Przeciwciała ANCA – kiedy wykonywać to badanie?

Przeciwciała ANCA, czyli przeciwciała skierowane przeciwko cytoplazmie własnych granulocytów obojętnochłonnych to przeciwciała pojawiające się w przebiegu autoimmunologicznego zapalenia naczyń. Badanie przeciwciał ANCA wykonywane jest metodą mikroskopii immunofluorescencyjnej, umożliwiającej rozróżnienie trzech typów przeciwciał ANCA: c-ANCA, p-ANCA oraz a-ANCA. Z kolei badanie ELISA pozwala na identyfikację swoistości przeciwciał względem antygenów PR3 i MPO.

Przeciwciała ANCA – charakterystyka

Przeciwciała ANCA (ang. anti-neutrophil cytoplasmic antibodies) to przeciwciała przeciw cytoplazmie neutrofilów. Przeciwciała te uczestniczą w patogenezie takich autoimmunologicznych schorzeń naczyń jak:

  • ziarniniakowatość Wegenera (ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń) – schorzenie to dotyczy małych i średnich włośniczek, żyłek, żył i tętnic; ponadto charakterystyczne jest zajęcie nerek i rozwój martwiczego zapalenia kłębuszków nerkowych;
  • mikroskopowe zapalenie naczyń – obejmuje ono małe i średnie żyły i tętnice, a także martwicze zapalenie kłębuszków nerkowych; niekiedy obserwowane są także zmiany w naczyniach włosowatych płuc;
  • zespół Churga-Strauss (ziarniniak kwasochłonny z zapaleniem naczyń) – jest to ziarniniakowe zapalenie dróg oddechowych ze współistniejącą astmą.

Ta heterogenna grupa schorzeń, określanych mianem układowego zapalenia naczyń cechuje się występowaniem zapalnych nacieków zmian martwiczych ścian naczyń krwionośnych. Za rozwój tych niekorzystnych zmian odpowiadają m.in. przeciwciała ANCA. Mają one zdolność aktywowania neutrofili, co prowadzi do uszkodzenia śródbłonka naczyń oraz generowania nacieków zapalnych. Ponadto dochodzi do aktywacji kaskady krzepnięcia krwi.

Przeciwciała c-ANCA skierowane są przeciwko antygenowi proteazie serynowej (PR3), zaś przeciwciała p-ANCA – przeciwko mieloperoksydazie (MPO).

Zobacz listę chorób autoimmunologicznych.

Badania przeciwciał ANCA we krwi – wskazania

Oznaczenie poziomu przeciwciał przeciw cytoplazmie c-ANCA oraz p-ANCA wykonywane jest przede wszystkim przy podejrzeniu układowego autoimmunizacyjnego zapalenia naczyń. Podejrzenie to może nasunąć występowanie następujących objawów:

  • objawów ogólnych: osłabienia, gorączki, spadku masy ciała czy nocnych potów;
  • objawów specyficznych, wynikających z zajęcia naczyń krwionośnych zlokalizowanych w konkretnych narządach: zaburzeń widzenia lub słuchu, duszności i kaszlu, krwioplucia, wysypki skórnej.

Badanie przeciwciał ANCA wykonywane jest także w celu monitorowania przebiegu choroby.

Jak wygląda badanie p-ANCA i c-ANCA?

Badanie na przeciwciała ANCA we krwi wykonywane jest z próbki krwi żylnej pobranej w dowolnym momencie; pacjent nie musi być na czczo. Pobraną próbkę krwi bada się pod mikroskopem fluorescencyjnym, po zmieszaniu krwi z neutrofilami. Następnie mieszanina wybarwiana jest barwnikiem fluorescencyjnym w celu uwidocznienia ewentualnej reakcji autoprzeciwciał z granulocytami obojętnochłonnymi. Na tym etapie badania możliwe jest określenie typu fluorescencji:

  • przeciwciała p-ANCA, czyli przeciwciała o typie świecenia okołojądrowym widoczne są jako silna fluorescencja w okolicy jądra komórkowego;
  • przeciwciała c-ANCA cechują się cytoplazmatycznym typem świecenia, które widoczne jest jako fluorescencja rozproszona w całej cytoplazmie komórki.

Gdy w pierwszym etapie badania uzyskany zostanie wynik dodatni, czyli pojawi się fluorescencja, wówczas konieczne jest określenie miana przeciwciał ANCA. Miano przeciwciał ANCA odnosi się do ich stężenia we krwi i polega na określeniu najwyższego rozcieńczenia surowicy, które daje wynik dodatni. Miano przeciwciał ANCA określane jest na drodze kolejnych rozcieńczeń surowicy, a im wyższe miano, tym wyższe stężenie przeciwciał ANCA we krwi.

Poza wspomnianym badaniem immunofluorescencji pośredniej, pozwalającej na określenie typu świecenia (p-ANCA i c-ANCA), możliwe jest wykonanie testu ELISA. To badanie umożliwia ocenę swoistości antygenowej przeciwciał, czyli PR3 ANCA oraz MPO ANCA.

Interpretacja badania ANCA, wyniki

Ujemny wynik badania ANCA nie wyklucza występowania autoimmunologicznego zapalenia naczyń, ale prawdopodobieństwo obecności choroby jest niewielkie. Dodatni wynik badania wskazuje na duże prawdopodobieństwo wystąpienia zapalenia naczyń. Przeciwciała przeciwcytoplazmatyczne p-ANCA lub c-ANCA wraz z dodatnim wynikiem przeciwciał przeciwko PR3 stwierdzane są u ponad 80 proc. pacjentów cierpiących na ziarnianiaka Wegenera. Dodatnie przeciwciała MPO oraz p-ANCA stwierdzane są u pacjentów z:

  • kłębuszkowym zapaleniem nerek,
  • mikroskopowym zapaleniem naczyń,
  • zespołem Churga-Strauss,
  • zespole Goodpasteure'a.

Z kolei przeciwciała MPO ANCA oraz c-ANCA towarzyszą takim chorobom autoimmunologicznym jak zespół Sjögrena, toczeń rumieniowaty układowy czy reumatoidalne zapalenie stawów.

Bibliografia

  • Zembala M., Zarys immunologii klinicznej. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001.
  • http://www.pnmedycznych.pl/wp-content/uploads/2014/09/pnm_2012_156-163.pdf
  • Oko A., Perkowska-Ptasińska A., Zapalenia naczyń związane z występowaniem przeciwciał skierowanych przeciwko cytoplazmie neutrofilów – ANCA. Nefrol. Dial. Pol., 2016, 20: 100–104.
Opublikowano: ; aktualizacja: 15.04.2019

Oceń:
4.8


Może cię

D-dimery – norma, wyniki, co oznaczają podwyższone i wysokie?

D-dimery są specyficznymi cząsteczkami powstałymi z rozpadu zakrzepu zlokalizowanego w naczyniach krwionośnych. Oznaczenie D-dimerów dostarcza ...

Prealbumina (transtyretyna) – badanie

Badanie prealbuminy (transtyretyny) we krwi, ze względu na jej szczególną budowę, służy przede wszystkim do ...

Białko S – badanie

Białko S hamuje proces krzepnięcia. Wraz z białkiem C ogranicza działanie czynników krzepnięcia. Badanie białka ...

Co to jest monocytoza – objawy, przyczyny, leczenie

Monocytoza to podwyższony poziom monocytów we krwi i może świadczyć o chorobie. Monocyty (MONO) to ...

Interferon gamma – badanie, wyniki, leczenie

Interferon gamma (IFN-γ) to cytokina o działaniu prozapalnym. Interferon gamma wykazuje działanie immunomodulujące. Oznaczanie poziomu ...

Elektrolity – badanie

Badanie elektrolitów to jedno z częściej wykonywanych badań krwi. Elektrolity – tą nazwą określane są ...

Odwodnienie organizmu – jakie są objawy i leczenie

Odwodnienie kojarzone jest przede wszystkim jako efekt niewystarczającej podaży płynów. Możliwych przyczyn niedoboru wody w ...

Niedobór żelaza – przyczyny, objawy, leczenie

Niedokrwistość z niedoboru żelaza najczęściej jest wynikiem niewystarczającej podaży żelaza w diecie. Objawami anemii z ...

Hemodynamika (serca) – co to jest, jakie badania robi się w pracowni?

Hemodynamika to dziedzina medycyny zajmująca się dynamiką przepływu krwi. Układ krążenia to bardzo złożony system, ...

Badanie przeciwciał IgE – całkowite i swoiste

Badanie przeciwciał IgE jest jednym z podstawowych wykonywanych w celu diagnozowania alergii i kontroli prawidłowego ...

Przeciwciała IgM przeciwko toksoplazmozie

Badanie na przeciwciała IgM przeciwko toksoplazmozie powinno być wykonywane u kobiet w ciąży i tych, ...

Lipemia surowicy – co to jest, objawy, przyczyny, leczenie, dieta

Lipemia to pojęcie oznaczające nadmiernie zwiększone stężenie lipidów we krwi. Takie zaburzenie może świadczyć o ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon