Haptoglobina – badanie

Brak zdjęcia

29 lipca 2016

Haptoglobina jest białkiem odpowiedzialnym za wiązanie wolnej hemoglobiny w krwi i ułatwienie jej usunięcia. Badanie jej poziomu ma znaczenie w diagnostyce stanów związanych z nasilonym rozpadem czerwonych krwinek. Poziom haptoglobiny bada się w próbce krwi żylnej. Interpretacja wyniku wymaga odniesienia do rezultatów innych badań.

Haptoglobina – co to jest?

Haptoglobina jest białkiem produkowanym przez wątrobę, którego zadaniem jest wyłapywanie wolnej hemoglobiny obecnej w krwi. Hemoglobina jest uwalniana podczas uszkodzenia i rozpadu erytrocytów (czerwonych krwinek). Proces ten nazywamy hemolizą. Po związaniu hemoglobiny, haptoglobina wędruje z nurtem krwi do śledziony i wątroby, gdzie cały kompleks ulega rozkładowi, a hem pochodzący z hemoglobiny jest unieszkodliwiany. Mechanizm ten zabezpiecza organizm przed szkodliwym wpływem wolnego hemu (ogranicza przede wszystkim produkcję wolnych rodników tlenowych).

W przypadku nasilonej hemolizy, znaczna część haptoglobiny wiąże hemoglobinę, wskutek czego poziom haptoglobiny spada. Jest to wykorzystywane w diagnostyce stanów związanych z intensywnym rozpadem czerwonych krwinek. Produkcja haptoglobiny rozpoczyna się około 4 miesiąca życia (u młodszych dzieci jej poziom jest nieoznaczalny). W praktyce istotna jest przynależność haptoglobiny do tzw. białek ostrej fazy, a więc białek, których produkcja i stężenie we krwi zwiększa się w przypadku rozwoju różnego rodzaju stanów zapalnych.

Badanie haptoglobiny a niedokrwistość

Wskazania do badania poziomu haptoglobiny wynikają z jej wspomnianych wcześniej cech – obniżania poziomu w warunkach wzrostu stężenia wolnej hemoglobiny oraz wzrostu jej poziomu w stanach zapalnych. Wśród najczęstszych sytuacji, w których wykonuje się badanie, wymienić można diagnostykę niedokrwistości hemolitycznychjest to podstawowe wskazanie do oznaczenia poziomu haptoglobiny. Niedokrwistość (anemia) hemolityczna powstaje w sytuacjach, gdy z pewnych przyczyn erytrocyty są uszkadzane i niszczone w dużych ilościach.

Może to mieć miejsce w niektórych anomaliach genetycznych (np. w niedokrwistości sierpowatokrwinkowej, znanej też jako anemia sierpowata, sferocytozie wrodzonej, niedoborze dehydrogenazy G6P) oraz w stanach nabytych, jak nieprawidłowości układu odpornościowego, stan po przeszczepie szpiku, pewne infekcje, zatrucia czy wpływ leków.

Hemoglobina uwalniana w tych sytuacjach wiąże się z haptoglobiną, powodując zmniejszenie jej stężenia we krwi. Objawy anemii hemolitycznych przypominają występujące również w innych niedokrwistościach bladość, zmęczenie i osłabienie, utrudnioną koncentrację czy obniżenie nastroju. Dodatkowo – wskutek wzrostu poziomu bilirubiny pochodzącej z rozkładu hemu w wątrobie – widoczne bywa zażółcenie twardówek i spojówek (rzadziej również skóry) i zmiana barwy moczu na ciemniejszą.

Kiedy badamy poziom haptoglobiny?

Badanie służy ocenie skuteczności usunięcia śledziony (tzw. splenektomii) – w niektórych ośrodkach po zabiegu usunięcia śledziony w ramach oceny pooperacyjnej oznacza się między innymi stężenie haptoglobiny. Dotyczy to np. sferocytozy wrodzonej, w której splenektomia jest jedną z metod leczenia. W tych przypadkach poziom haptoglobiny przekraczjący 40 mg/dl wskazuje na prawidłowo wykonaną operację.

Wykorzystuje się je do ustalenie wskazań do usunięcia śledziony – w przypadkach niektórych chorób śledziona odpowiedzialna jest za hemolizę. Jedną z metod postępowania w tych stanach (zwłaszcza gdy niszczenie krwinek jest bardzo duże) jest usunięcie śledziony. Oznaczenie poziomu haptoglobiny pozwala ustalić, czy stopień hemolizy jest wystarczający do podjęcia decyzji o splenektomii. W większości przypadków za wskazanie uznaje się poziom poniżej 40 mg/dl (duże ilości hemoglobiny wiążą haptoglobinę).

Jak badamy poziom haptoglobiny i jakie są prawidłowe wyniki haptoglobiny?

Haptoglobina jest białkiem krążącym w osoczu, dlatego w celu zbadania jej poziomu pobiera się próbkę krwi żylnej. Nie ma potrzeby specjalnego przygotowania. W celu prawidłowej interpretacji wyniku haptoglobiny, lekarz powinien zostać poinformowany o wszystkich aktualnych chorobach, przebytych hospitalizacjach i zabiegach operacyjnych, przyjmowanych lekach (w tym o preparatach dostępnych bez recepty) oraz o ewentualnej ciąży. Pobrania próbki dokonuje się przez nakłucie żyły (najczęściej w okolicy dołu łokciowego) z użyciem sterylnej igły i zebranie krwi do probówki. Materiał poddawany jest następnie analizie w laboratorium. Wyniki dostępne są w okresie od kilku godzin do kilku dni.

W większości przypadków za prawidłowy poziom haptoglobiny w krwi żylnej uznaje się wartość 70-150 mg/dl. U zdrowych dzieci poniżej 4. miesiąca życia stężenie haptoglobiny jest nieoznaczalne. Trzeba pamiętać, że zakres wartości referencyjnych może różnić się w zależności od sprzętu użytego do analizy. Laboratorium zwykle podaje przyjęte punkty odcięcia na wydruku wyniku badania. Haptoglobina bywa oznaczana jako HPT lub Hp.

Interpretacja wyniku

Interpretacja poziomu haptoglobiny bywa trudna ze względu na dużą liczbę czynników, które na niego wpływają. Wynik badania mieszczący się w zakresie wartości referencyjnych uznawany jest w większości przypadków za stan prawidłowy. Wyjątkiem jest tu np. tzw. hipersplenizm, w którym mimo dużej hemolizy poziom haptoglobiny może być prawidłowy. Jest to spowodowane tym, że hemoglobina uwalniana jest tu w śledzionie i nie trafia do głównego nurtu krwi, z którego mogłaby być usuwana przez haptoglobinę.

Zwiększenie stężenia haptoglobiny wynika zazwyczaj z jej przynależności do białek ostrej fazy. Produkcja tych białek nasila się w stanach zapalnych. Możemy więc obserwować podwyższenie poziomu haptoglobiny w chorobach reumatycznych, nieswoistych zapaleniach jelit (np. w chorobie Chrona, we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego), białaczkach i chłoniakach, zawale serca, poważnych infekcjach (np. w wirusowych zapaleniach wątroby czy w sepsie) i w wielu innych sytuacjach. Warto jednak pamiętać, że haptoglobina nie jest parametrem służącym do ich rozpoznawania – może jedynie wskazywać problem. Ponadto jej podwyższony poziom bywa wykrywany między innymi u palaczy, osób chorujących na cukrzycę czy cierpiących na choroby dróg żółciowych. Do leków zwiększających stężenie haptoglobiny należą między innymi kortykosteroidy i leki o działaniu androgennym.

Niska haptoglobina

Największe znaczenie kliniczne ma obniżenie poziomu haptoglobiny. Jest to charakterystyczne dla stanów hemolizy, w których krążąca w krwi haptoglobina wiąże uwolnioną z erytrocytów hemoglobinę. Niektóre z możliwych przyczyn hemolizy zostały wymienione powyżej. Określenie przyczyn anemii hemolitycznej wspomaga analiza historii choroby, badanie lekarskie i jednoczesne wykonanie innych badań, np. morfologii krwi, LDH, poziomu bilirubiny, odczynu Coombsa i innych.

Warto też pamiętać o innych sytuacjach, w których poziom haptoglobiny się zmniejsza. Spowodowane jest to zazwyczaj zmniejszeniem produkcji lub zwiększeniem utraty haptoglobiny i innych białek. Zdarza się to np. w marskości wątroby, po rozległych oparzeniach czy u kobiet w ciąży. Może również powstać jako efekt przyjmowania niektórych leków – np. izoniazydu, streptomycyny, chinidyny czy doustnych środków antykoncepcyjnych. Niski poziom haptoglobiny jest charakterystyczny dla noworodków i niemowląt do 4. miesiąca życia, dlatego wykonywanie u nich oznaczenia haptoglobiny nie ma uzasadnienia.

Każdy wynik badania poziomu haptoglobiny powinien być interpretowany w konsultacji z lekarzem.

Opublikowano: ; aktualizacja: 29.07.2016

Oceń:
4.2


Może cię

Anemia u niemowląt

Anemia u niemowląt bywa też określana mianem niedokrwistości. Jest ona stanem chorobowym, który ma miejsce ...

Poziom bilirubiny – normy i wyniki

Bilirubina (związana lub wolna, pośrednia) to produkt przemiany hemoglobiny. Oznaczanie jej stężenia wykonuje się, przeprowadzając ...

Trójglicerydy – normy, przygotowanie do badania, wyniki, obniżanie

Trójglicerydy, określane także jako triglicerydy, to rodzaj lipidów oznaczanych w lipidogramie wraz z poziomem HDL ...

Test Schillinga

Test Schillinga to badanie pozwalające ocenić, czy wchłanianie witaminy B12 w przewodzie pokarmowym jest prawidłowe. ...

Niskie OB

Badanie OB (odczyn Biernackiego) zalicza się do grupy najważniejszych badań laboratoryjnych. Odstępstwa od normy OB ...

Niedokrwistość hemolityczna (anemia hemolityczna)

Niedokrwistość hemolityczna to choroba krwi, której istotą jest zbyt szybkie niszczenie krwinek czerwonych Przyczynami anemii ...

Oporność osmotyczna erytrocytów

Oporność osmotyczna erytrocytów jest badaniem poprawności budowy erytrocytów. Badanie oporności osmotycznej jest najlepszą metodą diagnostyczną ...

Sferocytoza wrodzona – dziedziczna żółtaczka hemolityczna

Sferocytoza wrodzona to niedokrwistość (anemia) hemolityczna, w przebiegu której dochodzi do zaburzenia budowy erytrocytów, czyli ...

Średnie stężenie hemoglobiny w erytrocycie (MCHC)

MCHC jest to skrót, który oznacza średnie stężenie hemoglobiny w erytrocycie. Hemoglobina obecna w czerwonych ...

Anemia (niedokrwistość) sierpowata (sierpowatokrwinkowa) – przyczyny, objawy, leczenie

Niedokrwistość sierpowata (anemia sierpowata) to wrodzona, uwarunkowana genetycznie choroba krwi. Jest rodzajem niedokrwistości wrodzonej, której ...

Niskie i podwyższone erytrocyty w wynikach badań krwi – co to znaczy?

Erytrocyty (RBC w badaniach krwi) są odpowiedzialne za przenoszenie tlenu. Czerwone krwinki oznacza się w ...

Mikroalbuminy w moczu – co to jest albuminuria?

Albuminy należą do grupy białek. W zwykłym badaniu ogólnym moczu nie powinny być wykrywane. Badanie ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon