Urografia – badanie nerek z kontrastem, przygotowanie, wskazania, cena

Urografia to radiologiczne badanie nerek i układu moczowego. Pozwala na ocenę obrazu i czynności nerek. Urografia jest badaniem z kontrastem, dlatego też klasyczne badanie jest coraz częściej zastępowane tomografią komputerową i rezonansem. Niemniej, urografia nerek jest jednym z podstawowych badań w nefrologii i urologii.

Czym jest urografia z kontrastem?

Urografia jest to badanie radiologiczne, umożliwiające ocenę nerek, moczowodów oraz pęcherza moczowego. Jego istota polega na podaniu dożylnym środka kontrastowego, który jest następnie wydzielany przez nerki do układu moczowego.

Jest więc to to seria zdjęć rentgenowskich jamy brzusznej i miednicy, po uprzednim podaniu dożylnym kontrastu. Środki kontrastowe obecnie używane do badań radiologicznych to pochodne kwasu benzoesowego zawierające jod. Dzieli się je na jonowe i niejonowe, te drugie są chętniej stosowane, ponieważ wywierają mniej działań niepożądanych.

Kontrast na zdjęciu urograficznym zostawia bardzo mocny ślad, dlatego jest używany w celu wzmocnienia obrazu. Środek kontrastowy jest specjalnie dobrany, tak, aby był wydzielany przez nerki. Naśladuje wtedy inne związki krwi występujące we krwi.

Przed urografią zawsze należy wykonać zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej, aby uwidocznić ewentualne złogi cieniodajne, które po podaniu kontrastu mogą być już niewidoczne.

Jakie są wskazania do urografii

Wskazaniami do urografii są:

  • wrodzone i nabyte wady układu moczowego,
  • podejrzeniu nieprawidłowego kształtu nerek, moczowodów, pęcherza,
  • ocena czynności wydzielniczej nerek,
  • zaburzenia ukrwienia nerek,
  • urazy miednicy, jamy brzusznej (w przypadku, gdy inne badania są niedostępne),
  • jako badanie pomocnicze, gdy obraz w USG lub tomografii komputerowej jest niejednoznaczny.

Badanie nerki podczas urografii

Badanie urograficzne wykorzystuje fizjologiczną czynność nerek – kontrast znajdujący się w żyłach jest filtrowany przez nerki i wydzielany do moczu, jak większość substancji. Urografię podzielono na dwie fazy.

  • I faza – tzw. nefrograficzna ukazuje wypełnienie miąższu nerki kontrastem.
  • W II fazie – wydzielniczej dochodzi do zakontraktowania miedniczki nerkowej, moczowodu i pęcherza moczowego. Nieprawidłowe pokrycie się kontrastem nerek i pozostałych elementów układu moczowego świadczy o upośledzonym wydzielaniu przez nerki lub innych zaburzeniach.

Wynik urografii może wskazać: brak nerki, wady nerki, upośledzony rozwój, nieprawidłowe położenie – wtedy w obrazie pojawią się ubytki w zakontrastowaniu.

Agenezja to całkowity brak nerki – wtedy w urografii uwidoczni się tylko jedna nerka. Zmniejszona masa nerki, co odwzoruje urografia, występuje w nerce aplastycznej, hipoplastycznej i dysplastycznej, czyli ogólnie w nerkach niedorozwiniętych. W takich przypadkach często obserwuje się kompensacyjny przerost drugiej, zdrowej nerki. Nieprawidłowości w położeniu nerek są wynikiem ich zatrzymania wstępowania na anatomiczne miejsce w życiu płodowym. Taka nerka może być położona w miednicy, w okolicy biodra lub po przeciwnej stronie, w pobliżu zdrowej nerki. Często występują wady moczowodu odchodzącego od nerki ektopowej (czyli położonej poza miejscem naturalnej lokalizacji).

Zarysy nerek prawidłowo powinny być gładkie. Zmiana kształtu nerki na zdjęciu może wskazywać na nerkę podkowiastą, powstałą wskutek połączenia dolnych biegunów obu nerek, nerkę esowatą – kiedy obie nerki ulegają przemieszczeniu i dolny biegun jednej zrasta się z górnym biegunem drugiej, wreszcie na nerkę plackowatą, kiedy obie nerki zrastają w jeden owalny kształt. Nieprawidłowe zarysy nerek występują w przypadku wielotorbielowatości, kiedy liczne torbiele zniekształcają zarysy nerek. Także blizny po zapaleniach, urazach zmieniają kształt nerek.

Urografia i badanie moczowodów

Za pomocą urografii można także zdiagnozować zaburzenia w budowie moczowodów i ich połączenia z nerką. Wykrycie tych wad jest bardzo ważne, gdyż utrudnienia w odpływie moczu powodują wsteczne zarzucanie moczu do nerek i ich marskość. Najczęściej spotykane wady to podmiedniczkowe zwężenie moczowodu (spowodowane pierścieniem włóknistym, nieprawidłowym ułożeniem mięśni lub naczyń), nieprawidłowe ujście moczowodu do pęcherza moczowego, torbiel ujścia moczowodowo-pęcherzowego, moczowód olbrzymi, lub zdwojenie moczowodu.

Urografia pęcherza moczowego i cewki moczowej

Wady pęcherza moczowego również dają charakterystyczne odchylenia od normy w obrazie urograficznym. Pęcherz może być całkowicie lub częściowo zdwojony, może mieć w swoim wnętrzu przegrody lub kształt klepsydry. Uchyłki pęcherza wypełniające się moczem z kontrastem na zdjęciu to owalne lub okrągłe struktury dookoła pęcherza. Powstają przez uwypuklanie się błony śluzowej pęcherza na zewnątrz. Zalegający w nich mocz może być powodem nawracających zapaleń dróg moczowych, sprawiających duże trudności diagnostyczne.

W cewce moczowej występują podobne wady, powodujące zaburzenia w odpływie moczu – zarośnięcie, przetoki, uchyłki, zwężenia i zastawki. Jeżeli cewka moczowa uchodzi w innym miejscu niż zwykle, śledzenie drogi zakontraktowanego moczu pozwoli łatwo zlokalizować ektopowe ujście.

Wykrywanie kamieni moczowych podczas urografii

Złogi w drogach moczowych, czyli kamienie moczowe mogą zostać wykryte w urografii w przypadku, gdy inne, prostsze metody diagnostyczne zawodzą. Mocz ze środkiem kontrastowym będzie obmywał przeszkody na swojej drodze, co znajdzie swój obraz na zdjęciu czy ekranie. Zastój moczu nad przeszkodą świadczy o całkowitym zablokowaniu przepływu. Przed planowaną operacją urologiczną urografia pomaga w dokładnej lokalizacji kamieni.

Wiele procesów patologicznych toczących się w układzie moczowym lub sąsiedztwie może wpływać na kształt tych narządów i odpowiednio ich zakontrastowania. Guzy nowotworowe, torbiele, krwiaki, ropnie, tętniaki aorty brzusznej, powiększona macica lub gruczoł krokowy, uciskając na pęcherz lub moczowody, przemieszczają je i zniekształcają.

Zmiany w urografii pośrednio wykazują także zaburzenia w dopływie i odpływie krwi z nerki – gdy zakontraktowanie nerki nie jest zbyt mocne w określonym przedziale czasowym, możemy podejrzewać chorobę tętnic nerkowych, a opóźniony odpływ – na zakrzep żyły nerkowej. Urografia jest więc wszechstronnym badaniem.

Jak się przygotować do urografii? Jak wygląda badanie?

Do urografii powinno się poczynić przygotowania, w celu uniknięcia działań niepożądanych środka kontrastowego.

Pacjent musi przyjąć dożylnie (w kroplówce) około 1 litra płynu przed i po badaniu. Na kilkanaście godzin przed urografią należy unikać takich niesteroidowych leków przeciwzapalnych (jak np. ibuprofen), bo powodują one skurcz naczyń nerkowych i mogą fałszować wynik. U osób z niewydolnymi nerkami podaje się także N-acetylocysteinę. Urografię poprzedza się zwykłym badaniem rentgenowskim jamy brzusznej, dla późniejszego porównania i prawidłowej interpretacji samej urografii.

Lekarze zalecają, by przed badaniem urograficznym dostarczyć wynik badania poziomu kreatyniny we krwi. Parametr ten monitoruje pracę nerek. Jest to ważne, ponieważ środki cieniujące są nefrotoksyczne (mogą uszkodzić nerki). Samo badanie nie boli.

Ważna jest także dieta prze urografią. Zaleca się, aby na dwa dni przed podjęciem diagnostyki pacjent stosował dietę lekkostrawną, szczególnie taką, która nie powoduje wzdęć.

Do badania pacjent powinien zgłosić się na czczo. Masy kałowe i gazy jelitowe mogą utrudniać interpretację obrazu, dlatego wskazane jest oczyszczenie jelit.

Do żyły zakłada się cewnik, przez który podaje się kontrast. W czasie podawania kontrastu pacjent może odczuwać takie nieprzyjemne dolegliwości jak: bóle i zawroty głowy, uderzenia gorąca.

Są to normalne objawy, ale należy poinformować o nich personel przeprowadzający badanie. Bardzo rzadko zdarza się reakcja anafilaktyczna. Następnie wykonuje się zdjęcia rentgenowskie nerek po 5 (7), 10, 20, 30 i 60 minutach. Niekiedy wykonuje się także zdjęcia po 6, 12 i 24 godzinach.

Jak wygląda urografia, jaki jest przebieg?

W początkowej fazie prawidłowej urografii pojawia się tzw. nefrogram, czyli wysycenie miąższu nerek pozwalające na ocenę ich kształtu, wielkości oraz położenia. W przypadku agenezji nerki, czyli braku rozwoju, nie uzyskamy po tej stronie nefrogramu i zacienienia dróg moczowych. Następnie po wydzieleniu kontrastu do kielichów miedniczek i moczowodów, można ocenić, czy nie ma patologii pod postacią ubytków, poszerzenia dróg moczowych oraz wad wrodzonych, np. zdwojenia układu kielichowo-miedniczkowego.

W końcowej fazie badania urograficznego, kiedy zakontrastowany mocz spłynie do pęcherza moczowego, ocenia się kształt pęcherza oraz jego zarysy pod kątem pojemności, uchyłków, ewentualnych zmian guzowatych. Należy pamiętać, że środek kontrastowy może być nefrotoksyczny, zwłaszcza w przypadku pacjentów odwodnionych, z przewlekłą chorobą nerek oraz chorujących na cukrzycę. Dlatego też, w tych przypadkach należy rozważyć korzyści z badania jak i ewentualne powikłania.

Obecnie, w związku z postępem technologicznym, urografia nie odgrywa już tak znaczącej roli w diagnostyce chorób nerek i jest wypierana przez badanie ultrasonograficzne, tomografię komputerową lub rezonans.

Jakie są przeciwwskazania do urografii?

Przeciwwskazaniami do wykonania badania urograficznego są:

  • nadwrażliwość (uczulenie) na środek kontrastowy,
  • zaburzenia krzepnięcia,
  • inne alergie,
  • niewydolność nerek (względne przeciwwskazanie),
  • ciąża,
  • wole toksyczne,
  • szpiczak mnogi,
  • ciężkie uszkodzenie wątroby.

Jaka jest cena, gdzie zrobić?

Cena urografii zależy od tego czy badanie wykonywane jest wraz z badaniem i konsultacją lekarską, czy bez niej. Samo badanie wykonane prywatnie to koszt około 100–200 złotych, w przypadku dodatkowej konsultacji lekarskiej, ceny kształtują się w granicach 250–400 złotych.

Na urografię trzeba mieć skierowanie, bez względu na to, czy zostanie wykonana za darmo na NFZ, czy też odpłatnie. Lekarz dopuszczający do tego typu diagnostyki decyduje o tym, czy pacjent może być narażony na promieniowanie RTG i czy może być mu podany środek kontrastujący.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Kamienie w pęcherzu moczowym

Rozwój kamicy nerkowej, może doprowadzić do powstania kamienia, który zlokalizuje się w pęcherzu moczowym. Kamień ...

Wideo – Urografia

Urografia jest to badanie radiologiczne, umożliwiające ocenę nerek, moczowodów oraz pęcherza moczowego. Istota urografii polega ...

USG piersi czy mammografia – które badanie wybrać?

Kobiety w różnym wieku mają do dyspozycji dwa badania obrazowe piersi – USG oraz mammografię ...

Guz nerki – przyczyny, objawy, leczenie guza na nerce

Guz nerki przez długi czas może nie dawać specyficznych objawów. Zmiana nie rośnie szybko, a ...

Diafanoskopia

Diafanoskopia inaczej transiluminacja to badanie polegające na prześwietleniu określonego obszaru ciała, bądź narządu i wykryciu ...

Usuwanie kamieni nerkowych

Kamica nerkowa wymaga leczenia objawowego, zwłaszcza wówczas gdy pojawia się atak kolki nerkowej. Często niezbędne ...

Kamień w cewce moczowej

Prawidłowo substancje budujące złogi występują w moczu w formie rozpuszczonej. Jednak zdarza się tak, że ...

Fosforany w dobowej zbiórce moczu

Badanie dobowego wydalania fosforanów w moczu zleca się przede wszystkim pacjentom, u których podejrzewa się ...

USG doodbytnicze (przezodbytnicze) – kiedy wykonać to badanie odbytu?

USG transrektalne jest obrazowym badaniem pozwalającym na dokładne uwidocznienie kanału odbytu i tkanek go otaczających. ...

USG jamy brzusznej

Ultrasonografia jest techniką obrazowania narządów miąższowych w obrębie jamy brzusznej. Dzięki wykorzystaniu efektu Dopplera USG ...

Kamica nerkowa – objawy

Kamica nerkowa to choroba, w której tworzą się złogi – kamienie i tak zwany piasek ...

Sialografia i sialometria – badania na wykrycie chorób ślinianek

Ślinianki (przyuszna, podżuchwowa, podjęzykowa) są gruczołami odpowiedzialnymi za wydzielanie śliny. Niektóre z chorób powodują zaburzenia ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon