Gorączka neutropeniczna – czynniki ryzyka, objawy, antybiotykoterapia, powikłania po chemioterapii

Gorączka neutropeniczna po chemioterapii to powikłanie leczenia nowotworowego. Rozwój gorączki przy nowotworze związany jest z infekcją bakteryjną, której przyczyna nie zawsze jest uchwytna. Gorączka po chemii lub gorączka podczas jej trwania zawsze wymaga wykluczenia neutropenii (stan neutrofilów poniżej normy) poprzez proste i szybkie badanie morfologii krwi. Leczenie gorączki nowotworowej związanej z neutropenią jest możliwe i skuteczne, o ile zostanie ona szybko i prawidłowo rozpoznana.

Gorączka neutropeniczna – przyczyny

Neutropenia, czyli obniżenie bezwzględnej liczny neutrofilów – frakcji białych krwinek odpowiedzialnych za procesy odpornościowe, to jedno z najczęstszych powikłań leczenia przeciwnowotworowego. W chorobie nowotworowej do neutropenii może dojść zarówno na skutek prowadzonego leczenia, które wpływa toksycznie na szpik kostny, jak i w wyniku bezpośredniego naciekania szpiku przez komórki nowotworowe. Upośledzenie odporności, związane z obniżeniem liczby neutrofilów, prowadzi do zwiększenia ryzyka rozwoju infekcji bakteryjnej.

Gorączka przy nowotworze pojawia się jako odpowiedź organizmu na toczące się zakażenie. Rozpoznanie czynnika odpowiedzialnego za infekcję możliwe jest tylko w części przypadków (badania szacują, że jest to jedynie 20–30 proc. chorych). Najczęściej izolowanymi bakteriami są ziarenkowce Gram-dodatnie, w dalszej kolejności pałeczki jelitowe Enterobacteriaceae (np. Escherichia, Klebsiella) oraz pałeczki Gram-ujemne niefermentujące (np. Pseudomonas).

Izolowana neutropenia (niskie neutrofile, neutrofile poniżej normy) bez towarzyszącej gorączki może być wywołana również innymi czynnikami, do których zalicza się przewlekłe zakażenia wirusowe (głównie patogenami z grupy wirusowych zapaleń wątroby: WZW B oraz WZW C), niektóre leki, choroby autoimmunologiczne (na przykład toczeń rumieniowaty układowy), a także zatrucia metalami ciężkimi.

Neutropenia u dziecka może być też symptomem wrodzonych zaburzeń odporności oraz zespołów genetycznych, w których obniżenie liczby neutrofilów jest tylko jednym z objawów.

Gorączka neutropeniczna – objawy

Aby rozpoznać gorączkę neutropeniczną, konieczne jest spełnienie dwóch podstawowych kryteriów. Zgodnie z wytycznymi NCCN są to:

  1. stwierdzenie temperatury w jamie ustnej ≥ 38,3°C w pojedynczym pomiarze lub ≥ 38°C utrzymującej się przez ≥ 1 godzinę,
  2. liczba neutrofilów < 500/µl lub przewidywany spadek do < 500/µl w ciągu 48 godzin.

Do objawów neutropenii, które mogą zostać zauważone przez pacjenta należy uczucie osłabienia, rozbicia, bóle mięśniowe oraz pogorszenie ogólnego samopoczucia.

Gorączka neutropeniczna – kryteria rozpoznania

Z punktu widzenia pacjenta oraz lekarza pierwszego kontaktu, do którego zgłasza się chory z gorączką w czasie chemioterapii, najistotniejsze jest wykonanie badania morfologii z rozmazem manualnym, które umożliwia ocenę bezwzględnej ilości neutrofilów. Gorączka w chorobie nowotworowej nie powinna być leczona za pomocą leków doraźnych, bez wcześniejszej właściwej diagnostyki jej przyczyn.

W trakcie diagnostyki gorączki neutropenicznej lekarz zbierze też wywiad, który może obejmować takie pytania, jak rodzaj nowotworu oraz stosowanej chemioterapii, datę podania ostatniej dawki leku, objawów, jakie obecnie występują oraz chorób współistniejących.

Dalsze badania diagnostyczne (w tym badania laboratoryjne, posiew krwi, diagnostyka obrazowa) zależą od indywidualnego przebiegu choroby oraz istniejących czynników ryzyka.

Leczenie gorączki neutropenicznej

Leczenie chorego z gorączką neutropeniczną może być prowadzone zarówno w domu pacjenta, jak i w warunkach szpitalnych. W zależności od stopnia nasilenia choroby, dodatkowych czynników ryzyka, chorób współistniejących oraz rokowania, lekarz podejmuje decyzję o sposobie prowadzenia terapii.

Najważniejszą składową leczenia chorych z gorączką neutropeniczną po chemioterapii/radioterapii jest szybkie włączenie antybiotykoterapii o szerokim spektrum działania. Z uwagi na konieczność jak najszybszego rozpoczęcia leczenia, antybiotyk włączany jest przed uzyskaniem wyników posiewów mikrobiologicznych.

Antybiotykoterapia przy gorączce neutropenicznej może być prowadzona drogą doustną lub dożylną w warunkach ambulatoryjnych lub szpitalnych – wybór sposobu podawania leku zależy od ogólnego stanu chorego. Po uzyskaniu wyników posiewów możliwa jest modyfikacja leczenia z uwzględnieniem lekowrażliwości wyhodowanego szczepu bakterii.

