Hiponatremia – niedobór sodu w organizmie – jakie są przyczyny?

Brak zdjęcia

7 kwietnia 2016

Hiponatremia to termin określający niski poziom sodu we krwi. Jest jednym z najczęstszych zaburzeń gospodarki elektrolitowej. Objawy hiponatremii zależą od stopnia niedoboru sodu i często są niecharakterystyczne. Niedobór sodu może prowadzić do uczucia zmęczenie, bólów głowy i nudności. Najczęstszą jego przyczyną jest „rozcieńczenie” płynu zewnątrzkomórkowego z powodu przewodnienia.

Co to jest hiponatremina?

Hiponatremia oznacza niedobór sodu w surowicy krwi. Sód (Na) jest głównym kationem przestrzeni pozakomórkowej (do przestrzeni tej zaliczamy płyny znajdujące się poza komórkami – przede wszystkim tzw. płyn tkankowy i osocze krwi). Jego prawidłowy poziom jest niezbędny do funkcjonowania organizmu. Stanowi on ważny element warunkujący osmolalność osocza – oznacza to w przybliżeniu, że decyduje o utrzymaniu prawidłowej objętości płynu pozakomórkowego, a tym samym – ciśnienia krwi. Ponadto jest niezbędny do przewodzenia impulsów w neuronach, zapewniając odpowiednią pobudliwość i funkcjonowanie układu nerwowego.

Sód dostarczany jest w diecie głównie w postaci chlorku sodu (soli kuchennej). W jego wydalaniu uczestniczą nerki (wydalanie z moczem), skóra (pot) oraz jelita (kał). Mechanizmy prowadzące do zwiększenia poziomu sodu i skutkujące jego wydaleniem pozostają u osób zdrowych w stanie dynamicznej równowagi, zapewniając precyzyjną kontrolę jego stężenia w osoczu. W przypadku obniżenia poziomu sodu poniżej normy, pojawiają się objawy związane z upośledzoną kontrolą objętości płynu pozakomórkowego (pośrednio upośledzona jest kontrola ciśnienia krwi) oraz z obniżeniem sprawności funkcjonowania układu nerwowego.

Objawy hiponatremii

Rodzaj i nasilenie objawów hiponatremii zależą od stopnia niedoboru oraz szybkości jego narastania. Wyróżnić wśród nich można tak niecharakterystyczne jak:

  • uczucie zmęczenia;
  • nudności;
  • trudności ze skupieniem uwagi;
  • ból głowy;
  • drażliwość.

W przypadku większego stopnia niedoboru lub gwałtowniejszego jego narastania, pojawić mogą się:

  • ból;
  • drżenie i kurcze mięśni;
  • drgawki lub śpiączka (w skrajnych przypadkach).

W wielu przypadkach jednak – zwłaszcza gdy hiponatremia narasta powoli – objawy nie występują lub są bardzo subtelne. Jednocześnie warto zaznaczyć, że zmianom stężenia sodu często towarzyszą zmiany w poziomie innych jonów.

Jakie są przyczyny niedoboru sodu?

Hiponatremia może być efektem wielu różnych zaburzeń. Ponieważ sód jest jednym z kluczowych elementów gospodarki wodno-elektrolitowej, większość z nich wiąże się z wywołanymi różnymi czynnikami nieprawidłowościami w zakresie wydalania wody i jej przemieszczeń w organizmie. Wśród ważniejszych przyczyn hiponatremii wyróżnić można:

  • choroby upośledzające wydalanie wody – mogą prowadzić one do „przewodnienia” płynów ustrojowych, powodując rozcieńczenie sodu we krwi i w efekcie obniżenie jego poziomu poniżej normy; do sytuacji takiej prowadzą między innymi nieprawidłowości w zakresie wydzielania i działania wazopresyny (hormonu zatrzymującego wodę w organizmie) czy też zbyt duża podaż płynów u osób z niewydolnością nerek, niewydolnością serca lub niewydolnością wątroby;
  • choroby układu hormonalnego – wiele hormonów wpływa na poziomy elektrolitów we krwi; do hiponatremii doprowadzić mogą między innymi niedoczynność kory nadnerczy i niedoczynność tarczycy;
  • nasilone, długo trwające wymioty lub biegunka – wraz z wymiotami i biegunką tracimy duże ilości elektrolitów, w tym sodu. Jeśli trwają zbyt długo, zaburzenia te mogą prowadzić między innymi do hiponatremii;
  • długotrwałe nasilone pocenie się – również wraz z potem następuje utrata znacznych ilości sodu i innych elektrolitów; długo trwające nadmierne pocenie się – np. w trakcie wysiłku fizycznego w wysokiej temperaturze – może doprowadzić, oprócz niedoboru sodu, do różnego rodzaju i stopnia zaburzeń poziomu elektrolitów. Stan taki nasilić może nieprawidłowe uzupełnianie energii i płynów podczas wysiłku.
  • długotrwałe stosowanie diety ubogiej w sód – zdarza się rzadko z uwagi na powszechne dodawanie soli do produktów spożywczych;
  • działania niepożądane niektórych leków – na przykład diuretyków (leków moczopędnych), leków przeciwdepresyjnych lub leków przeciwbólowych;

Jak rozpoznaje się niski poziom sodu

Diagnostyki niskiego poziomu sodu dokonuje się w przypadkach, gdy występują odpowiadające mu objawy lub gdy współistnieje stan mogący do niego doprowadzić (np. nasilone wymioty lub niewydolność nerek). Podstawowym badaniem wykonywanym w podejrzeniu hiponatremii jest oznaczenie poziomu sodu w surowicy.

W warunkach prawidłowych jest on ściśle regulowany i mieści się w granicach 135–145 mmol/L (w niektórych laboratoriach stosuje się jednostkę mEq/L). W przypadkach gdy poziom ten jest niższy, mówimy o hiponatremii. Określenie typu hiponatremii i jej przyczyny wymaga często wykonywania dodatkowych badań. Wśród nich często stosuje się oznaczenie osmolalności osocza i moczu oraz oznaczenie stężenia sodu w moczu. Wykonywane bywają również badania czynności hormonalnej tarczycy i kory nadnerczy.

Jak wygląda leczenie hiponatremii?

Z uwagi na ryzyko gwałtownych przesunięć wody w obrębie organizmu w następstwie szybkich zmian stężenia sodu w osoczu (może to wywołać zagrażające życiu powikłania), poziom sodu wyrównuje się powoli i ostrożnie. Szczegóły postępowania zależą od stopnia niedoboru sodu towarzyszących mu objawów oraz współistniejących chorób. Stosuje się ograniczenie podaży wody (w celu zaprzestania „rozcieńczania” sodu) oraz uzupełnianie zapasów sodu przez podawanie chlorku sodu (NaCl) doustnie (w lżejszych przypadkach) lub w postaci podawanych dożylnie roztworów.

W niektórych przypadkach w leczeniu hiponatremii podaje się leki moczopędne (w celu „zagęszczenia” sodu we krwi). Jednocześnie dąży się do wyrównania współistniejących zaburzeń, takich jak nieprawidłowy poziom innych elektrolitów (zwłaszcza potasu) lub zaburzeń hormonalnych. Podczas leczenia w celu jego monitorowania wykonuje się regularnie badanie stężenia sodu we krwi.

Opublikowano: ; aktualizacja: 08.03.2018

Oceń:
4.4


Może cię

Niski sód – co oznacza niski (obniżony) poziom sodu – przyczyny, objawy, leczenie

Niedobór sodu, czyli niskie stężenie sodu w surowicy krwi fachowo określane jest jako hiponatremia. Przyczyną ...

Fosfataza alkaliczna (ALP) – badanie, normy i wyniki

Fosfataza alkaliczna, bądź zasadowa (oznaczana skrótem ALP) to enzym wytwarzany przez komórki kościotwórcze, przy czym ...

Podwyższone stężenie kwasu moczowego we krwi (hiperurykemia)

Kwas moczowy jest to końcowy produkt przemiany puryn w ludzkim organizmie. Puryny mogą pochodzić ze ...

Zespół Barttera – co to jest, jakie są objawy i jak leczyć?

Zespół Barttera to genetycznie uwarunkowana choroba nerek, która zwykle ujawnia się już u dziecka. W ...

Przeciwciała IgM przeciwko toksoplazmozie

Badanie na przeciwciała IgM przeciwko toksoplazmozie powinno być wykonywane u kobiet w ciąży i tych, ...

Niski sód – co oznacza niski (obniżony) poziom sodu – przyczyny, objawy, leczenie

Niedobór sodu, czyli niskie stężenie sodu w surowicy krwi fachowo określane jest jako hiponatremia. Przyczyną ...

Białko w moczu – przyczyny, objawy, leczenie, co oznacza białkomocz

Białko w moczu w prawidłowych warunkach nie powinno być obecne. Białkomocz najczęściej wskazuje na choroby ...

Testy na przeciwciała przeciwplemnikowe (ASA)

Testy na przeciwciała przeciwplemnikowe (ASA, Anti-Sperm Antibodies) należą do grupy wysokospecjalistycznych narzędzi używanych w celu ...

Podwyższona bilirubina – hiperbilirubinemia

Hiperbilirubinemia to podwyższony poziom bilirubiny we krwi. W niektórych przypadkach nie jest powodem do niepokoju, ...

Prolaktyna – test z metoklopramidem

Test prolaktyny z metoklopramidem wykonujemy w celu dalszej diagnostyki przyczyn hiperprolaktynemii. Metoklopramid jest lekiem, który ...

PSA wolne – na czym polega badanie PSA?

Badanie PSA to powszechnie wykonywane badanie prostaty. Oznaczanie PSA jest pomocne w diagnostyce chorób, takich ...

Badanie ASO – wskazania, normy, podwyżony poziom w wynikach, leczenie

Badanie ASO (antystrepolizyny) wykonywane jest w celu diagnozowania zakażeń paciorkowcami grupy A (np. Streptococcus pyogenes). ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon