Atopowe zapalenie skóry u dorosłych – objawy, leczenie, pielęgnacja, dieta

AZS u dorosłych występuje rzadziej niż u dzieci. Zmiany atopowe najczęściej lokalizują się na twarzy i dłoniach. Typowym objawem AZS jest także sucha, swędząca skóra. Diagnostyka opiera się na badaniach krwi i testach alergicznych. Odpowiednia pielęgnacja skóry atopowej to podstawa skutecznego leczenia choroby. U osób dorosłych, poza maściami ze sterydami i emolientami, wykorzystuje się także fototerapię.

AZS – choroba skóry z atopią

AZS – choroba skóry należącą do spektrum chorób alergologicznych to schorzenie przewlekłe. Istotą są tu zaburzenia bariery naskórkowej uwarunkowane przyczynami genetycznymi, immunologicznymi i środowiskowymi. Defekt sprawia, że dochodzi do nadmiernej utraty wody przez naskórek. U osoby chorej na AZS skóra swędzi, jest sucha, nadwrażliwa na bodźce drażniące.

Atopia, jak sama nazwa wskazuje, leży u podłoża schorzenia. Jest to nieprawidłowa odpowiedź immunologiczna na bodźce, które u zdrowego człowieka takiej reakcji nie wywołują. AZS często idzie w parze z innymi chorobami atopowymi, takimi jak alergiczny nieżyt nosa i spojówek, alergia pokarmowa, astma. Atopowe zapalenie skóry u dziecka często bywa początkiem tzw. marszu alergicznego, czyli stopniowego przechodzenia jednej alergii w drugą. Co warte podkreślenia – atopowe zapalenie skóry ma przewlekły i nawrotowy przebieg. Chory powinien mieć świadomość tego, że po okresach remisji (przerwy w objawach) mają prawo występować zaostrzenia.

Atopowe zapalenie skóry u dzieci występuje częściej (szacuje się, że obecnie cierpi na nią ok. 10–30 proc. dzieci), jednak obserwuje się także przypadki AZS u dorosłych (według statystyk, dotyczy 13 proc. dorosłych). Atopowe zapalenie skóry u dorosłych najczęściej miało swój początek w wieku dziecięcym, rzadziej choroba rozpoczyna się na kolejnych etapach życia

Atopowe zapalenie skóry – objawy u dorosłych

Objawy AZS to przede wszystkim: wypryskowe zmiany na skórze o typowej dla wieku lokalizacji, uogólniona suchość skóry i silne swędzenie skóry. Charakterystyczna lokalizacja wykwitów przy atopowej skórze zmienia się w zależności od wieku. U osób dorosłych zmiany typowo umiejscowione są na skórze powiek, czoła, szyi, warg, górnej części klatki piersiowej, w dołach zginaczy, typowe jest także atopowe zapalenie skóry dłoni. Lokalizacja jest zatem inna niż w przypadku dzieci, gdzie objawy atopii występują przede wszystkim w zgięciach łokciowych i podkolanowych, a u niemowląt na policzkach (tzw. skaza białkowa), na owłosionej skórze głowy. Podobnie jak lokalizacja, tak z wiekiem zmienia się także nieco wygląd zmian. U dorosłych AZS objawia się ogniskami pogrubiałej, suchej skóry z widocznym złuszczaniem. W AZS u dzieci domininującymi zmianami są wykwity rumieniowe i grudkowe ze złuszczaniem.

Objawy atopowego zapalenia skóry najlepiej określają kryteria Hannifina i Rajki:

1.AZS – kryteria duże.

  • przewlekły i nawrotowy przebieg,
  • świąd skóry,
  • charakterystyczny wygląd i lokalizacja zmian (wymienione powyżej),
  • dodatni wywiad atopowy – osobniczy lub rodzinny.

2. AZS kryteria mniejsze:

  • suchość skóry,
  • reakcje skórne typu natychmiastowego,
  • rybia łuska,
  • wczesny wiek wystąpienia zmian (początek choroby w wieku dziecięcym),
  • wysokie IgE,
  • dodatnie wyniki testów skórnych z alergenami,
  • zaostrzenie po zdenerwowaniu,
  • nadwrażliwość na wełnę,
  • świąd skóry po spoceniu,
  • fałd Dennie-Morgana,
  • stożek rogówki,
  • nieswoisty wyprysk dłoni i/lub stóp,
  • wyprysk sutków,
  • skłonność do nawrotowych zapaleń skóry,
  • stożek rogówki,
  • skłonność do nawrotowych zapaleń spojówek,
  • zaćma,
  • zacienienie wokół oczu,
  • fałd szyjny,
  • łupież biały,
  • nietolerancja pokarmów,
  • zapalenie czerwieni wargowej,
  • dermografizm biały,
  • akcentacja mieszków włosowych,
  • rumień na twarzy.

Atopowe zapalenie skóry rozpoznaje się, gdy spełnienie są minimum 3 dużi minimum 2 mniejszych kryteriów.

AZS u dorosłych – badani krwi, testy alergiczne w diagnostyce

Rozpoznanie atopowego zapalenia skóry u osób dorosłych, podobnie jak u dzieci, stawia się na podstawie charakterystycznych zmian skórnych oraz wywiadu. Jak już wspomniano, chorobę rozpoznaje się na podstawie kryteriów Hannifina i Rajki. W celu pogłębienia diagnostyki stosuje się badania krwi (m.in. morfologię z oceną eozynofilii, badanie stężenia immunoglobuliny IgE) oraz testy alergologiczne– zwykle punktowe testy skórne, czasem testy płatkowe. U dorosłych, w przeciwieństwie do dzieci, rzadko wykonuje się tzw. testy alergologiczne z krwi opierające się na ocenie stężeń IgE swoistych dla konkretnych alergenów. Najistotniejsze dane pochodzą jednak z wywiadu – postępowanie w chorobie jest bowiem zgodne z zasadą, że leczy się obraz kliniczny, a nie wyniki badań, dlatego też najważniejsze są obserwacje chorego i jego wnioski, co wywołuje zaostrzenie zmian skórnych.

Różnicowanie AZS z innymi chorobami dermatologicznymi jest konieczne ze względu na podobieństwo objawów. Pod uwagę bierze się:

Jak leczyć atopowe zapalenie skóry u dorosłych?

Podstawą leczenia AZS jest odpowiednia pielęgnacja skóra atopowa u dorosłych wymaga natłuszczania podobnie jak u dzieci. Istotne jest, aby pielęgnacja była systematyczna. Do pielęgnacji skóry atopowej przeznaczone są tzw. emolienty – są to dermokosmetyki o działaniu natłuszczającym, ograniczającym utratę wody przez naskórek. Powinny być one stosowane kilka razy dziennie, w tym zawsze po prysznicu lub kąpieli. Kąpiele powinny być krótkie, a skóra po kąpieli dobrze osuszona. Należy używać hipoalergicznych kosmetyków i detergentów.

W czasie zaostrzenia zmian skórnych w AZS najczęściej stosowane są glikokortykosteroidy miejscowo. Leczenie maścią na atopowe zapalenie skóry z glikokortykosteroidami powinno być krótkie, nie dłuższe niż kilka dni. Kolejną grupą leków do stosowania miejscowego w postaci maści czy kremów są inhibitory kalcyneuryny (takrolimus, pimekrolimus). Są one skuteczne, mogą być stosowane dłużej, ale ich wadą jest niestety stosunkowo wysoka cena i nieprzyjemne odczucia w pierwszych dniach leczenia (szczypanie i pieczenie skóry). W przypadku bakteryjnego nadkażenia zmian skórnych stosowane bywają antybiotyki miejscowe, a w bardzo nasilonych nadkażeniach może istnieć potrzeba stosowania antybiotyków ogólnoustrojowych.

W atopowym zapaleniu skóry bywają stosowane leki przeciwhistaminowe. Mają one znaczenie wspomagające dla leczenia miejscowego, ich rola polega m.in. na zmniejszaniu uczucia świądu.

Na skórę atopową bardzo korzystnie działa podchloryn sodu. To tłumaczy, dlaczego skóra osoby chorej na AZS po basenie może się poprawić.

Skóra atopowa u dorosłych – pielęgnacja i dieta

W leczeniu atopowego zapalenia skóry u dorosłych zastosowanie znalazła fototerapia – PUVA. Korzystny wpływ na skórę atopową ma także światło słoneczne (opalanie dozwolone jest oczywiście w granicach zdrowego rozsądku, a ekspozycja na słońce powinna być poprzedzona zastosowaniem preparatów z filtrami ochronnymi). Dorośli z AZS nie powinni za to korzystać z solarium, które podrażnia skórę i może doprowadzić do zaostrzenia objawów.

Chorzy na atopowe zapalenie skóry powinni także obserwować, po jakich czynnikach dochodzi u nich do zaostrzenia zmian. Mogą to być niektóre tkaniny (np. wełna), kosmetyki, pokarmy, alkohol. W miarę możliwości należy unikać stresu, który nasila objawy. Osoby z atopią skóry często pytają, co jeść, aby unikać nasilenia zmian. Jeżeli przy atopowym zapaleniu skóry dieta nie ma wpływu na zaostrzenia choroby, nie ma wskazań do wprowadzania diety eliminacyjnej. Dosyć powszechne wśród pacjentów jest samowolne wprowadzanie diety bezmlecznej – należy podkreślić, że powinno się to robić wyłącznie w przypadku występowania objawów alergii na białko mleka krowiego (które nie powinna być mylona z nietolerancją laktozy) i po uprzednim skonsultowaniu z lekarzem. Skaza białkowa u dorosłych występuje zdecydowanie rzadziej niż u dzieci.

Bibliografia:

  1. Salomon J., Szepietowski J., Atopowe zapalenie skóry [w:] Alergia, choroby alergiczne, astma, tom II pod redakcją Andrzeja M. Fala; wydanie I, 2011 r., str. 301–313
  2. https://www.termedia.pl/Postepowanie-diagnostyczno-profilaktyczno-lecznicze-w-atopowym-zapaleniu-skory-Konsensus-grupy-roboczej-specjalistow-krajowych-ds-dermatologii-i-wenerologii-oraz-alergologii-,8,2996,0,0.html
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Czerwone dłonie – przyczyny czerwonej skóry na dłoniach

Przyczyna czerwonych dłoni nie zawsze tkwi w chorobie. Często zaczerwienienie, sucha, pękająca skóra to efekt ...

Choroba Bowena – przyczyny, objawy, leczenie, rozpoznanie, rokowania

Choroba Bowena zaliczana jest do tzw. raków przedinwazyjnych (carcinoma in situ). Objawy zespołu Bowena to sino- ...

Albinizm

Albinizm, zwany również bielactwem uogólnionym, jest to stosunkowo rzadka choroba genetyczna, spowodowana zaburzeniami syntezy i ...

Nieprzyjemny zapach skóry

Brzydki zapach skóry jest najczęściej wynikiem zwiększonej ilości wytwarzanego potu. W ciepłym i wilgotnym środowisku ...

Łysienie telogenowe – przyczyny, objawy, badania, leczenie, preparaty, domowe sposoby

Łysienie telogenowe jest jedną z chorób powodujących przerzedzenia włosów na głowie. Przyczyną jest tu m.in.: ...

Rogowacenie mieszkowe

Rogowacenie mieszkowe jest powszechnym problemem dermatologicznym. Polega ono na tworzeniu się czopów zbudowanych z keratyny ...

Jak usunąć tatuaż?

Usunięcie tatuażu jest zabiegiem, który niemal zawsze pozostawia po sobie ślad w postaci blizny lub ...

Naczyniak gwiaździsty

Naczyniak gwiaździsty, przez wiele pacjentek nazywany pajączkiem naczyniowym, jest zmianą występującą najczęściej w obrębie twarzy ...

Pokrzywka ostra i przewlekła – jakie są jej przyczyny?

Pokrzywka często występuje u dzieci. w jej przebiegu na skórze pojawiają się bąble na skórze, ...

Wideo – Przyczyny nadmiernej potliwości

Nadmierne pocenie jest problemem dotyczącym kobiet i mężczyzn oraz zawsze wiąże się z dużym dyskomfortem, ...

Leukonychia

Leukonychia, bielactwo paznokci czy też „kwitnące paznokcie”. Takimi terminami określamy najczęściej spotykaną zmianę zabarwienia paznokci. ...

Trądzik grudkowy – jakie ma przyczyny i jak leczyć trądzik grudkowy?

Trądzik grudkowy to często występująca odmiana trądziku, w przebiegu której u pacjenta obserwuje się nieestetyczne ...

Komentarze (0)