Kwas moczowy – norma i wyniki w badaniu krwi oraz moczu

Kwas moczowy jest jednym z końcowych produktów przemiany materii. Oznaczanie stężenia tego organicznego związku w badaniu krwi czy moczu ma znaczenie w chorobach związanych z: jego nadmierną produkcją, uwalnianiem z komórek lub niedostatecznym wydalaniem. Norma kwasu moczowego zależy np. od wieku. Każdy wynik badania powinien być skonsultowany z lekarzem. Co oznacza niski i podwyższony kwas moczowy we krwi lub moczu?

Kwas moczowy – co to jest?

Kwas moczowy stanowi ostateczny produkt metabolizmu związków purynowych (przykładem tych związków są kwasy nukleinowe – DNA i RNA, obecne we wszystkich komórkach organizmu, a także w pożywieniu). Oznacza to, że nie może on ulegać dalszym przemianom w organizmie i musi zostać wydalony. Narządem w największej części odpowiedzialnym za usuwanie kwasu moczowego z organizmu są nerki, w związku z czym wydalany jest on z moczem. W mniejszej części usuwany zostaje przez jelita.

W stanach chorobowych, w których utrudnione jest wydalanie kwasu moczowego (np. w chorobach nerek) lub powstaje zbyt duża jego ilość (np. w stanach nasilonego rozpadu komórek i w niektórych chorobach metabolicznych), jego stężenie w krwi wzrasta. Może wtedy dochodzić do jego wytrącania się w tkankach – np. w stawach i w nerkach. Z sytuacją taką mamy do czynienia choćby w dnie moczanowej i w kamicy moczowej z kamieniami moczanowymi.

W dużo rzadszych przypadkach obserwujemy obniżenie stężenia kwasu moczowego.

Badanie kwasu moczowego – kiedy wykonać?

W związku z mechanizmem zwiększania stężenia kwasu moczowego we krwi i możliwymi tego następstwami głównymi wskazaniami do wykonania oznaczania są sytuacje opisane poniżej.

  • Diagnozowanie dny moczanowej – dna moczanowa jest jednym z możliwych powodów zapaleń stawów. Dotyczy najczęściej stawu śródstopno-paliczkowego palucha. Ostry atak dny moczanowej objawia się silnym bólem stawu, zaczerwienieniem i tkliwością i związany jest z wytrącaniem się kryształów kwasu moczowego w zajętym stawie.
  • Monitorowanie leczenia u chorych na dnę moczanową – w leczeniu dny tej choroby jednym z podstawowych celów jest obniżenie stężenia kwasu moczowego, co zapobiega wytrącaniu się jego kryształów w stawach.
  • Monitorowanie chemioterapii i radioterapii nowotworów – leczenie nowotworów z użyciem chemioterapii i radioterapii wiąże się z nasilonym rozpadem komórek nowotworu i uwalnianiem z nich między innymi związków purynowych, które przekształcane są do kwasu moczowego. Wytrącanie się kamieni kwasu moczowego w nerkach może prowadzić do kolki nerkowej, a nawet do niewydolności tego narządu. W celu uniknięcia powyższych powikłań, należy uważnie monitorować stężenie moczanów w krwi.
  • Diagnozowanie kamicy moczowej – choroba ta może być spowodowana między innymi wydalaniem zwiększonej ilości kwasu moczowego. Badanie poziomu kwasu moczowego w moczu w przypadku wystąpienia objawów kolki nerkowej może pomóc określić jakiego typu kamienie moczowe pojawiły się u pacjenta. Do objawów kolki nerkowej należą: silny ból w podbrzuszu promieniujący do pleców, częste oddawanie moczu w małych ilościach, gorączka, zdarza się również obecność krwi w moczu.

Kwas moczowy we krwi i moczu – jak wygląda badanie?

Poziom kwasu moczowego oznaczać można z próbki krwi żylnej (badanie krwi) lub moczu (w zależności od wskazań).

Badanie kwasu moczowego we krwi żylnej nie wymaga specjalnego przygotowania. Przed pobraniem próbki należy porozmawiać z lekarzem o wszystkich aktualnych chorobach i przyjmowanych lekach – niektóre z nich mogą wpływać na wynik badania. Na pobranie próbki należy zgłosić się rano, na czczo. Należy, ponadto, unikać forsownego wysiłku fizycznego w krótkim czasie przed badaniem. W przypadku nosicielstwa chorób przenoszonych przez krew (jak np. zakażenie HIV, HBV lub HCV), należy poinformować o tym personel odpowiedzialny za pobranie materiału. Próbkę pobiera się przez nakłucie żyły (najczęściej w okolicy dołu łokciowego) z użyciem jednorazowej igły i probówki. Po wyjęciu igły warto uciskać miejsce wkłucia przez kilka minut – pozwoli to zapobiec krwawieniu.

W przypadku badania kwasu moczowego w moczu należy przeprowadzić dobową zbiórkę moczu. W tym celu przez całą dobę należy oddawać mocz do jednego, specjalnie przygotowanego pojemnika (najlepiej o objętości co najmniej 2 litrów). W dniu zbiórki pierwszy poranny mocz należy oddać do toalety, a każdą kolejną porcję – do pojemnika (włączając w to pierwszy poranny mocz następnego dnia). Po zakończeniu zbiórki zebrany materiał należy dokładnie wymieszać, zmierzyć jego objętość i pobrać do mniejszego pojemnika ok. 100 ml zebranego moczu (np. do standardowego pojemnika do badania moczu dostępnego w każdej aptece). Po opisaniu próbki należy dostarczyć ją do laboratorium jak najszybciej.

Kwas moczowy – norma

Poziom kwasu moczowego we krwi jest zmienny i zależy od wielu czynników, z których najważniejsze to: wiek, płeć i stan wydolności nerek. Przyjmuje się, że w warunkach prawidłowych norma kwasu moczowego powinna się w zakresie 180420 μmol/l (37 mg/dl).

Stężenie kwasu moczowego w próbce moczu nie powinno przekraczać 4,8 mmol/24 h (800 mg/24 h) u mężczyzn i 4,5 mmol/24 h (750 mg) u kobiet.

Prawidłowy wynik badania kwasu moczowego interpretować można jako brak zaburzeń w metabolizmie puryn i wydalaniu kwasu moczowego lub przejaw ich skutecznego leczenia. Należy jednak pamiętać, że również w dnie moczanowej stężenie kwasu moczowego może być prawidłowy. Badanie to nie jest więc często wystarczające do wykluczenia zaburzeń.

Kwas moczowy badanie – jak odczytać wyniki?

Hiperurykemia (hyperurykemia) – podwyższony kwas moczowy

Podwyższony kwas moczowego we krwi określany jest jako hiperurykemia. Może być on spowodowany zaburzeniami związanymi z nadmiernym jego wytwarzaniem lub uwalnianiem z komórek – przykładem takiego stanu są choroby genetyczne (np. choroba Lescha-Nyhana czy choroba von Gierkego), nasilone niszczenie komórek (np. w wyniku radioterapii i chemioterapii, w przypadku nasilonego niszczenia krwinek czerwonych, w białaczkach, w łuszczycy) i zatrucie ołowiem.

Osłabienie wydalania kwasu moczowego, które również może powodować hiperurykemię, obserwujemy przede wszystkim w chorobach nerek. Może ono również towarzyszyć kwasicy, zatruciu ciążowemu i nadużywaniu alkoholu.

Warto pamiętać, że z wysokim kwasem moczowym we krwi czy moczu (hyperurykemia) mamy do czynienia również w przypadku stosowania diety bogatej w puryny (np. wysokobiałkowej) i po wyczerpującym wysiłku fizycznym.

Do leków podwyższających poziom kwasu moczowego zaliczamy między innymi środki moczopędne i barbiturany. Przewlekła hiperurykemia jest czynnikiem ryzyka rozwoju dny moczanowej, innego rodzaju stanów zapalnych stawów oraz kamicy moczowej.

Jeżeli badany jest kwas moczowy, wysoki jego poziom wiąże się z ryzykiem wystąpienia kamicy moczowej, obserwujemy w dnie moczanowej, w niektórych nowotworach (np. w szpiczaku mnogim, białaczkach) i w przypadku stosowania diety bogatej w puryny.

Niski poziom kwasu moczowego – co to znaczy?

Zdarza się również, że poziom kwasu moczowego w krwi jest poniżej normy. Warto jednak zauważyć, że zazwyczaj nie wystarczy on do postawienia diagnozy i jest uznawany jedynie za objaw towarzyszący. Do stanów przebiegających z niskim kwasem moczowym w wynikach badań należą:

  • schorzenia o podłożu genetycznym (choroba Wilsona, zespół Fanconi'ego, kasntynuria),
  • choroba trzewna (celiakia),
  • akromegalia,
  • zespół Schwartza-Barttera (zespół niewłaściwego uwalniania wazopresyny, SIADH),
  • niektóre choroby wątroby i nerek.

Do niskiego poziomu kwasu moczowego we krwi prowadzi także stosowanie leków używanych w leczeniu hiperurykemii (tzw. leki urykozuryczne, w tym salicylany, probenecyd, allopurynol), a ponadto takie substancje jak estrogeny, fenotiazyny, indometacyna i kortykotropina.

Należy pamiętać, że laboratoryjnych interpretacja wyników badań za wysokiego czy obniżonego kwasu moczowego powinna być dokonana w konsultacji z lekarzem oraz w odniesieniu do całości obrazu klinicznego. Często zdarza się, że oznaczenie poziomu kwasu moczowego jest jedynie badaniem pomocniczym i nie wystarczy do postawienia pewnej diagnozy.

Opublikowano: ; aktualizacja: 04.08.2017

Oceń:
4.5


Może cię

Kalprotektyna w kale – norma, wyniki, interpretacja

Kalprotektyna to białko, które jest biomarkerem. Stężenie kalprotektyny wzrasta w przypadku wystąpienia stanów zapalnych przewodu ...

Dna moczanowa – przyczyny, objawy, leczenie, dieta i leki na dnę moczanową

Dna moczanowa (skaza moczanowa, podagra, artretyzm, choroba królów) należy do przewlekłych chorób metabolicznych. Jej istotą ...

Kwas moczowy w dobowej zbiórce moczu

Badanie stężenia kwasu moczowego wykonuje się wykonuje się zarówno z próbki krwi, jak i próbki ...

Kwas moczowy we krwi – o czym świadczy podwyższony wynik?

Kwas moczowy powstaje w organizmie fizjologicznie. Oznaczanie jego stężenia w surowicy wykonuje się w przypadku ...

Badanie GFR – przesączanie kłębuszkowe

Przesączanie kłębuszkowe to badanie, które pozwala określić ile krwi przepływa przez kłębuszki nerkowe. Jego celem ...

Gastryna – badanie hormonu, jakie są wskazania, norma, cena?

Gastryna to hormon żołądkowo-jelitowy, warunkujący prawidłowe funkcjonowanie układu pokarmowego. Badanie gastryny wykonywane jest rzadko i ...

AFP (alfa-fetoproteina) – marker, badanie, norma i wyniki

Alfa-fetoproteina to białko płodowe, którego poziom w sposób fizjologiczny wzrasta w czasie ciąży. Marker AFP ...

Poziom wapnia we krwi – za wysoki, za niski, normy wapnia całkowitego

Poziom wapnia we krwi zależy od wielu czynników, a utrzymanie wyników badania Ca w normie ...

Podwyższone stężenie kwasu moczowego we krwi (hiperurykemia)

Kwas moczowy jest to końcowy produkt przemiany puryn w ludzkim organizmie. Puryny mogą pochodzić ze ...

Badanie antygenu HLA-B27 – wyniki, dodani, interpretacja, cena

Badanie na antygen HLA-B27 wykonuje się w przypadku podejrzenia chorób autoimmunologicznych, takich jak ZZSK – ...

TIBC badanie – całkowita zdolność wiązania żelaza – norma, wyniki

TIBC to całkowita zdolność surowicy do wiązania żelaza. Parametr ten wraz z badaniem poziomu żelaza ...

Prawidłowy poziom cukru we krwi – jak i kiedy się badać?

Pomiar poziomu cukru we krwi jest jednym z najczęściej wykonywanych badań laboratoryjnych. Pozwala ono uzyskać ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon