Urografia

Brak zdjęcia

30 października 2013

Urografia to radiologiczne badanie nerek i układu moczowego. Pozwala na ocenę obrazu i czynności nerek. Urografia jest badaniem z kontrastem, dlatego też klasyczne badanie jest coraz częściej zastępowane tomografią komputerową i rezonansem. Niemniej, urografia nerek jest jednym z podstawowych badań w nefrologii i urologii.

Czym jest urografia?

Urografia to seria zdjęć rentgenowskich jamy brzusznej i miednicy, po uprzednim podaniu dożylnym kontrastu. Środki kontrastowe obecnie używane do badań radiologicznych to pochodne kwasu benzoesowego zawierające jod. Dzieli się je na jonowe i niejonowe, te drugie są chętniej stosowane, ponieważ wywierają mniej działań niepożądanych.

Kontrast na zdjęciu urograficznym zostawia bardzo mocny ślad, dlatego jest używany w celu wzmocnienia obrazu. Środek kontrastowy jest specjalnie dobrany, tak, aby był wydzielany przez nerki. Naśladuje wtedy inne związki krwi występujące we krwi.

Na czym polega urografia?

Badanie nerki

Badanie urograficzne wykorzystuje fizjologiczną czynność nerek – kontrast znajdujący się w żyłach jest filtrowany przez nerki i wydzielany do moczu, jak większość substancji. Urografię podzielono na dwie fazy.

  • I faza – tzw. nefrograficzna ukazuje wypełnienie miąższu nerki kontrastem.
  • W II fazie – wydzielniczej dochodzi do zakontraktowania miedniczki nerkowej, moczowodu i pęcherza moczowego. Nieprawidłowe pokrycie się kontrastem nerek i pozostałych elementów układu moczowego świadczy o upośledzonym wydzielaniu przez nerki lub innych zaburzeniach.

Urografia może wskazać:

  • brak nerki,
  • wady nerki,
  • upośledzony rozwój,
  • nieprawidłowe położenie – wtedy w obrazie pojawią się ubytki w zakontrastowaniu.

Agenezja to całkowity brak nerki – wtedy w urografii uwidoczni się tylko jedna nerka. Zmniejszona masa nerki, co odwzoruje urografia, występuje w nerce aplastycznej, hipoplastycznej i dysplastycznej, czyli ogólnie w nerkach niedorozwiniętych. W takich przypadkach często obserwuje się kompensacyjny przerost drugiej, zdrowej nerki. Nieprawidłowości w położeniu nerek są wynikiem ich zatrzymania wstępowania na anatomiczne miejsce w życiu płodowym. Taka nerka może być położona w miednicy, w okolicy biodra lub po przeciwnej stronie, w pobliżu zdrowej nerki. Często występują wady moczowodu odchodzącego od nerki ektopowej (czyli położonej poza miejscem naturalnej lokalizacji).

Zarysy nerek prawidłowo powinny być gładkie. Zmiana kształtu nerki na zdjęciu może wskazywać na nerkę podkowiastą, powstałą wskutek połączenia dolnych biegunów obu nerek, nerkę esowatą – kiedy obie nerki ulegają przemieszczeniu i dolny biegun jednej zrasta się z górnym biegunem drugiej, wreszcie na nerkę plackowatą, kiedy obie nerki zrastają w jeden owalny kształt. Nieprawidłowe zarysy nerek występują w przypadku wielotorbielowatości, kiedy liczne torbiele zniekształcają zarysy nerek. Także blizny po zapaleniach, urazach zmieniają kształt nerek.

Badanie moczowodów

Za pomocą urografii można także zdiagnozować zaburzenia w budowie moczowodów i ich połączenia z nerką. Wykrycie tych wad jest bardzo ważne, gdyż utrudnienia w odpływie moczu powodują wsteczne zarzucanie moczu do nerek i ich marskość. Najczęściej spotykane wady to podmiedniczkowe zwężenie moczowodu (spowodowane pierścieniem włóknistym, nieprawidłowym ułożeniem mięśni lub naczyń), nieprawidłowe ujście moczowodu do pęcherza moczowego, torbiel ujścia moczowodowo-pęcherzowego, moczowód olbrzymi, lub zdwojenie moczowodu.

Badanie pęcherza moczowego

Wady pęcherza moczowego również dają charakterystyczne odchylenia od normy w obrazie urograficznym. Pęcherz może być całkowicie lub częściowo zdwojony, może mieć w swoim wnętrzu przegrody lub kształt klepsydry. Uchyłki pęcherza wypełniające się moczem z kontrastem na zdjęciu to owalne lub okrągłe struktury dookoła pęcherza. Powstają przez uwypuklanie się błony śluzowej pęcherza na zewnątrz. Zalegający w nich mocz może być powodem nawracających zapaleń dróg moczowych, sprawiających duże trudności diagnostyczne.

Badanie cewki moczowej

W cewce moczowej występują podobne wady, powodujące zaburzenia w odpływie moczu – zarośnięcie, przetoki, uchyłki, zwężenia i zastawki. Jeżeli cewka moczowa uchodzi w innym miejscu niż zwykle, śledzenie drogi zakontraktowanego moczu pozwoli łatwo zlokalizować ektopowe ujście.

Kamienie moczowe

Złogi w drogach moczowych, czyli kamienie moczowe mogą zostać wykryte w urografii w przypadku, gdy inne, prostsze metody diagnostyczne zawodzą. Mocz ze środkiem kontrastowym będzie obmywał przeszkody na swojej drodze, co znajdzie swój obraz na zdjęciu czy ekranie. Zastój moczu nad przeszkodą świadczy o całkowitym zablokowaniu przepływu. Przed planowaną operacją urologiczną urografia pomaga w dokładnej lokalizacji kamieni.

Wiele procesów patologicznych toczących się w układzie moczowym lub sąsiedztwie może wpływać na kształt tych narządów i odpowiednio ich zakontrastowania. Guzy nowotworowe, torbiele, krwiaki, ropnie, tętniaki aorty brzusznej, powiększona macica lub gruczoł krokowy, uciskając na pęcherz lub moczowody, przemieszczają je i zniekształcają.

Zmiany w urografii pośrednio wykazują także zaburzenia w dopływie i odpływie krwi z nerki – gdy zakontraktowanie nerki nie jest zbyt mocne w określonym przedziale czasowym, możemy podejrzewać chorobę tętnic nerkowych, a opóźniony odpływ – na zakrzep żyły nerkowej. Urografia jest więc wszechstronnym badaniem.

Wskazania do urografii

Wskazaniami do urografii są:

  • wrodzone i nabyte wady układu moczowego,
  • podejrzeniu nieprawidłowego kształtu nerek, moczowodów, pęcherza,
  • ocena czynności wydzielniczej nerek,
  • zaburzenia ukrwienia nerek,
  • urazy miednicy, jamy brzusznej (w przypadku, gdy inne badania są niedostępne),
  • jako badanie pomocnicze, gdy obraz w USG lub tomografii komputerowej jest niejednoznaczny.

Jak wygląda urografia?

Do urografii powinno się poczynić przygotowania, w celu uniknięcia działań niepożądanych środka kontrastowego.

Pacjent musi przyjąć dożylnie (w kroplówce) około 1 litra płynu przed i po badaniu. Na kilkanaście godzin przed urografią należy unikać takich niesteroidowych leków przeciwzapalnych (jak np. ibuprofen), bo powodują one skurcz naczyń nerkowych i mogą fałszować wynik. U osób z niewydolnymi nerkami podaje się także N-acetylocysteinę. Urografię poprzedza się zwykłym badaniem rentgenowskim jamy brzusznej, dla późniejszego porównania i prawidłowej interpretacji samej urografii.

Do badania pacjent powinien zgłosić się na czczo. Masy kałowe i gazy jelitowe mogą utrudniać interpretację obrazu, dlatego wskazane jest oczyszczenie jelit.

Do żyły zakłada się cewnik, przez który podaje się kontrast. W czasie podawania kontrastu pacjent może odczuwać takie nieprzyjemne dolegliwości jak:

  • bóle głowy,
  • zawroty głowy,
  • uderzenia gorąca.

Są to normalne objawy, ale należy poinformować o nich personel przeprowadzający badanie. Następnie wykonuje się zdjęcia rentgenowskie po 5 (7), 10, 20, 30 i 60 minutach. Niekiedy wykonuje się także zdjęcia po 6, 12 i 24 godzinach.


Przeciwwskazania do urografii

Przeciwwskazaniami do wykonania badania urograficznego są:

  • nadwrażliwość (uczulenie) na środek kontrastowy,
  • zaburzenia krzepnięcia,
  • inne alergie,
  • niewydolność nerek (względne przeciwwskazanie),
  • ciąża,
  • wole toksyczne,
  • szpiczak mnogi,
  • ciężkie uszkodzenie wątroby.
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Usuwanie kamieni nerkowych

Kamica nerkowa wymaga leczenia objawowego, zwłaszcza wówczas gdy pojawia się atak kolki nerkowej. Często niezbędne ...

Urografia

Urografia jest to badanie radiologiczne, umożliwiające ocenę nerek, moczowodów oraz pęcherza moczowego. Istota urografii polega ...

Jak przebiega mammografia?

Mammografia jest badaniem obrazowym gruczołu piersiowego. Składają się na nią głównie dwa rodzaje badań, czyli ...

Kamienie w pęcherzu moczowym

Rozwój kamicy nerkowej, może doprowadzić do powstania kamienia, który zlokalizuje się w pęcherzu moczowym. Kamień ...

Scyntygrafia nerek

Scyntygrafia nerek jest obrazową metodą pozwalającą na dokładną ocenę wyglądu nerek oraz ich funkcji wydalniczej. ...

Fosforany w dobowej zbiórce moczu

Badanie dobowego wydalania fosforanów w moczu zleca się przede wszystkim pacjentom, u których podejrzewa się ...

Kamica nerkowa – objawy

Kamica nerkowa to choroba, w której tworzą się złogi – kamienie i tak zwany piasek ...

Badanie ultrasonograficzne (USG)

Badanie USG (ultrasonografia) to w pełni nieinwazyjna metoda diagnostyczna pozwalająca na obrazowanie badanej okolicy. Wykorzystuje ...

Kamień w cewce moczowej

Prawidłowo substancje budujące złogi występują w moczu w formie rozpuszczonej. Jednak zdarza się tak, że ...

Guz nerki – przyczyny, objawy, leczenie guza na nerce

Guz nerki przez długi czas może nie dawać specyficznych objawów. Zmiana nie rośnie szybko, a ...

Pletyzmografia

Pletyzmografia to badanie nieinwazyjne, bezbolesne, którego celem jest określenie wydolności układu krwionośnego. Dokonuje się badania ...

Badanie OCT oka – wskazania, przebieg, wyniki OCT

Jaskra to postępująca choroba oczu, za rozwój której odpowiedzialny jest stopniowy zanik nerwu wzrokowego. Jaskra ...

Komentarze (0)