Drugim elementem leczenia gorączki po chemii jest zastosowanie preparatu G-CSF – czynnika stymulującego tworzenie kolonii granulocytów. Lek podawany jest w postaci iniekcji podskórnych, a jego działanie powoduje wzrost liczby neutrofilów poprzez zwiększenie ich produkcji i przyspieszenie dojrzewania. Leczenie włączane jest w ramach tak zwanej profilaktyki wtórnej i ma na celu zmniejszenie neutropenii po chemioterapii. W niektórych przypadkach leczenie G-CSF jest stosowane już od pierwszego cyklu chemioterapii, w ramach profilaktyki pierwotnej neutropenii.

Gorączka neutropeniczna – czynniki ryzyka wystąpienia powikłań

Przy gorączce neutropenicznej czynnikiem ryzyka powikłań jest przede wszystkim stopień zaawansowania neutropenii oraz czas utrzymywania się poziomu neutrofilów poniżej normy. Na groźne skutki uboczne gorączki nowotworowej w największym stopniu narażeni są pacjenci z neutropenią poniżej 100/µl przewidywalnie trwającą 7–10 dni. Większym ryzykiem powikłań obarczone są również osoby cierpiące na choroby współistniejące.

Ocenie ryzyka powikłań oraz będącego ich skutkiem zgonu służy system MASCC, który pozwala na ocenę nasilenia choroby zgodnie z kryteriami, takimi jak m.in. obecność hipotensji, POChP, konieczność nawadniania żylnego, wiek.

Powikłaniem gorączki neutropenicznej może być uogólnienie infekcji i rozwój posocznicy bakteryjnej, która jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia. Wcześnie włączone leczenie zmniejsza ryzyko groźnych powikłań choroby.

Czy gorączce neutropenicznej można zapobiec?

Pacjenci z chorobą nowotworową, poddawani leczeniu uszkadzającemu szpik i ze zdiagnozowaną neutropenią powinni przestrzegać tak zwanego reżimu sanitarnego, zwłaszcza dokładnie myć i odkażać dłonie oraz korzystać z maseczek zasłaniających usta i nos.

Aby uniknąć gorączki neutropenicznej po chemioterapii, nie zaleca się również przebywania w dużych skupiskach ludzi, a także przeprowadzania prac z narażeniem na zwiększone stężenie zarodników grzybów (na przykład duże prace remontowe). W uzasadnionych przypadkach lekarz włącza profilaktykę antybiotykową i/lub przeciwgrzybiczną w postaci leków doustnych.

Bibliografia

  • https://podyplomie.pl/medycyna/15174,goraczka-neutropeniczna-u-pacjenta-poddawanego-chemioterapii-zasady-postepowania
  • https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.22.2.5
  • Klaudel-Dreszler M., Bernatowska E., Chronic neutropenia in children – diagnostics, therapeutic management and prophylaxis. Centr. Eur. J. Immunol., 2007, 32, 4: 226–233.
Opublikowano: ; aktualizacja: 04.12.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Posocznica

Objawy sepsy początkowo przypominają zwykłą infekcję dróg oddechowych (ból gardła, ropna wydzielina, kaszel) lub nieżytu ...

Bladość skóry – jakie mogą być przyczyny?

Bladość to subiektywny objaw polegający na zmianie koloru skóry. Może być spowodowana przez wiele dolegliwości ...

Chłoniak śródpiersia – przyczyny, objawy, badania, różnicowanie, leczenie, rokowanie

Chłoniak śródpiersia to rozrostowa choroba układu chłonnego. Przyczyną guza mogą być np. wirusy. Pierwsze objawy ...

Zespół mielodysplastyczny (MDS) – przyczyny, objawy leczenie

Zespół mielodysplastyczny (MDS), to choroba układu krwiotwórczego. Charakteryzuje się niskim poziomem krwinek czerwonych (niedokrwistość), białych ...

Koagulopatia (nabyta i wrodzona) – przyczyny, objawy, leczenie, skutki

Termin koagulopatia to niezwykle szerokie pojęcie, obejmujące zaburzenia krzepnięcia krwi. Prawidłowe krzepnięcie krwi jest niezbędne, ...

Sepsa

Sepsa nazywana często posocznicą to choroba wywołana bakteriami, wirusami, grzybami i pierwotniakami. Przyczyną wywołujacą zespół ...

Neutropenia – przyczyny, objawy, leczenie

Neutropenia oznacza obniżenie liczby granulocytów obojętnochłonnych (neutrofilów) we krwi obwodowej poniżej normy. Wiąże się z ...

Naczyniak jamisty

Naczyniak jamisty jest łagodnym nowotworem wywodzącym się z naczyń krwionośnych lub chłonnych. Zmiana może lokalizować ...

Niedokrwistość

Niskie stężenie hemoglobiny we krwi określane jest mianem niedokrwistości. Istotne jest wykluczenie niedokrwistości rzekomej (rozcieńczenia ...

Układ Kell

Układ Kell jest to trzeci pod względem ważności układ grupowy krwinek czerwonych zaraz obok układu ...

Makroglobulinemia Waldenströma – przyczyny, objawy, leczenie

Makroglobulinemia Waldenstroma (chłoniak limfoplazmocytowy; nieziarniczny) to rzadki rodzaj nowotworu układu chłonnego. Nie są znane przyczyny ...

Leukocytoza (podwyższone i wysokie leukocyty) – jakie są przyczyny i leczenie?

Leukocytoza, czyli nadmiar leukocytów, to stan, w którym zostaje przekroczona górna norma dla krwinek białych, ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon