PCT – morfologia – wskazania, normy, interpretacja wyników badania prokalcytoniny

PCT, czyli prokalcytonina, to marker stanu zapalnego, pozwalający odróżnić zakażenie bakteryjne od infekcji wirusowej. Diagnostyka sepsy jest jednym z głównych wskazań do badania PCT. Morfologia pod tym kątem jest jednak zalecana w wielu innych przypadkach. Kiedy oznaczać PCT we krwi? Jakie są normy i na co wskazuje podwyższony poziom prokalcytoniny? Co przyniesie lepszy efekt – PCT czy CRP?

Prokalcytonina (PCT) – co to za marker stanu zapalnego?

Prokalcytonina (PCT) to prohormon kalcytoniny, czyli hormonu tarczycy, którego wydzielanie regulowane jest stymulacją hormonalną. Prokalcytonina jest natomiast wydzielana przez liczne komórki całego ciała w odpowiedzi na zadziałanie czynnika zapalnego.

Prokalcytonina we krwi występuje w niewielkich stężeniach, zaś pod wpływem działania markerów zapalnych, takich jak cytokiny prozapalne czy toksyny bakteryjne, następuje szybki i znaczący wzrost stężenia PCT we krwi. Już w 3–4 godzinie po zadziałaniu bodźca wyzwalającego obserwuje zbyt wysoką prokalcytoninę – dochodzi do nawet tysiąckrotnego wzrostu PCT. Morfologia krwi pod kątem poziomu prokalcytoniny w celu monitorowania przebiegu zakażenia i terapii może być wykonywana raz na dobę – czas jej półtrwania to około jedna doba.

Morfologia PCT – norma w badaniu krwi

Jak wygląda oznaczanie PCT? Badanie krwi przeprowadza się w próbce krwi żylnej, pobranej na czczo. Norma prokalcytoniny u dorosłych to 0,05 – 0,1 ng/ ml (norma procentowo mieści się w granicach 0,14–0,36 w stosunku do całej objętości krwi). U dzieci norma PCT jest odmienna niż u dorosłych w pierwszych dwóch dobach życia; od trzeciej doby obowiązują wartości referencyjne jak dla dorosłych. Normy PCT u noworodka, w pierwszych godzinach życia dziecka są następujące:

  • 0–6 godzin: 2 ng/ml,
  • 6–12 godzin: 8 ng/ml,
  • 12–18 godzin: 15 ng/ml,
  • 18–30 godzin: 21 ng/ml,
  • 30–6 godzin: 15 ng/ml,
  • 36–42 godzin: 8 ng/ml,
  • 42–48 godzin: 2 ng/ml.

Badanie prokalcytoniny – badanie na sepsę u dziecka

Jednym z najważniejszych zastosowań oznaczania PCT u dziecka jest diagnostyka sepsy. Uogólnione zakażenia bakteryjne i sepsa u noworodków rozwijają się bardzo szybko, co wynika z niedojrzałości układu odpornościowego. Takie zakażenia mają u małych dzieci bardzo gwałtowny przebieg, zatem bezbłędna i natychmiastowa diagnostyka ma kluczowe znaczenie.

Badanie prokalcytoniny u noworodków stanowi doskonałe uzupełnienie posiewu bakteriologicznego – na wyniki posiewu trzeba długo czekać, ponadto około 40 proc. wyników badań bakteriologicznych jest fałszywie ujemnych. A oznaczenie PCT u małych dzieci to bardzo szybki i czuły test.

Szczególne wskazania do badania prokalcytoniny u dzieci to: wysoka gorączka bez określonej przyczyny, podejrzenie infekcji u matki w okresie okołoporodowym, przedwczesne pęknięcie pęcherza płodowego, wystąpienie tachykardii u płodu. Oznaczanie PCT u dziecka wykorzystuje się także w diagnostyce różnicowej wirusowego i bakteryjnego zapalenia opon mózgowych. Cenne jest także w prognozowaniu prognozowaniu wystąpienia refluksu pęcherzowo-moczowodowego u dzieci z zakażeniem układu moczowego.

Oznaczenie prokalcytoniny u dzieci zauważalnie zwiększa dokładność diagnostyczną infekcji bakteryjnych w porównaniu z oznaczaniem poziomu leukocytów we krwi (leukocytoza), OB czy CRP.

Wskazania do oznaczenia PCT u dorosłych

Wysokie PCT w wynikach morfologii krwi u dorosłych spowodowane jest głównie przez zakażenie bakteryjne bądź grzybicze, a także stany pourazowe. Inne przyczyny PCT powyżej normy to: AIDS, nowotwory, oparzenia, ostre zapalenie trzustki o etiologii żółciowej, zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych, wstrząs septyczny oraz infekcje pierwotniakowe.

Najważniejsze zastosowanie oznaczenia PCT u dorosłych to diagnostyka i ocena rokowania sepsy. Zmiany stężenia PCT w wynikach morfologii krwi wyprzedzają inne wskaźniki stanu zapalnego i doskonale sprawdzają się u pacjentów z upośledzeniem funkcji immunologicznych, u których zmiany typowych wskaźników zapalnych są przytłumione. Dzięki temu podwyższone PCT we krwi coraz częściej odgrywa kluczową rolę w diagnostyce i terapii wielu schorzeń.

Badanie poziomu prokalcytoniny we krwi znalazło zastosowanie kliniczne w przypadku:

  • wczesnego rozpoznania uogólnionych zakażeń bakteryjnych,
  • różnicowanie zakażeń bakteryjnych z innymi przyczynami ciężkiego stanu pacjenta,
  • różnicowanie bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych z zakażeniem wirusowym,
  • monitorowanie chorych we wstrząsie,
  • monitorowanie chorych z wysoką gorączką na oddziałach intensywnej opieki,
  • ocena rokowania u chorych w stanie krytycznym,
  • diagnostyka różnicowa stanów gorączkowych,
  • różnicowanie ostrego zapalenia trzustki o etiologii żółciowej od toksycznej.

Oznaczanie prokalcytoniny we krwi umożliwia jednoznaczne stwierdzenie, czy przyczyną zakażenia jest infekcja bakteryjna i czyni zasadnym stosowanie antybiotyków.

Wyniki prolakcytoniny – interpretacja morfologii

Wyniki badania prokalcytoniny > 0,5 ng/ ml mogą wskazywać na sepsę, często osiągając wartości powyżej 100 ng/ ml. PCT w przedziale 0,5–2 ng/ ml odpowiada średniemu ryzyku rozwoju ciężkiej sepsy, zaś PCT w przedziale 2–10 ng/ ml towarzyszy znacznemu ryzyku rozwoju sepsy. Natomiast PCT > 10 ng/ ml wskazuje na poważną, rozsianą odpowiedź zapalną i towarzyszy bardzo wysokiemu ryzyku rozwoju sepsy. Ale uwaga – nie zawsze można wykluczyć infekcję bakteryjną, gdy w wynikach zachowana jest norma PCT. Morfologia w kierunku stężenia prokalcytoniny może być przeprowadzone za wcześnie – wtedy warto powtórzyć oznaczenie prokalcytoniny po upływie kilku godzin.

U pacjentów z zakażeniem dolnych dróg oddechowych wartości podwyższone PCT < 0, 25 ng/ ml wskazują na brak konieczności stosowania antybiotyków. W przypadku pozaszpitalnego zapalenia płuc antybiotykoterapię zaleca się zakończyć przy wartościach PCT < 0,1 ng/ ml.

Poza oznaczeniem prokalcytoniny ilościowo, bardzo ważna jest dynamika zmian stężenia PCT. Morfologia wskazujaca na wzrastający poziom PCT świadczy o gwałtownie rozwijającej się infekcji. Podczas terapii zakażenia powinien następować codziennie spadek poziomu PCT o 50 proc. Jest to najdokładniejszy wskaźnik powodzenia terapii antybiotykowej.

PCT a CRP i OB – diagnostyka infekcji bakteryjnej

Jeszcze kilkanaście lat temu najważniejszym markerem stanu zapalnego był odczyn Biernackiego, czyli OB. Badanie to polegało na ocenie szybkości opadania krwinek czerwonych w określonej jednostce czasu. Podwyższone OB świadczyło o stanach zapalnych, infekcjach, urazach. Ale na wynik badania wpływ miały także inne czynniki: ciąża, wysiłek fizyczny, stan nawodnienia organizmu, gorączka.

CRP i prokalcytonina jest mniej podatne na wpływy tych czynników, ponadto jest to czułe, specyficzne i nowoczesne badania. Oznaczenie CRP (białko C-reaktywne) i prokalcytoniny wykonywane jest w zautomatyzowanym systemie, co gwarantuje dokładność badania. Z tego powodu OB Jest coraz rzadziej wykonywanym badaniem.

Prokalcytonina jest lepszym markerem sepsy niż CRP. Wykazuje szybszy i większy wzrost niż CRP, zatem jest dokładniejszym markerem rozsianych infekcji bakteryjnych.

Opublikowano: ; aktualizacja: 17.08.2017

Oceń:
4.4


Może cię

Osmolalność surowicy

Badanie osmolalności surowicy określa ilość substancji rozpuszczonych w surowicy krwi. Decydujący wpływ na osmolalność surowicy ...

Badanie PLT – liczba płytek krwi

Płytki krwi to obok czerwonych i białych krwinek i białych podstawowy element krwi. W badaniu ...

Cholinesteraza – badanie

Badanie poziomu cholinesterazy wykonuje się w chorobach wątroby, przy podejrzeniu zatrucia środkami pestycydami oraz u ...

Co oznacza obecność białych krwinek w moczu?

Obecność białych krwinek w moczu czyli leukocyturia może być spowodowana wieloma czynnikami na czele z ...

Prokalcytonina (PCT) – badanie

Badanie prokalcytoniny (PCT) wykonywane jest coraz częściej w celu oceny stopnia infekcji, różnicowania przyczyn stanów ...

Badanie serologiczne kiły – co to jest, jak wygląda badanie, kiedy wykonać?

Kiła jest to jedna z najpowszechniejszych chorób wenerycznych. Diagnostyka w kierunku kiły ważna jest nie ...

Badanie HBV (wirus WZW typu B)

Badanie na obecność wirusa HBV wykonuje się podejrzewając wirusowe zapalenie wątroby typu B (np. na ...

Antygen nowotworowy CA 15.3 – badanie

Oznaczenie antygenu nowotworowego CA 15.3 stosuje się w celu monitorowania leczenia (ocena skuteczności) oraz określenia ...

Przeciwciała IgG przeciwko toksoplazmozie

Badanie przeciwciał IgG przeciwko toksoplazmozie są szczególnie ważne u kobiet w ciąży i u kobiet ...

Mikroalbuminy w moczu – co to jest albuminuria?

Albuminy należą do grupy białek. W zwykłym badaniu ogólnym moczu nie powinny być wykrywane. Badanie ...

Test na krew utajoną w kale – jakie badanie na krew utajoną wybrać?

Krew w kale może świadczyć o chorobach układu pokarmowego. Przyczyną krwi w stolcu może być ...

Badanie krwi na pasożyty – diagnostyka pasożytów w organizmie z krwi

Diagnostyka chorób pasożytniczych może być problematyczna. W przypadku pasożytów ludzkich bytujących w przewodzie pokarmowym, skuteczne ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon