Grudki chłonne (limfatyczne) w gardle i w jelicie – czym są i jaką funkcję pełnią?

Grudki chłonne znaleźć można w wielu okolicach ciała. Obecne są m.in. w gardle, w jelitach, drogach oddechowych czy w okolicy wyrostka robaczkowego. Grudki limfatyczne pełnią bardzo ważną funkcję – obecne są w nich różnorodne komórki układu odpornościowego, których zadaniem jest wczesne rozpoznawanie patogenów, które wtargnęły do organizmu, a później likwidowanie ich. Grudki chłonne występują pojedynczo lub w skupiskach – zgromadzenia wielu grudek limfatycznych tworzą m.in. migdałki oraz kępki Peyera.

Grudki chłonne – co to jest?

Grudki chłonne (inaczej grudki limfatyczne, ang. lymph nodules) stanowią jeden z elementów ludzkiego układu odpornościowego. Znaleźć je można w wyjątkowo wielu częściach organizmu, szczególnie często występują w tych miejscach, które narażone są na kontakt z różnymi patogenami, takimi jak bakterie, grzyby czy wirusy.

Grudki limfatyczne stanowią skupiska tkanki limfoidalnej – w ich skład wchodzi tkanka łączna włóknista oraz tkanka łączna siateczkowata. Są one bardzo niewielkie – zwykle pojedyncza grudka chłonna ma od 0,5 do 1 mm średnicy.

Grudki chłonne mają dwie różne strefy. W ich centrum znajduje się tzw. ośrodek rozmnażania. To on właśnie stanowi miejsce, w którym bytują limfoblasty: są to komórki prekursorowe, z których – w razie potrzeby, czyli po dotarciu do organizmu jakiegoś obcego antygenu – powstają komórki układu odpornościowego, zdolne do zwalczenia patogenu.

Część obwodowa grudki chłonnej to ośrodek zagęszczania – tutaj znajduje się z kolei bardzo wiele limfocytów.

Nie tylko jednak limfocyty (zarówno limfocyty T, jak i B) są związane z grudkami chłonnymi. Twory te – np. grudki chłonne na tylnej ścianie gardła – zawierają w sobie również makrofagi, komórki plazmatyczne oraz komórki prezentujące antygen (w skrócie określane jako APC, od angielskiego terminu antigen-presenting cell).

Grudki limfatyczne – rodzaje grudek chłonnych

Grudki chłonne znajdują się w błonach śluzowych ludzkiego organizmu – ze względu na lokalizację wyróżnić można grudki chłonne w gardle czy grudki chłonne w jelicie grubym. Ogólnie grudki chłonne w organizmie tworzą wspólnie strukturę, która określana jest jako układ MALT (od angielskiego mucosa-associated lymphatic tissue – tłumaczyć to można jako tkanka limfatyczna związana z błonami śluzowymi).

Do układu MALT zaliczanych jest wiele różnych skupisk grudek chłonnych – wyróżnia się m.in.:

  • GALT (ang. gut-associated lymphatic tissue) – grudki chłonne m.in. w jelicie cienkim (do GALT należą kępki Peyera);
  • BALT (ang. bronchus-associated lympathic tissue) – układ grudek limfatycznych obecnych w błonach śluzowych przewodu pokarmowego;
  • SALT (ang. skin-associated lymphatic tissue) – grudki limfatyczne powiązane ze skórą.

Grudki chłonne mogą występować pojedynczo – wtedy określane są jako samotne. Mogą również występować w skupiskach, w takiej sytuacji nazywane są grudkami skupionymi. W skupiskach tych znajduje się zwykle do około 20 grudek limfatycznych i tworzą one specyficzne struktury – skupionymi grudkami limfatycznymi są bowiem zarówno migdałki, jak i jelitowe kępki Peyera oraz grudki chłonne znajdujące się w wyrostku robaczkowym.

Grudki chłonne gardła – na tylnej ścianie gardła

Grudki na tylnej ścianie gardła tworzą migdałki. Wyróżnia się migdałek gardłowy, migdałki podniebienne oraz migdałek językowy. Nie bez powodu to właśnie w gardle znajdują się skupiska grudek chłonnych – drogą tą, wraz z powietrzem, do ludzkiego organizmu trafiać mogą różne patogeny. Takie drobnoustroje jak bakterie czy wirusy, gdy dostają się w okolice gardła, stykać się mogą właśnie z grudkami limfatycznymi.

Obecne tam komórki rozpoznające antygeny otrzymują wtedy sygnał, że do organizmu trafił bardzo niechciany gość. Pobudzają one wtedy – bezpośrednio lub pośrednio – inne komórki układu odpornościowego, takie jak limfocyty T, limfocyty B czy makrofagi.

Efektem takiej stymulacji może być zarówno to, że komórki układu odpornościowego rozpoczną likwidację patogenów, jak i to, że zaczną być produkowane przeciwciała przeciwko konkretnym drobnoustrojom (za to odpowiadają komórki plazmatyczne).

Grudki na migdałach, ze względu na wyżej opisaną możliwość zwalczania patogennych organizmów, są strukturami bardzo ważnymi dla organizmu.

Kępki Peyera – grudki chłonne w jelitach

Różne patogeny mogą próbować dostać się do wnętrza ludzkiego organizmu nie tylko poprzez gardło, ale i poprzez przewód pokarmowy. Z tego właśnie powodu duża ilość grudek chłonnych znajduje się w jelitach – w nich wyróżnia się specyficzne struktury, którymi są kępki Peyera.

Kępki Peyera nazywane są tak od nazwiska autora ich pierwszego opisu, którym był szwajcarski lekarz J. C. Peyer. Najwięcej znaleźć ich można w obrębie jelita cienkiego, a zwłaszcza jelita krętego. Skupiska jelitowych grudek chłonnych odróżnia od innych tego typu tworów jeden szczególny aspekt – obecność komórek M.

Komórki M mają na swoim szczycie nieregularnego kształtu mikrofałdy – stąd właśnie wzięła się ich nazwa – i biorą one udział w rozpoznawaniu antygenów. Wtedy, gdy jakiś antygen pojawi się w świetle jelit, komórki M pobierają go, a następnie przekazują innym komórkom układu odpornościowego, m.in. makrofagom.

To z kolei może zapoczątkowywać całą kaskadę reakcji, których finalnym skutkiem będzie likwidacja patogenu, zanim ten zdąży wywołać u człowieka jakąś chorobę.

Ostatecznie rola kępek Peyera sprowadza się do dwóch aspektów. Po pierwsze, struktury te odpowiadają za zapewnianie organizmowi obrony przed wtargnięciem do jego wnętrza – drogą przewodu pokarmowego – patogennych drobnoustrojów.

Po drugie, antygeny są związane nie tylko z drobnoustrojami, ale i z pokarmem czy dobroczynnymi bakteriami. W grudkach chłonnych obecne są komórki pamięci, które – po zetknięciu się np. z jakimś antygenem pokarmowym – mogą go niejako „zapamiętywać” i sprawiać, że komórki układu odpornościowego nie będą na niego w przyszłości reagowały (mówi się w tym przypadku o występowaniu tolerancji w stosunku do niegroźnych antygenów).

Bibliografia:

  • Woźniak W. (red.), Anatomia człowieka. Podręcznik dla studentów i lekarzy. Wydanie 2, uzupełnione, Wydawnictwo Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2010.
  • Krauss H., Sosnowski P. (red.), Podstawy fizjologii człowieka. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, Poznań 2009.
  • https://www.britannica.com/science/lymph-nodule.
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.08.2018

Oceń:
4.2


Może cię

Szczepionka a odporność

Szczepienie ochronne chroni przed wystąpieniem chorób zakaźnych, a także wzmacniają odporność organizmu. Jednakże szczepionki mogą ...

Dlaczego jesienią i zimą częściej chorujemy?

W okresie jesiennym i zimowym wyraźnie wzrasta liczba infekcji. Pacjenci skarżą się na obniżenie nastroju ...

Domowe sposoby na katar

Choć krótkotrwały katar nie jest niebezpieczny, jego występowanie powoduje znaczny dyskomfort. Zatkany nos uniemożliwia swobodne ...

Odporność

Odporność organizmu to jego zdolność do obrony przed wniknięciem do jego wnętrza czynników zewnętrznych lub ...

Tran – sposób na wzmocnienie odporności

Tran jest bogaty w witaminy A i D oraz kwas tłuszczowy omega-3. Dzięki temu wspomaga ...

Odporność dziecka

Odporność dziecka początkowo przekazywana jest przez matkę w postaci przeciwciał. To od jej układu odpornościowego ...

Alergia a odporność

Alergia już od dłuższego czasu jest przez niektórych badaczy nazywana chorobą cywilizacyjną. Choruje na nią ...

Rozmaz mikroskopowy krwi obwodowej

Rozmaz mikroskopowy krwi obwodowej to badanie laboratoryjne krwi służące do dokładnej analizy składu krwi. Rozmaz ...

Infekcje wirusowe

Wirusy, obok bakterii oraz grzybów, są jednymi z najczęstszych czynników zakaźnych wśród ludzi. Istotną rolę ...

Zaburzenia odporności organizmu

Odporność to zdolność organizmu do obrony przed patogenami. Gdy nasza odporność jest osłabiona, częściej nękają ...

Agranulocytoza – co to jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie

Agranulocytoza oznacza brak lub bardzo niski poziom granulocytów (jeden z rodzajów białych krwinek) we krwi. ...

Jak zwiększyć odporność dziecka?

Częste choroby oraz zauważalne zmniejszenie odporności u dziecka to częsty powód zmartwienia rodziców. Pierwsze lata ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon