Niskie stężenie i niedobór potasu – przyczyny, objawy, leczenie

Niedobór potasu to inaczej hipokaliemia. Stan ten stwierdza się, gdy stężenie potasu we krwi jest niższe od dolnej granicy normy, która wynosi 3,5 mmol/l. Niskie stężenie potasu prowadzi po pojawienia się charakterystycznych objawów, takich jak bolesne skurcze mięśni, osłabienie, zaparcia, zaburzenia rytmu serca. Główną przyczyną hipokaliemii jest niewłaściwa dieta. Niski potas towarzyszy chorobom nerek i odwodnieniu.

Niedobór potasu – hipokaliemia

Hipokaliemia, czyli niedobór potasu, to jedno z częściej spotykanych zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej. Mówimy o nim wówczas, gdy stężenie potasu we krwi jest niższe niż dolna granica wartości prawidłowej. Norma potasu w organizmie wynosi 3,5–5,5 mmol/l.

Najczęstszymi przyczynami niedoborów potasu są błędy dietetyczne (zbyt mało produktów bogatych w potas w codziennym jadłospisie), przyjmowanie leków (moczopędne, leki przeczyszczające) oraz biegunki.

Objawy braku potasu to przede wszystkim:

Potas to jeden z elektrolitów odgrywających istotną rolę dla funkcjonowania organizmu ludzkiego. Znajduje się on przede wszystkim w przestrzeni śródkomórkowej (głównie w komórkach mięśniowych), regulując pH i ciśnienie osmotyczne wewnątrz komórek.

Główną funkcją potasu jest wpływ na przewodzenie impulsów nerwowych, kontrola skurczów mięśni (w tym mięśnia sercowego, mięśniówki jelit i układu moczowego). Dodatkowo, aktywuje czynność enzymów, pobudza wydzielanie insuliny, Niski poziom potasu będzie przekładał się zatem na zaburzenie wszystkich tych funkcji.

Prawidłowe stężenie potasu we krwi wynosi 3,5 Obniżenie stężenia poniżej 3,5 mmol/l to hipokaliemia, czyli niedobór potasu.

Jakie są przyczyny niedoboru potasu?

Wśród przyczyn niedoboru potasu wyróżniamy:

  • niedostateczną podaż potasu w diecie – stosowanie diety restrykcyjnej, jednoskładnikowej, opartej o głodówki;
  • zwiększoną eliminację potasu drogą przewodu pokarmowego w wyniku wymiotów, biegunek, przetok, stosowania leków przeczyszczających;
  • utratę potasu przez skórę w wyniku oparzeń, wzmożonej potliwości z niedostatecznym uzupełnianiem płynów i elektrolitów;
  • stosowanie niektórych ziół i leków, głównie moczopędnych oraz glikokortykosteroidów, amfoterycyny B, aminoglikozydów;
  • zwiększenie ucieczki potasu z przestrzeni zewnątrzkomórkowej do komórek, np. wskutek zasadowicy, zwiększenia aktywności układu współczulnego, pod wpływem insuliny itp.

Niedobory i niskie stężenie potasu bardzo często towarzyszą zaburzeniom endokrynologicznym, takim jak:

  • zespół Conna (pierwotny nadmiar aldosteronu – hormonu steroidowego odpowiedzialnego m.in. za zwiększenie wydalania potasu z moczem),
  • zespół Barttera (choroba cewek nerkowych z wtórnym hiperaldosteronizmem),
  • wrodzony przerost nadnerczy,
  • zespół Cushinga.

Jakie są objawy niedoboru potasu?

Niedobór potasu objawy daje dość zróżnicowane. Niski poziom potasu wywołuje takie dolegliwości, jak:

Niski poziom potasu w organizmie wiąże się często z niedoborem magnezu, na którego stopień wchłaniania wpływa. W przypadku niedoboru potasu i magnezu objawy wymienione powyżej, zwłaszcza skurcze mięśni, mogą być nasilone.

Odczuwanie objawów zależne jest nie tylko od stężenia potasu we krwi, ale też w dużej mierze od dynamiki spadku kaliemii. Najbardziej gwałtowne i groźne dla życia objawy daje szybko rozwijająca się hipokaliemia. Najczęściej w tym przypadku do zgonu dochodzi wskutek zaburzeń rytmu serca (migotanie komór).

Niski potas – jakie badania wykonać, kiedy potas jest za niski?

Po oznaczeniu stężenia potasu i innych elektrolitów we krwi i wykluczeniu ewentualnej hipokaliemii rzekomej (fałszywego wyniku uzyskanego np. wskutek hemolizy w efekcie dłuższego przechowywania nieodwirowanej krwi), należy rozszerzyć diagnostykę o ustalenie przyczyn niedoboru potasu o takie badania, jak:

Przy podejrzeniu niedoboru potasu we krwi, konieczne jest także wykonanie EKG oraz gazometrii, gdyż hipokaliemii często towarzyszy zasadowica.

Jak leczy się niedobór potasu?

Leczenie hipokaliemii zależne jest od stężenia potasu we krwi, od dynamiki spadku kaliemii, od objawów i stanu ogólnego pacjenta.

W leczeniu stosuje się:

  • leczenie przyczynowe (usunięcie przyczyny hipokaliemii);
  • suplementację potasu za pomocą potasu w formie preparatów doustnych – najlepiej tabletek z potasem, które dostarczają różnych innych mikroelementów i witamin, co zapobiega powstawaniu także innych niedoborów; można przyjmować także sam potas w tabletkach;
  • dietę bogatą w potas – mikroelement ten obecny jest między innymi w jabłkach, pomidorach, figach, suszonych morelach, bananach, awokado, ziemniakach, rybach, produktach zbożowych, kakao, czekoladzie;
  • podaż dożylną – potas podaje się dożylnie zwykle w postaci 15 proc. KCl;
  • blokery receptora dla aldosteronu (np. spironolakton).

Konieczne jest także wyrównanie towarzyszących niedoborów elektrolitowych, zwłaszcza obniżonego stężenia magnezu, gdyż hipomagnezemia utrudnia korekcję hipokaliemii.

W trakcie suplementacji potasu pacjent wymaga regularnych kontroli lekarskich i oceny stężenia potasu i innych elektrolitów we krwi. Ważne jest bowiem, aby niedobór potasu wyrównywać stopniowo i nie doprowadzić do nadmiernego stężenia potasu we krwi (hiperkaliemii) i związanych z nim objawów.

Produkty bogate w potas – w czym jest potas?

Jeśli chodzi o potas, źródła jego podaży są zróżnicowane, braki pomoże uzupełnić zarówno żywność pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego. Przyjmuje się, że dziennie potas w jedzeniu należy przyjmować w ilości około 4700 mg. Pod uwagę trzeba wziąć jednak płeć, wiek czy masę ciała danej osoby. Warto pamiętać, że zapotrzebowanie na potas jest większe np. u osób aktywnych fizycznie, wzrasta również w ciąży (niedobór może negatywnie wpływać na płód) oraz w czasie karmienia piersią. Dobrym źródłem potasu dla osób z niskim poziomem tego pierwiastka w organizmie jest dieta śródziemnomorska obfitująca w warzywa i owoce.

Łatwo dostępnym produktem bogatym w potas są ziemniaki, które, spożywane regularnie, w dużym stopniu pomagają uzupełnić poziom potasu we krwi (pokrywają nawet 25 proc zapotrzebowania). Spadek potasu powinien skłonić także do włączenia do jadłospisu soi, czekolady, awokado, orzechów pistacjowych, bananów, moreli suszonych czy nasion fasoli, które wyróżniają się wysoką zawartością sięgającą od 1000 do nawet 2000 mg omawianego pierwiastka w 100 g.

Stan braku potasu w organizmie w wystarczającej ilości można poprawić, zwiększając spożycie daktyli, jabłek, śliwek, orzechów laskowych, które zawierają od 500 do 1000 mg pierwiastka. Nieco mniej (od 100 do 500 mg) dostarczą takie produkty, jak: mięso z piersi kurczaka, indyka, królika, kasza gryczana, korzeń pietruszki, szparagi, marchew, buraki.

Opublikowano: ; aktualizacja: 27.03.2018

Oceń:
4.3


Może cię

Potas we krwi – norma w wyniku morfologii

Badanie potasu wykonywane jest najczęściej w przypadku zaburzeń rytmu serca. Oznaczanie stężenia tego elektrolitu jest ...

Potas w moczu

Badanie potasu w moczu wykonuje się w celu określenia przyczyny podwyższenia lub obniżenia poziomu potasu. ...

Elektrolity – badanie

Badanie elektrolitów to jedno z częściej wykonywanych badań krwi. Elektrolity – tą nazwą określane są ...

Potas w diecie – produkty bogate w potas

Potas jest elektrolitem, który pełni szereg ważnych funkcji w organizmie – reguluje gospodarkę wodna, kwasowo-zasadową, ...

Zasadowica oddechowa – przyczyny, objawy, leczenie

Alkaloza, czyli zasadowica oddechowa, to stan zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej i wzrostu pH krwi, który może ...

Jonogram (badanie elektrolitów) – jak odczytać wyniki badań krwi?

Jonogram jest zestawem badań laboratoryjnych służących do oceny zawartości elektrolitów w osoczu (sód, potas, wapń, ...

Badania na boreliozę – kiedy i jaki test zrobić, cena

Diagnostyka boreliozy wciąż przysparza wielu problemów. Badania na boreliozę mają niską czułość, a dodatkowo serologiczna ...

Dieta norweska – zasady, jadłospis, efekty, opinie

Dieta norweska jest to kolejna restrykcyjna, ale obiecująca ekspresowe efekty dieta odchudzająca. Charakteryzuje ją krótki ...

Dlaczego restrykcyjna dieta odchudzająca jest niebezpieczna dla zdrowia?

Utrzymanie prawidłowej masy ciała sprzyja zarówno dobremu zdrowiu jak i świetnemu samopoczuciu. Jednak w walce ...

Potas – dobowa zbiórka moczu

Badanie potasu w dobowej zbiórce moczu, wykorzystywane jest w diagnostyce i różnicowaniu nadmiaru i niedoboru ...

Niedobór potasu w organizmie – hipokaliemia

Hipokaliemia, czyli niewystarczająca podaż potasu, może skutkować wystąpieniem arytmii, zaburzeń kurczliwości mięśni, objawami gastrycznymi, uczuciem ...

Dieta jednoskładnikowa – jak monodieta wpływa na zdrowie?

Dieta jednoskładnikowa określana jest także jako monodieta. Jest ona uznawana za skuteczną i szybką metodę ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon