodzi do zaburzenia funkcji układu odpornościowego. Same infekcje grzybicze mogą być pierwszym objawem rozwijającej się cukrzycy bądź zwiastować komplikacje już zdiagnozowanej choroby.

Przyczyny częstych zakażeń u chorych na cukrzycę

Osoby cierpiące na cukrzycę są z reguły bardziej podatne na zakażenia, a infekcje te mają u nich cięższy przebieg niż u reszty populacji. Jest to spowodowane wieloma faktami, m.in.:

  • w środowisku hiperglikemii, czyli zwiększonej ilości cukru we krwi, dochodzi do zaburzenia funkcji układu odpornościowego – upośledzenia funkcji niektórych rodzajów krwinek białych, odpowiedzialnych m.in. za „pożeranie bakterii”, osłabienia działania systemu przeciwutleniaczy oraz odporności humoralnej (wykorzystującej w swojej aktywności przeciwciała – specjalne struktury białkowe, odpowiedzialne za łączenie się z białkami, tłuszczami obecnymi na powierzchni bakterii czy grzybów, co umożliwia ich niszczenie). Podwyższony poziom cukru w moczu hamuje jego naturalną przeciwbakteryjną aktywność;
  • u pacjentów z cukrzycą dochodzi do tzw. mikro- i makroangiopatii – zaburzeń w drobnych i większych naczyniach tętniczych. Jeśli tkanki są nieprawidłowo ukrwione, łatwo dochodzi do ich zakażenia i martwicy – śmierci. Następuje również neuropatia (zaburzenia prawidłowego działania układu nerwowego) – zaburzone czucie ułatwia urazy, a neuropatia w obrębie przewodu pokarmowego i układu moczowego powoduje ich mniejszą ruchomość, co przyczynia się do dłuższego zalegania resztek pokarmowych i moczu, doprowadzając do rozwoju drobnoustrojów;
  • częste wizyty w szpitalach i interwencje medyczne (zastrzyki insuliny, operacje, cewniki naczyniowe) prowadzą do większej możliwości nabycia infekcji, a również do rozprzestrzenienia się jej drogą krwi do różnych narządów.

Infekcje mogą być pierwszym objawem rozwijającej się cukrzycy. Zakażenia mogą być również zwiastunem komplikacji cukrzycy, takich jak kwasica ketonowa czy hipoglikemia (niedocukrzenie).

Zakażenia drożdżakowe

Infekcje drożdżakowe to stany zapalne błon śluzowych, skóry lub paznokci wywołane głównie przez gatunki grzybów Candida albicans oraz Pityrosporum furfur. Drożdżaki są obecne na skórze czy błonach śluzowych zdrowych ludzi, ale w takiej ilości, która nie powoduje dolegliwości. U osób obciążonych różnymi czynnikami usposabiającymi, do których należy cukrzyca, dochodzi do rozwoju choroby. Wyróżniamy następujące postaci infekcji drożdżakowych:

Kandydoza błon śluzowych

Kandydoza błon śluzowych – jej przebieg często jest nawrotowy. Są to białawe plamy, nalot, który można zdrapać szpatułką (przypominają ścięte mleko). Mogą zlewać się i zajmować spore powierzchnie – wtedy błony śluzowe są w stanie ostrego zapalenia, pieką i bolą. Najczęstsza lokalizacja to jama ustna oraz srom i pochwa. W jamie ustnej najczęściej mamy do czynienia z rzekomobłoniastą kandydozą, a poza tym może wystąpić środkowe romboidalne zapalenie języka, zanikowe zapalenie języka, zajady (pęknięcia w kącikach ust, tworzące nadżerki) oraz zapalenie jamy ustnej związane z noszeniem protezy. Objawy, jakie mogą występować to biały nalot na języku, zaczerwienienie języka, pieczenie czy zaburzenia połykania. Często jednak przebieg jest bezobjawowy.

Nieleczona kandydoza jamy ustnej może prowadzić do poważnych komplikacji lub spowodować przewlekłą kandydozę rozrostową – w jej wypadku biały nalot nie może być już usunięty szpatułką. Nieadekwatna kontrola glikemii prowadzi do nadmiaru glukozy we krwi oraz w ślinie, co stwarza dogodne warunki do rozwoju grzyba. Używanie ruchomych protez zębowych oraz palenie papierosów skutkują wyższą zachorowalnością na infekcje grzybicze u cukrzyków.

Drożdżakowe zakażenia organów płciowych

Drożdżakowe zakażenie sromu i pochwy u kobiet lub żołędzi u mężczyzn może być pierwszym objawem cukrzycy. Drożdżakowe zakażenie sromu i pochwy dotyka 70-75% kobiet, częściej młodych i aktywnych seksualnie. Kobiety z niekontrolowaną, ciężką cukrzycą typu 2 są bardziej predysponowane do infekcji. Na częstość zakażenia wpływają:

  • stosowanie antybiotyków,
  • podwyższony poziom cukru we krwi,
  • typ cukrzycy oraz poziom HbA1c (tzw. hemoglobina glikowana, której zawartość procentowa odzwierciedla stopień prawidłowej kontroli cukrzycy u pacjenta przez ostatni 120 dni – średni czas życia krwinki czerwonej).

Kandydoza pochwy i sromu może być bezobjawowa lub występować z objawami klinicznymi, takimi jak:

  • ostry świąd,
  • białożółte, serowate upławy z pochwy,
  • podrażnienie,
  • ból,
  • pieczenie pochwy,
  • ból podczas stosunku płciowego,
  • nieprzyjemny zapach,
  • zaczerwienienie i obrzęk warg sromowych oraz pochwy.

Tylko 33% kobiet z cukrzycą może wyleczyć kandydozę pochwy i sromu, stosując pojedynczą dawkę (150 mg) flukonazolu – wynika to z częstszego niż u reszty populacji występowania infekcji spowodowanej przez Candida glabrata, drobnoustrój oporny na ten lek.

Wyprzenia drożdżakowe

Wyprzenia drożdżakowe – są to zmiany wyraźnie odgraniczone od otoczenia, zaróżowione, wilgotne, złuszczające, występujące w miejscach przylegania fałdów – w głębi fałdów obserwuje się zmiękczenie i uszkodzenie naskórka oraz pękanie fałdów. Wokół mogą występować pęcherzyki lub nadżerki, tzw. satelity. Najczęściej wyprzenia występują w okolicach międzypalcowych rąk (najczęściej III przestrzeń) i stóp, fałdach podsutkowych (np. u otyłych kobiet), międzypośladkowych i pachwinowych.

Kandydoza wałów i płytek paznokciowych

Kandydoza wałów i płytek paznokciowych – na początku dotyczy jedynie wałów paznokciowych, które są obrzęknięte, mocno czerwone, bolesne, a podczas ucisku wydobywa się z nich treść ropna. W długotrwałej chorobie dochodzi do przerostu, rozwarstwienia, utraty połysku i przebarwień płytek paznokci.

Łupież pstry

Łupież pstry – powierzchowna infekcja naskórka spowodowana przez Pityrusporum furfur (Malassezia). Na skórze klatki piersiowej czy całego tułowia, szyi, na owłosionej skórze głowy występują żółtobrunatne, lekko złuszczające się, liczne, nieregularne plamy. Pod wpływem promieniowania słonecznego w miejscach grzybicy pojawiają się odbarwienia, a otaczają je przebarwienia skóry zdrowej. Obraz taki jest spowodowany wytwarzaniem przez grzyb substancji powstrzymujących tworzenie barwnika skóry – melaniny, m.in. kwasu azelainowego. Choroba może mieć przebieg wieloletni, nie towarzyszą jej objawy odczuwalne przez pacjenta – nie ma bólu, swędzenia i tym podobnych. Infekcja przewleka się i częściej nawraca, gdy osoba nadmiernie się poci. Zakaźność nawet wobec najbliższego otoczenia jest niewielka.

Grzybica stóp i paznokci

Grzybica stóp i paznokci występuje u 1/3 chorych na cukrzycę i zwiększa ryzyko rozwoju stopy cukrzycowej. Dlatego właśnie cukrzycy powinni szczególnie dbać o swoje stopy – ich czystość, suchość, nawilżenie. Rozpoznanie grzybicy jest trudne i należy pamiętać, że o diagnozie grzybicy stóp decyduje wyłącznie badanie mikologiczne, a grzybicy paznokci – badanie mikologiczne płytek paznokci i wynik posiewu. Przebieg jest przewlekły i nawrotowy.

Grzybica stóp jest oczywiście zakaźna, a podstawowym objawem jest pieczenie i swędzenie pomiędzy palcami oraz na podeszwach stóp. Mogą tworzyć się swędzące pęcherze, a skóra może być nadmiernie sucha i pękać. Czasem dochodzi do tzw. przestrojenia alergicznego, które może wyrażać się jako potnica na rękach – poronne pęcherzyki, złuszczanie naskórka, bez obecności w nim elementów grzyba. Może również dojść do dodatkowego zakażenia bakteryjnego.

Zmiany na paznokciach są zakaźne dla innych oraz stale infekują skórę u samego pacjenta. Pierwszym objawem może być jedynie biały lub żółty punkt blisko wolnego brzegu paznokcia. Następnie paznokieć grubieje, ulega przebarwieniu, staje się łamliwy, nadmiernie rogowacieje, traci blask, pojawiają się na nim bruzdy, traci kształt. Może również oderwać się od łoża paznokcia, boleć i wydawać nieprzyjemny zapach.

Specyficzne zakażenia grzybicze

Mukormykoza to oportunistyczna infekcja – to znaczy taka, która nie wystąpi u osoby z prawidłową odpornością. Jej ryzyko wzrasta w przypadku kwasicy ketonowej w przebiegu cukrzycy (jest to jedno z ostrych powikłań cukrzycy), neutropenii (obniżenia ilości neutrofili – granulocytów obojętnochłonnych – rodzaju krwinek białych, które niszczą bakterie), niedożywienia białkowo-energetycznego (spowodowanego źle zbilansowaną dietą) i nadmiaru żelaza. Jest uważana za najbardziej inwazyjne zakażenie grzybicze, może okazać się śmiertelna. Drobnoustroje dostają się do organizmu przez drogi oddechowe. Zakażenie może objawiać się jako zapalenie zatok przynosowych, mukormykoza nosowo-mózgowa, zapalenie płuc lub mukormykoza wątroby czy mózgu.

Objawy to:

  • ból twarzy lub głowy i gorączka,
  • zapalenie zatok – jeśli nie odpowiada na standardowe leczenie antybiotykami, należy rozważyć mukormykozę. W wycinku tkankowym badanym pod mikroskopem charakterystyczna jest martwica,
  • w postaci obejmującej oczodół:
    • zapalenie tkanek okołooczodołowych,
    • porażenie mięśni zewnątrzgałkowych,
    • obrzęk okołooczodołowy,
    • wytrzeszcz, obrzęk spojówek,
    • ślepota,
  • w mózgu, jego płatach czołowych mogą postawać ropnie oraz obszary martwicy,
  • na podniebieniu oraz śluzówce jamy nosowej mogą być obecne czarne, martwicze strupy,
  • drętwienie twarzy spowodowane zaburzeniem funkcji gałązek nerwu trójdzielnego,
  • ostre zapalenie płuc, gorączka, kaszel, ból opłucnowy – gdy infekcja dotyczy płuc.

Do diagnozy mukormykozy konieczna jest hodowla drobnoustrojów, badania histopatologiczne wycinków oraz rezonans magnetyczny. U cukrzyków najczęstsza jest postać nosowo-mózgowa, rzadziej infekcja płuc i skóry. Czynniki predysponujące do jej rozwoju to – obniżone pH osocza (osocze jest bardziej kwaśne niż prawidłowe), obniżona zdolność komórek do fagocytozy („zjadania” drobnoustrojów) spowodowana neutropenią, kwasica ketonowa, dysfunkcja neutrofili. Zapadalność na mukormykozę spada. Śmiertelność wśród chorych na cukrzycę wynosi 44%, a może być zmniejszona dzięki agresywnemu leczeniu chirurgicznemu.

Kokcydioidomykoza to infekcja, w której wyraźnie widać powiązanie z poziomem glikemii u pacjentów. U osób zakażonych należy kontrolować poziom glukozy we krwi, gdyż koreluje on z przebiegiem zakażenia i możliwością komplikacji. Objawy infekcji ustępują bez leczenia.

Osoby chorujące na cukrzycę również częściej zapadają na (m.in. ze względu na upośledzoną funkcję komórek żernych – neutrofili) aspergilozę – mózgową, płucną czy zatok oraz oczodołów. Aspergiloza jest to zakażenie grzybicze wywoływane przez kropidlaki.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.1


Może cię

Retinopatia cukrzycowa

Czynnikami ryzyka rozwoju retinopatii cukrzycowej, oprócz czasu trwania i skuteczności kontroli cukrzycy, są także wiek ...

Grzybica u dziecka – przyczyny, objawy, leczenie

Grzybice u dziecka występują rzadziej niż choroby wywoływane przez wirusy czy bakterie, ale ich częstość ...

Dlaczego cukier jest szkodliwy?

Najczęściej słowo „cukier” kojarzymy jednoznacznie z cukrem spożywczym, czyli sacharozą, wytwarzaną z buraków cukrowych lub ...

Probiotyki doustne i dopochwowe

Probiotyki to żywe organizmy, najczęściej szczepy bakterii, które ograniczają namnażanie szkodliwych mikroorganizmów. Powszechnie stosowane są ...

Badanie tylnego odcinka oka

Badanie tylnego odcinka oka (dna oka) umożliwia nam ocenę siatkówki, tarczy nerwu wzrokowego, plamki oraz ...

Leki na grzybicę pochwy – tabletki, probiotyki, maść – jakie leki przeciwgrzybicze wybrać?

Grzybica pochwy, inaczej kandydoza pochwy lub drożdżyca, to infekcja wywołana przez grzyby Candida. Jak leczyć ...

Grzybica – objawy i leczenie – jakie są rodzaje grzybicy?

Grzybica może dotyczyć skóry gładkiej, owłosionej skóry głowy oraz płytek paznokciowych. W leczeniu grzybicy, tak ...

Infekcje intymne a probiotyki

Infekcje intymne to najczęstsza przyczyna zgłaszania się pacjentek do ginekologa. Wśród metod zapobiegania zakażeniom pochwy ...

Probiotyki ginekologiczne

Probiotyki ginekologiczne to leki i środki farmaceutyczne, które zawierają wybrane kultury bakterii. „Dobre” bakterie mają ...

Grzybica pochwy – przyczyny i leczenie. Sprawdź, jak poznać pierwsze objawy grzybicy pochwy

Grzybica pochwy zwana jest też drożdżycą lub kandydozą. Wywołują ją grzyby, które nadmiernie rozwijają się ...

Cukrzyca a grzybica pochwy – przyczyny, leczenie i zapobieganie

Cukrzyca jest przewlekłą choroba metaboliczną, która predysponuje do rozwoju stanów zapalnych pochwy, a szczególnie często ...

Cukrzyca a seks

Mężczyźni chorujący na cukrzycę mogą cierpieć na zaburzenia erekcji, czyli problemy z osiągnięciem lub utrzymaniem ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon