Histerosalpingografia (HSG)

Brak zdjęcia

30 października 2013

Histerosalpingografia jest jednym z badań w diagnostyce ginekologicznej. Badanie HSG to klasyczna metoda radiologiczna z użyciem środka kontrastowego. HSG służy przede wszystkim do badania macicy i jajowodów. Histerosalpingografię wykonuje się w celu diagnozowania niepłodności kobiecej, niedrożności jajowodów i patologii w obrębie macicy.

Co to jest histerosalpingografia?

Histerosalpingografia (HSG) jest to seria zdjęć rentgenowskich wykonanych po podaniu do macicy przez pochwę i szyjkę macicy środka kontrastowego. Kontrast silnie pochłania promieniowanie, dlatego wyraźnie odznacza się na otoczeniu. Przechodząc przez macicę do jajowodów, odwzorowuje ich kształt, pozwala również na wykrycie przeszkód, gdy wystąpi blokada kontrastu na jakimś odcinku.

Na czym polega histerosalpingografia?

HSG to jedno z podstawowych badań w wykrywaniu niepłodności żeńskiej. Bardzo często przyczyny niepłodności tkwią w przeszkodach mechanicznych w przechodzeniu komórki jajowej przez jajowód lub niemożności implantacji zarodka w jamie macicy. Środek kontrastowy układa się w tych narządach na ich kształt. Można zdiagnozować w ten sposób niedrożność jajowodów, jeżeli nie przechodzi przez nie kontrast lub wady rozwojowe macicy (np. niedorozwój, dwurożność).

Czasem zdarza się, że histerosalpingografia jest też narzędziem leczniczym. Kontrast, przechodząc pod ciśnieniem przez narząd rodny, udrażnia nierzadko jajowody, i komórka jajowa może bez przeszkód przedostać się do macicy.

Wskazania do badania histerosalpingografii

Do podstawowych wskazań wykonania histerosalpingografii są diagnostyka niepłodności, niedrożność jajowodów, patologii i wad macicy czy nawykowych poronień.

  • Diagnostyka niepłodności – Polskie Towarzystwo Ginekologiczne uważa, że histerosalpingografia powinna być jednym z pierwszych badań diagnostycznych przy podejrzeniu niepłodności żeńskiej.
  • Podejrzenie niedrożności jajowodów, zwłaszcza po wielokrotnych zapaleniach przydatków. Aż u 20% kobiet z przewlekłym zapaleniem przydatków dochodzi do niedrożności jajowodów. Ważnym problemem, ze względu na ponowny wzrost zachorowań w Polsce, jest zapalenie na tle gruźliczym.
    • Jest to spowodowane powstawaniem pozapalnych zrostów. Zrosty są to blizny z tkanki łącznej, które powstają, gdy organizm próbuje naprawić zniszczoną podczas choroby tkankę. Niestety, najczęściej jest ona zastępowana włóknistymi pasmami. W przypadku jajowodu, zamykają one jego światło, upośledzają ruchomość. Komórka jajowa nie może dotrzeć z jajnika na kontakt z plemnikiem, zapłodnienie jest niemożliwe.
    • Inną powszechną chorobą, w której dochodzi do powstania dużej ilości zrostów, jest endometrioza. Polega ona na występowaniu błony śluzowej macicy (czyli endometrium) na powierzchni innych narządów, najczęściej dookoła narządu rodnego. Zgodnie z cyklem miesiączkowym, krwawienie występuje także w wysepkach tej nieprawidłowo położonej błony, co w konsekwencji powoduje miejscowe podrażnienie i stan zapalny, a więc i zrosty.
    • Również operacje w obrębie jamy brzusznej nie pozostają bez wpływu na bliznowacenie okolicznych tkanek.
  • Podejrzenie patologii w jamie macicy, takich jak przerosty, polipy, zrosty śródmaciczne. Gdy w macicy występują przeszkody, zapłodniona komórka jajowa nie ma miejsca, by się zagnieździć i rozwijać. Wewnątrzmaciczne zrosty powstają po zabiegach dokonywanych w jamie macicy, np. wyłyżeczkowaniu. Odnowa błony śluzowej macicy po takim zabiegu może przebiegać z bliznowaceniem. Również twory takie jak mięśniaki i polipy utrudniają rozwój zarodka. Mięśniaki to najczęstsze niezłośliwe nowotwory macicy. Objawiają się przedłużonymi, obfitymi krwawieniami miesięcznymi oraz bólami podbrzusza. Deformują one jamę macicy i, najprościej rzecz ujmując, zabierają miejsce przeznaczone na embrion. Małe mięśniaki nie dają dolegliwości, ale duże są przyczyną niepowodzeń w zajściu w ciążę i jej donoszeniu.
  • Określenie położenia, kształtu, wielkości i wad macicy. Wady macicy wynikają z zaburzeń tworzenia tego narządu jeszcze w fazie embrionalnej. Wyróżnia się macicę jednorożną, podwójną, dwurożną, łukowatą i inne typy. W macicy o takiej budowie zarodkowi trudno się zaimplantować. Dodatkowo występują zaburzenia w postaci zbyt małej objętości jamy macicy, gorszego jej ukrwienia, zwiększonej kurczliwości.
  • Diagnostyka nawykowych poronień, np. przy podejrzeniu niewydolności cieśniowo-szyjkowej. Niewydolność cieśniowo-szyjkowa polega na niezdolności szyjki macicy do utrzymania ciąży do terminu porodu. Spowodowana jest czynnikami wrodzonymi, urazem szyjki macicy, a także czynnikami hormonalnymi i biochemicznymi. Przed planowaną ciążą, przy podejrzeniu powyższej patologii, zalecane jest wykonanie histerosalpingografii w celu oceny potencjalnego zniekształcenia ujścia wewnętrznego. W przypadku wykrycia niewydolności, w ciąży można zaplanować założenie szwu okrężnego na szyjkę macicy i tym samym nie dopuścić do poronienia lub porodu przedwczesnego.
  • Ocena dotychczasowego leczenia niepłodności spowodowanej wadami jajowodów i macicy. Po operacji wycięcia mięśniaków, przegrody czy też po mikrochirurgicznym udrażnianiu jajowodów warto wykonać kontrolną histerosalpingografię w celu oceny skuteczności zastosowanej terapii.

Jak wygląda badanie histerosalpingografii?

Na badanie należy umówić się w pierwszej połowie cyklu, najlepiej w jego 7-10. dniu, po zakończeniu krwawienia. W zależności od ośrodka wykonującego HSG, wymagane są różne badania przed samą procedurą.

  • Najczęściej jest to rozmaz mikrobiologiczny z pochwy i wynik dopochwowego badania USG.
  • W dniu badania wykonywana jest także czasem lewatywa.
  • Kilkadziesiąt minut przed histerosalpingografią podawany jest czopek rozkurczowy do odbytnicy.
  • Pacjentka znieczulana jest miejscowo, rzadko ogólnie.

Histerosalpingografia wykonywana jest w pracowni rentgenowskiej. Badaną pacjentkę układa się na stole rentgenowskim, w pozycji ginekologicznej. Lekarz zakłada wziernik dopochwowy, odnajduje ujście zewnętrzne szyjki macicy i wkłada do macicy cewnik, przez który podaje środek kontrastowy. Wypełnianie się narządu rodnego kontrastem pod ciśnieniem może być bolesne, zwłaszcza w przypadku niedrożności. Następnie wykonywane są trzy zdjęcia rentgenowskie, obrazujące rozprzestrzenianie się kontrastu. Cała procedura badania HSG trwa około 20-30 minut. Po nim pacjentka może być nieco oszołomiona, głównie ze względu na zastosowane środki znieczulające, dlatego zaleca się pozostanie pod obserwacją przez kilka-kilkanaście godzin.

Rzadko zdarzają się powikłania w postaci infekcji narządów rodnych, które zawsze należy zgłosić lekarzowi wykonującemu badanie.

Przeciwwskazania do histerosalpingografii

Przeciwwskazaniami do wykonania badania histerosalpingografii są:

  • uczulenie na środek kontrastowy – w takim przypadku możliwe jest wykonanie histerosalpingosonografii, która jest badaniem ultrasonograficznym z wykorzystaniem środków kontrastowych obojętnych dla organizmu (np. soli fizjologicznej),
  • ciąża, lub jej podejrzenie,
  • 6stre zmiany zapalne narządu rodnego,
  • 2rwawienie miesiączkowe,
  • II faza cyklu miesiączkowego, z uwagi na możliwość zapłodnienia. Płyn kontrastowy wtłaczany pod ciśnieniem mógłby spowodować cofnięcie się zapłodnionej komórki jajowej lub jej zniszczenie.
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Badanie drożności jajowodów (persuflacja)

Badanie drożności jajowodów, określane także jako persuflacja to badanie pozwalające na ocenę jajowodów. Persuflacja może ...

Przyczyny niepłodności

Niepłodność nie jest zjawiskiem rzadkim, szacuje się, że w Polsce około miliona par w wieku ...

Niepłodność kobiet

Niepłodność kobieca, na równi z niepłodnością męską, jest odpowiedzialna za niepowodzenie w staraniach się o ...

Niepłodność małżeńska

Niepłodność małżeńska, a ogólniej niepłodność pary, jest zjawiskiem dość powszechnym. Obecnie wiadomo, że problemy z ...

Histerosalpingosonografia (HyCoSy)

Histerosalpingosonografia (w skrócie HyCoSy) jest metodą badania narządu rodnego kobiety. Jest to badanie, które za ...

Histeroskopia diagnostyczna i operacyjna – jak się przygotować, jak wygląda?

Histeroskopia diagnostyczna odgrywa bardzo ważną rolę w profilaktyce i diagnostyce nieprawidłowości błony śluzowej jamy macicy, ...

Badanie USG przezpochwowe

Przezpochwowe ultrasonograficzne badanie układu rozrodczego (USG transwaginalne) jest nową metodą badania, która zdobyła trwałe miejsce ...

Niepłodność pierwotna i wtórna

Niepłodność dzieli się na pierwotną i wtórną. Podział ten opiera się na uzyskaniu przynajmniej jednej ...

Zespół hiperstymulacji jajników – przyczyny, objawy, badania, leczenie, zapobieganie, powikłania

Zespół hiperstymulacji jajników jest powikłaniem leczenia niepłodności. Działania niepożądane są skutkiem ubocznym każdej formy terapii. ...

Czy niepłodność ma wpływ na związek?

Pary leczące się na niepłodność często skarżą się, że starania o dziecko zdominowały ich życie. ...

Niepłodność czynnościowa

Niepłodność podejrzewa się jeżeli po okresie dwunastu miesięcy współżycia z częstotliwości około czterech razy w ...

Biopsja endometrium (błony śluzowej macicy)

Biopsja endometrium (biopsja błony śluzowej macicy) to zabieg pozwalający diagnozować zmiany chorobowe zachodzące w drogach ...

Komentarze (0)