Klirens kreatyniny (nerkowy) – normy, wyniki, wzór na badanie

Klirens kreatyniny, a właściwie klirens nerkowy endogennej kreatyniny (Ckreat), bo tak brzmi jego pełna nazwa, to wskaźnik wydolności i zdolności filtracji nerek. Badanie klirensu kreatyniny w surowicy jest sprawdzianem stanu uszkodzenia układu moczowego i dlatego stanowi jedno z najważniejszych badań w diagnostyce tego układu.

Kreatynina – co to jest?

Kreatynina to pochodna kreatyny, czyli białka mięśniowego, która wydzielana przez komórki dociera z krwią do nerek. Tu jest filtrowana i wydalana z moczem. Stąd kreatynina w moczu i we krwi jest ściśle powiązane z filtracją kłębkową w nerkach.

Od kilkudziesięciu lat kreatynina funkcjonuje zatem jako marker funkcji nerek, a stężenie kreatyniny jest jednym z kryterium rozpoznania niewydolności nerek. Wskaźnik filtracji kłębuszkowej określa całkowitą ilość moczu pierwotnego, jaka zostaje przefiltrowana przez wszystkie kłębuszki obu nerek łącznie w określonym przedziale czasu.

Kreatynina stanowi pochodną kreatyny. Oznaczanie stężenia kreatyniny służy wykrywaniu chorób nerek (niewydolność nerek, kamica nerkowa itd,). Badanie kreatyniny we krwi i moczu wykonuje się w przypadku objawów, takich jak m.in. białkomocz czy krew w moczu. Wysoka i podwyższona kreatynina towarzyszy uszkodzeniu nerek. Wynik kreatyniny wskazujący na niską kreatyninę świadczy np. o przyjmowaniu niektórych leków. Czasem oznacza się także klirens kreatyniny (GFR).

Kreatynina jest wydalana z organizmu wyłącznie przez nerki i nie podlega żadnym innym przemianom w organizmie, uznana została zatem za dobry marker funkcji nerek. Jednak jest wyjściowe stężenie zależy bezpośrednio od masy mięśniowej, płci, wieku, rodzaju stosowanej diety czy intensywnego wysiłku fizycznego. Orientacyjna norma kreatyniny to 53–115 µmol/l (0,6–1,3 mg/dl).

Czym jest klirens kreatyniny?

Klirens kreatyniny (GFR) termin ten często pojawia się na wyniku badań laboratoryjnych. Wprowadzenie tego wskaźnika ma na celu zwiększenie pewności rozpoznania choroby nerek, gdyż samo stężenie kreatyniny może być niezmienione do momentu znacznego upośledzenia funkcji nerek (co wynika ze wspomnianej zmienności stężenia kreatyniny). Klirens kreatyniny jest to objętość osocza wyrażona w mililitrach (ml), która została całkowicie oczyszczona przez nerki z kreatyniny w ciągu minuty. Badanie to pozwala ocenić sprawność, z jaką pracują kłębuszki nerkowe, czyli tzw. GFR.

Kreatynina jest idealną substancją do tego pomiaru, ponieważ przesącza się jedynie w kłębuszkach nerkowych i nie wchłania się zwrotnie.

Wskazania do badania klirensu kreatyniny

Klirens kreatyniny służy ocenie stopnia niewydolności nerek, czyli postępującego zniszczenia kłębuszków nerkowych. Najczęstszymi wskazaniami do przeprowadzenia badania klirensu kreatyniny w surowicy są:

Klirens kreatyniny służy także do monitorowania schorzeń nerek, pozwalając określić postęp choroby, a także modyfikować działania lecznicze.

Jak i co się bada?

Badaniu podlega próbka krwi (surowicy) i moczu. Konieczne jest przeprowadzenie tzw. dobowej zbiórki moczu. Pierwszą próbkę moczu pacjent oddaje o godzinie wcześnie rano. W ciągu całej dobry wszystkie mikcje powinny zakończyć się oddanie próbki moczu do specjalnie przygotowanego pojemnika. Zbiórka dobowa kończy się oceną łącznej objętości. Próbka trafia do analizy laboratoryjnej. Konieczne jest zebranie wszystkich próbek okołodobowych z uwagi na fakt, że daje to możliwość oceny średniego stężenie kreatyniny w ciągu całej doby.

Krew bada się w dniu, w którym skończyła się zbiórka moczu do analizy.

Klirens kreatyniny wzór, metoda oznaczania

Do oznaczania klirensu kreatyniny stosuje się wzór Cockrofta i Gaulta:

  • Ckreat = (140 – wiek) x masa ciała (kg) / Pkreat x 72
  • Pkreat – stężenie kreatyniny w surowicy w mg/dl.
  • U kobiet podaną wartość należy pomnożyć przez 0,85.

Klirens kreatyniny można wyrazić też jako wartość procentową prawidłowej wartości stosując wzór:

  • Ckreat (%) = 100 / Pkreat

Inną metodą jest wyznaczenie klirensu na podstawie dobowej zbiórki moczu:

  • Ckreat = Ukreat / Pkreat x V
  • Ukreat – stężenie kreatyniny w moczu, V – ilość moczu w ml/min, czyli całkowita ilość moczu na dobę/1440.

Klirens kreatyniny – norma

Wartościami referencyjnymi dla klirensu kreatyniny jest:

Wartość wyliczana ze wzoru, uwzględniająca stężenie kreatyniny, masę ciała i wiek. Norma to 80–120 ml/min. Ckreat powyżej 90 uznaje się za najbardziej prawidłowy.

Cena badania to 14–15 złotych.

Interpretacja wyniku klirensu kreatyniny

Podczas interpretacji wyniku badania należy pamiętać, że na klirens kreatyniny mają wpływ spożywane pokarmy, zwłaszcza mięsne, masa mięśniowa i wiele innych czynników, dlatego Ckreat nie jest idealnym wskaźnikiem, aczkolwiek obecnie najlepszym w ocenie wydolności nerek.

  • Wynik powyżej 90 – prawidłowa czynność nerek lub uszkodzenie nerek z prawidłowym GFR,
  • 89–60 – wczesne stadium przewlekłej niewydolności nerek,
  • 59–30 – umiarkowana przewlekła niewydolność nerek,
  • 29–15 – ciężka przewlekła niewydolność nerek,
  • Poniżej 15 – schyłkowa niewydolność nerek.

Badanie kreatyniny (we krwi i moczu) – jak wygląda?

Z kolei badanie kreatyniny wykonywane jest z próbki krwi żylnej pobranej na czczo (badanie krwi). Dzień przed badaniem należy zrezygnować z nadmiernego spożycia mięsa oraz intensywnych ćwiczeń fizycznych. Oprócz oznaczenia kreatyniny we krwi lekarz niekiedy zleca jednocześnie oznaczenie kreatyniny w moczu.

W tym celu trzeba wykonać badanie moczu (dobową zbiórkę moczu). Cena badania kreatyniny we krwi to około 7–9 złotych, zaś kreatynina w moczu to koszt 12–16 zł.

Poziom kreatyniny – kiedy oznaczać?

Oznaczanie poziomu kreatyniny to jedno z częściej wykonywanych badań laboratoryjnych. Wskazaniem do oznaczenia kreatyniny jest podejrzenie choroby nerek, o której świadczyć mogą następujące objawy:

  • obrzęki na twarzy, nadgarstkach, kostkach oraz kolanach;
  • bóle pleców w części lędźwiowej;
  • nadciśnienie tętnicze krwi;
  • białkomocz i piana w moczu (pienienie moczu);
  • ciemny mocz lub podbarwiony krwią (krew w moczu);
  • zmniejszenie objętości wydalanego moczu.

U pacjentów ze stwierdzoną niewydolnością nerek badanie kreatyniny służy monitorowaniu postępu choroby. Innym wskazaniem do oznaczenie kreatyniny jest konieczność wykonania badań obrazowych wymagających podania kontrastu: tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego, koronarografii czy arteriografii.

Kreatynina w surowicy oznaczana jest także u pacjentów dializowanych oraz po przeszczepie nerek.

Podwyższona kreatynina – co to znaczy?

Prawidłowy poziom kreatyniny w surowicy nie wyklucza choroby nerek, podobnie jak podwyższenie poziomu kreatyniny nie zawsze wynika z zaburzenia ich funkcji.

Wysoka kreatynina bez zaburzenia funkcji nerek występuje przy odwodnieniu, intensywnym wysiłku fizycznym czy diecie obfitującej w mięso. Dlatego bardzo często wraz z oznaczaniem kreatyniny we krwi laboratorium podaje wyliczoną wartość GFR.

Wysoka lub podwyższona kreatynina towarzyszy:

  • ostrej lub przewlekłej niewydolność nerek;
  • kłębuszkowemu zapaleniu nerek;
  • cewkowo-śródmiąższowemu zapaleniu nerek;
  • toksycznemu uszkodzeniu nerek;
  • zaburzeniu odpływu moczu – kamica nerkowa, przerost prostaty, guzy uciskające moczowody.

Wysoki poziom kreatyniny w ciąży towarzyszy preeklampsji lub rzucawce ciążowej.

Niska kreatynina – co oznacza taki wynik kreatyniny?

Wynik kreatyniny wskazujący na obniżoną kreatyninę towarzyszy zanikom mięśni, niedożywieniu i wyniszczeniu organizmu. Niska kreatynina występuje także w chorobach nerek czy u kobiet w ciąży.

Za niska kreatynina w wynikach może świadczyć również o przyjmowaniu leków sterydowych o działaniu przeciwzapalnym lub przeciwalergicznym, a także leków moczopędnych.

Opublikowano: ; aktualizacja: 13.02.2017

Oceń:
4.5


Może cię

Przewlekła mocznica

Mocznica to ostatnie, schyłkowe stadium niewydolności nerek. Nerki nie są wówczas w stanie kontrolować objętości ...

Urazy nerek – stłuczenie (odbicie), pęknięcie, rozerwanie – jakie dają objawy i jek się leczy?

Gwałtowny rozwój motoryzacji, upadki z wysokości czy obrażenia fizyczne spowodowane chociażby uprawianiem sportu są przyczyną ...

Wideo – Przeszczep nerki

Zabieg przeszczepienia nerki jest najwyższą formą leczenia nerkozastępczego, którego wykonanie należy rozważyć po spełnieniu trzech ...

Ostra niewydolność nerek

Ostra niewydolność nerek (w skrócie ONN), nazywana inaczej ostrym uszkodzeniem nerek, to stan gwałtownego upośledzenia ...

Nefrektomia (usunięcie nerki) – wskazania, jak wygląda, powikłania

Nefrektomia to operacja polegająca na usunięciu nerki. Leczenie operacyjne nerek można podzielić, w zależności od ...

Choroby nerek a nadciśnienie

Nadciśnienie nerkopochodne, czyli spowodowane chorobą nerek lub zwężeniem tętnicy nerkowej występuje u około 5% chorych ...

Kłębuszkowe zapalenie nerek (glomerulopatie)

Choroby kłębuszków nerkowych są istotnym problemem w nefrologii. Cechują się zajęciem przez proces zapalny wyłącznie ...

Przewlekła niewydolność nerek

Przewlekła niewydolność nerek rozwija się w następstwie postępującego i nieodwracalnego upośledzenie funkcji narządu. Do rozwoju ...

fT3 – badanie (wolna trijodotyronina) – norma, wyniki, cena

Badania hormonów tarczycy to ważny element diagnozowania chorób tarczycy (nadczynności i niedoczynności). Najczęściej zlecane przez ...

Test bibułkowy (bibułowy) na krew utajoną w kale

Test bibułkowy na krew utajoną w kale pozwala wykryć obecność krwi w stolcu, która nie ...

Norma GFR i eGFR – co to za wskaźnik, badanie i interpretacja wyników

Przesączanie kłębuszkowe to badanie, które pozwala określić ile krwi przepływa przez kłębuszki nerkowe. Jego celem ...

Wodonercze – jak leczyć zastój moczu w nerce?

Wodonercze można ująć jako powikłanie procesów chorobowych toczących się w drogach moczowych poniżej nerek czyli ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon