Hipersplenizm (nadaktywność i powiększenie śledziony) – przyczyny, objawy, leczenie

Hipersplenizm nie jest pojęciem tożsamym ze splenomegalią (powiększeniem śledziony), ale może jej towarzyszyć. Splenomegalia to powiększenie narządu bez jego wzmożonej aktywności. O hipersplenizmie mówimy wtedy, gdy mamy do czynienia z powiększoną śledzioną i jej wzmożoną aktywnością polegającą na nadmiernym niszczeniu krwinek. Objawy to: nudności i wymioty oraz dyskomfort w jamie brzusznej. Leczenie obejmuje czasem splenektomię.

Co to jest śledziona?

Śledziona to narząd należący do układu limfatycznego (chłonnego). Zlokalizowany jest wewnątrzotrzewnowo, po lewej stronie brzucha. Śledziona odgrywa ważną rolę dla układu odpornościowego – produkuje immunoglobuliny (przeciwciała), limfocyty. Jest odpowiedzialna także za niszczenie bakterii otoczkowych (pneumokoki, meningokoki).

Kolejną z funkcji śledziony jest niszczenie krwinek (czerwonych, białek i płytek krwi) – w warunkach fizjologicznych likwiduje ona krwinki stare, zużyte, a także krwinki z defektami.

Waga niepowiększonego narządu wynosi około 150200 gramów – wówczas nie jest on wyczuwalny palpacyjnie. Znacznie powiększoną śledzionę można natomiast wyczuć pod lewym łukiem żebrowym.

Hipersplenizm a splenomegalia (powiększona śledziona)

Hipersplenizm to termin oznaczający nadmierną aktywność opisywanego narządu. Nie jest to pojęcie tożsame z powiększeniem śledziony (mówimy wówczas o splenomegalii), ale może być jego konsekwencją.

Zdarza się bowiem, że powiększona śledziona nie wykazuje nadmiernej aktywności. Dla hipersplenizmu (nazywanego też czasem zespołem dużej śledziony) charakterystyczny jest duży rozmiar narządu (czasem wyczuwalnego palpacyjnie pod lewym łukiem żebrowym) oraz niektóre lub wszystkie z poniższych stanów, tj. niedokrwistość, leukopenia oraz małopłytkowość (trombocytopenia).

Każde z powyższych odchyleń ma swoje konsekwencje. Niedokrwistość skutkuje osłabieniem, zasłabnięciami, omdleniami, pogorszeniem tolerancji wysiłku fizycznego itd. Konsekwencją leukopenii (niedoboru leukocytów) jest upośledzenie odporności. W przebiegu małopłytkowości natomiast dochodzi do powstawania wybroczyn, nawracających krwawień z nosa, dziąseł i przewodu pokarmowego oraz silnych krwawień w trakcie zabiegów.

W tym miejscu warto wspomnieć jeszcze o jednoczesnym powiększeniu śledziony i wątroby. Stan taki określa się mianem hepatosplenomegalii.

Hipersplenizm (zespół dużej śledziony) – jakie są przyczyny?

Hipersplenizm może towarzyszyć splenomegalii, której przyczyną mogą być choroby śledziony, ale też schorzenia innych układów i choroby ogólnoustrojowe, m.in.:

  • nowotworowe (najczęściej układu krwiotwórczego – białaczki, chłoniaki, rzadziej nowotwory śledziony – pierwotne lub przerzutowe),
  • infekcyjne (np. mononukleoza zakaźna, cytomegalia, różyczka, AIDS, wirusowe zapalenie wątroby),
  • autoimmunologiczne (np. toczeń rumieniowaty układowy, RZS, małopłytkowość autoiommunologiczna),
  • spichrzeniowe (np. mukopolisacharydoza, choroba Gauchera),
  • nadciśnienie wrotne (najczęściej na tle marskości wątroby),
  • ropnie śledziony,
  • urazy śledziony,
  • torbiele śledziony.

Wielkość śledziony nie koreluje z nasileniem objawów hipersplenizmu. Największą aktywność narządu obserwuje się w przypadku hipersplenizmu na tle nadciśnienia wrotnego.

Powiększona śledziona – objawy – czy śledzona boli?

Objawy powiększonej śledziony to w niektórych przypadkach np. dyskomfort i uczucie pełności po lewej stronie jamy brzusznej, bóle brzucha (są one obserwowane jednak bardzo rzadko), pleców, a także nudności czy wymioty.

Należy zaznaczyć, że – z uwagi na unerwienie – to nie śledziona stanowi źródło bólu opisywanego przez chorych czasem jako ból śledziony. Wrażenie dolegliwości bólowych jest powodowane przez rozciąganie torebki organu i ucisk na inne narządy.

Powiększenie śledziony – jakie badania wykonać?

Przy podejrzeniu hipersplenizmu konieczne jest wykonanie badań mających na celu ustalenie przyczyny powiększenia śledziony i jej nadaktywności. Na tok diagnostyki naprowadza: wynik badania podmiotowego i przedmiotowego, morfologia krwi oraz biopsja aspiracyjna szpiku kostnego (stwierdza się w nim wzmożoną hematopoezę – tworzenie krwinek, kompensującą wzmożone niszczenie krwinek).

Wykonuje się także badania obrazowe, by ocenić wielkość i wymiary śledziony oraz ewentualną obecność śledzion dodatkowych (USG, TK jamy brzusznej).

Najbardziej miarodajnym, specjalistycznym badaniem jest scyntygrafia z użyciem izotopu technetu, która pozwala wykazać znaczną aktywność makrofagów śledzionowych niszczących krwinki.

Hipersplenizm – usunięcie śledziony (splenektomia)?

W przypadku hipersplenizmu leczenie polega na leczeniu choroby prowadzącej do nadaktywności i powiększenia śledziony lub operacyjnym usunięciu narządu (splenektomia) – zabieg ten można wykonać laparoskopowo albo drogą laparotomii.

Czy można żyć bez śledziony? Tak – po jej usunięciu część funkcji narządu jest przejmowana m.in. przez wątrobę.

Po usunięciu śledziony należy jednak spodziewać się obniżenia odporności. Zalecane jest wówczas zaszczepienie przeciwko bakteriom otoczkowym, a także unikanie narażenia na zakażenia.

Opublikowano: ; aktualizacja: 04.07.2017

Oceń:
4.0


Może cię

Co to jest splenomegalia – przyczyny, objawy, leczenie

Splenomegalia to powiększenie śledziony – zaburzenie, które najczęściej jest objawem białaczki, ziarnicy złośliwej, talasemii oraz ...

Powiększone węzły chłonne w pachwinie

Węzły chłonne są elementami układu odpornościowego rozlokowanymi w całym organizmie, które są połączone systemem naczyń ...

Dwie śledziony – przyczyny, objawy, badania – czy dodatkowa śledziona wymaga leczenia?

Śledziona to pojedynczy narząd. Zdarza się jednak, że występuje podwójnie. Najczęściej dodatkowa śledziona nie wywołuje ...

Sferocytoza wrodzona – dziedziczna żółtaczka hemolityczna

Sferocytoza wrodzona to niedokrwistość (anemia) hemolityczna, w przebiegu której dochodzi do zaburzenia budowy erytrocytów, czyli ...

Mielodysplazja szpiku

Mielodysplazja szpiku określana jest jako zespół mielodysplastyczny. Jest to grupa chorób układu krwiotwórczego charakteryzująca się ...

Torbiel na śledzionie – przyczyny, objawy, leczenie torbieli śledziony

Torbiele śledziony występują rzadko. Zazwyczaj nie dają żadnych objawów. W przypadku większych zmian powiększona śledziona ...

Hemofilia typu A, B i C – przyczyny, objawy, leczenie, dziedziczenie

Hemofilia to choroba, w której upośledzone jest krzepnięcie krwi. Przyczyną choroby są niedobory niektórych czynników ...

Przewlekła białaczka szpikowa (CML) – objawy, leczenie, rokowania

Przewlekła białaczka szpikowa (CML) jest nowotworem mieloproliferacyjnym związanym z nadmiernym namnażaniem się komórek macierzystych szpiku ...

Zespół Wiskotta-Aldricha – dziedziczenie, objawy, badania, leczenie, rokowanie

Zespół Wiskotta-Aldricha to rzadka choroba o podłożu genetycznym, którą częściej diagnozuje się u mężczyzn. Schorzenie ...

Anemia aplastyczna – co to jest, jakie są objawy, badania i leczenie?

Anemia aplastyczna to stosunkowo rzadki rodzaj niedokrwistości. Występuje u 2–6 osób na milion. Może być ...

Ból śledziony – czy, gdzie i jak boli śledziona?

Ból śledziony najczęściej jest wynikiem jej powiększenia. Objawy, które pojawiają się dodatkowo to najczęściej ból ...

Splenektomia (usunięcie śledziony) – wskazania, powikłania i życie bez śledziony

Splenektomia to zabieg całkowitego lub częściowego usunięcia śledziony. W przebiegu ciężkich urazów, chorób nowotworowych lub ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon