Glukoza na czczo – co oznacza wysoki i niski cukier na czczo?

Oznaczanie poziomu glukozy we krwi na czczo to jedno z najczęściej wykonywanych badań laboratoryjnych. Stężenie cukru może być oznaczane w ramach rutynowych testów kontrolnych, w celu zdiagnozowania cukrzycy bądź monitorowania jej leczenia. Ponadto zalecanie jest oznaczanie glukozy na czczo w ciąży. Wysokia glikemia w wynikach wskazuje na rozpoznanie stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy. Niska glukoza na czczo może być wywołana np. stosowaniem niektórych leków.

Poziom glikemii – niski i wysoki cukier

Poziom glukozy we krwi, czyli glikemia, powinien być utrzymywany w zakresie fizjologicznych stężeń. Zarówno podwyższony cukier we krwi, jak i cukier obniżony prowadzi do zaburzeń w funkcjonowaniu organizmu.

Po spożyciu posiłku dostarczającego glukozę, wzrasta poziom cukru we krwi. Stanowi to sygnał dla trzustki, aby rozpocząć syntezę insuliny – hormonu obniżającego poziom glukozy.

Jeśli natomiast poziom glukozy we krwi jest zbyt niski – wtedy trzustka syntetyzuje glukagon, hormon o działaniu antagonistycznym do insuliny. Glukagon dociera do wątroby, gdzie uwalnia glukozę z depozytów glikogenu. Tak precyzyjny mechanizm kontroli poziomu glukozy we krwi – zarówno na czczo, jak i po posiłku – umożliwia utrzymanie prawidłowej glikemii we krwi. Zaburzenie tych mechanizmów prowadzi do rozwoju hipoglikemii bądź cukrzycy.

Glukoza na czczo – kiedy wykonać badanie?

Oznaczanie poziomu cukru we krwi na czczo wykonywane jest rutynowo w ramach badań okresowych do pracy czy badań profilaktycznych. Istnieją także inne wskazania do oznaczania glukozy we krwi. Najważniejsze z nich to:

  • objawy hiperglikemii (wysokiej glikemii): wzmożone pragnienie, oddawanie dużych ilości moczu, świąd skóry, częste infekcje intymne u kobiet, zakażenia grzybicze skóry i błon śluzowych, senność,
  • objawy hipoglikemii (niskiego cukru): osłabienie, drżenie mięśniowe, zawroty głowy, omdlenia, przyspieszenie akcji serca, zaburzenia widzenia,
  • występowanie cukrzycy w rodzinie,
  • wysokie ryzyko rozwoju cukrzycy: nadwaga bądź otyłość, nadciśnienie, hiperlipidemia we krwi,
  • kontrolne oznaczanie glikemii na czczo w ciąży.

Oznaczanie glukozy we krwi wykonywane jest także w celu monitorowania przebiegu cukrzycy ciążowej lub kontrolowania terapii cukrzyka.

Cukier na czczo – jak przebiega oznaczanie stężenia?

Poziom cukru we krwi na czczo i w dowolnym momencie dnia może być oznaczany w laboratorium, a także w warunkach domowych, w ramach samokontroli glukometrem.

Najczęściej wykonywane jest badanie glukozy we krwi na czczo – badanie to jest podstawowym testem diagnozującym cukrzycę. Jak się przygotować do oznaczenia glukozy we krwi?

W celu oznaczenia poziomu glikemii we krwi pobierana jest próbka krwi żylnej, pobranej po minimum ośmiogodzinnej przerwie od spożywania posiłków. Dobrze jest także unikać intensywnego wysiłku w dniu poprzedzającym badanie glukozy we krwi. Wskazana jest także rezygnacja ze spożycia w dniu poprzedzającym badanie alkoholu oraz tłustych czy bardzo słodkich potraw.

Oznaczanie glukozy we krwi na czczo może stanowić element bardziej rozbudowanego badania, jakim jest doustny test obciążenia glukozą, w przebiegu którego podawane jest 75 g glukozy.

Czas oczekiwania na wynik badania glukozy we krwi to jeden dzień. Jeśli wykonywane jest bez skierowania, cena wynosi około 6–8 zł.

Glikemia na czczo – norma

Prawidłowy poziom glukozy we krwi to 3,9 – 5,5 mmol/l (70 – 99 mg/ dl). Jeśli wykonywany jest doustny test tolerancji glukozy (OGTT), prawidłowy wynik jest następujący:

  • glukoza na czczo: 3,9–5,5 mmol/ l,
  • glukoza we krwi 2 godziny po podaniu 75 g glukozy: poniżej 7,8 mmol/l (140 mg/ dl).

Uzyskanie nieprawidłowego wyniku badania glukozy na czczo powinno skłonić do pogłębienia diagnostyki.

Wysoki cukier na czczo w ciąży

Jeśli stwierdzana jest wysoka glukoza na czczo w ciąży, osiągająca wartość 100–125 mmol/l – należy wcześniej wykonać doustny test obciążenia glukozy, nie czekając do 24–28. tygodnia ciąży. W takim terminie OGTT wykonany może być w przypadku prawidłowego stężenia glukozy we krwi na czczo. Cukrzycę ciężarnych rozpoznaje się, jeśli po 2 godzinach od podania 75 g glukozy, poziom cukru we krwi przekroczy 153 mmol/l.

Coraz częściej analizowany jest także poziom glukozy we krwi po 1 godzinie od podania 75 g glukozy (zgodnie z najnowszymi wytycznymi PTD). Wtedy cukrzycę rozpoznaje się przy wartościach glukozy powyżej 180 mmol/l.

Jeśli natomiast cukier na czczo w ciąży przekroczy wartość 126 mmol/l, należy wtedy powtórzyć oznaczenie na czczo. Dwukrotne uzyskanie glukozy na czczo powyżej 126 mmol/l jest podstawą do rozpoznania cukrzycy.

Co oznacza wysoki cukier na czczo?

Podwyższona glikemia na czczo we krwi określany jest mianem hiperglikemii. Interpretacja podwyższonej glukozy jest następująca:

  • jeśli poziom cukru na czczo wynosi od 5,6–6,9 mmol/ l (100–125 mg/ dl) stwierdzana jest nieprawidłowa glikemia na czczo (dawniej ten stan określany był jako stan przedcukrzycowy),
  • jeżeli poziom cukru na czczo przekroczy 7 mmol/l (126 mg/dl) w dwóch oznaczeniach – stwierdzana jest cukrzyca.

W przypadku zdiagnozowania nieprawidłowej glikemii na czczo zalecane jest wykonanie doustnego testu tolerancji glukozy. Jeśli po dwóch godzinach od jej podania poziom cukru we krwi wynosi 7,8–11,1 mmol/ l (140–199 mg/ dl) diagnozowana jest nieprawidłowa tolerancja. Jeśli natomiast glukoza przekracza 11,1 mmol/l (200 mg/ dl) – rozpoznawana jest cukrzyca.

Inne przyczyny hiperglikemii, niezwiązane z cukrzycą, to: terapia glikokortykosteroidami, stres, infekcje, zbyt obfite posiłki, rak trzustki, zespół Cushinga, akromegalia.

Niski cukier na czczo – co to znaczy?

Obniżony poziom glukozy we krwi określany jest mianem hipoglikemii. U osób chorych na cukrzycę najczęściej wynika z zażycia zbyt wysokich dawek leków hipoglikemizujących bądź przyjęcia zbyt wysokiej dawki insuliny. U osób nie cierpiących na cukrzycę, zbyt niski poziom glukozy we krwi najczęściej jest efektem pominięcia kilku posiłków.

Inne przyczyny hipoglikemii to:

  • stosowanie niektórych leków (Trama, beta–adrenolityki, niektóre antybiotyki),
  • spożywanie alkoholu,
  • niedoczynność tarczycy,
  • niewydolność kory nadnerczy,
  • zbyt intensywna aktywność fizyczna.

Jedną z często występujących obecnie przypadłości jest tzw. hipoglikemia reaktywna, pojawiająca się najczęściej w 3–4 godziny po posiłku. Na skutek nieregularnego spożywania posiłków, a także zbyt dużego spożycia słodyczy czy kofeiny, dochodzi do zaburzeń funkcji trzustki. Po spożyciu posiłku narząd wydziela niewspółmiernie duże ilości insuliny, co prowadzi do zbyt niskiego stężenia glukozy we krwi.

Źródła:

  • Diagnostyka Laboratoryjna, B. Solnica. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2014.
  • https://www.mp.pl/insulinoterapia/wytyczne/164011,zalecenia-kliniczne-ptd-dotyczace-postepowania-u-chorych-na-cukrzyce-najwazniejsze-zmiany-na-rok-2017
  • https://www.stomik.com/pliki/rekomendacjacukrzyca.pdf
Opublikowano: ; aktualizacja: 29.01.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Koagulogram (badanie na krzepliwość krwi)

Koagulogram jest zestawem badań laboratoryjnych oceniających zaburzenia krzepnięcia krwi, czyli jej zdolności do zatrzymywania krwawienia. ...

Badanie GFR – przesączanie kłębuszkowe

Przesączanie kłębuszkowe to badanie, które pozwala określić ile krwi przepływa przez kłębuszki nerkowe. Jego celem ...

Krwinki białe w moczu – badanie moczu na leukocyty

Podwyższone leukocyty (krwinki białe) powyżej normy (bardzo liczne i widoczne w polu widzenia powyżej 5) ...

Stan przedcukrzycowy – przyczyny, leczenie, dieta

Stan przedcukrzycowy to stan podwyższonego poziomu cukru we krwi, rozpoznany w teście obciążenia glukozą. Wiąże ...

Wskaźnik protrombinowy – normy, za wysoki, obniżony – co to znaczy?

Wskaźnik protrombinowy to badanie stosowane w ocenie zaburzeń krzepnięcia. Do jego oznaczenia niezbędny jest czas ...

Jakie badania wykryją wirusa opryszczki? Kto powinien je wykonać?

Badania na opryszczkę wykonuje się u osób dotkniętych wirusem HSV 1 lub HSV 2. W ...

Wymaz z jamy ustnej

Wymaz z jamy ustnej to badanie wykonywa w celu określenia jakie bakterie lub grzyby bytują ...

Co to jest monocytoza – objawy, przyczyny, leczenie

Monocytoza to podwyższony poziom monocytów we krwi i może świadczyć o chorobie. Monocyty (MONO) to ...

Test obciążenia glukozą (OGTT) – doustny test – interpretacja wyniku, normy

Test obciążenia glukozą (badanie OGTT) służy do diagnozowania stanów predysponujących do rozwoju cukrzycy. Badanie glukozy ...

Wymaz z odbytu – wskazania, jak się przygotować i jak wykonać?

Wymaz z odbytu to badanie, które wykonuje się przy podejrzeniu wystąpienia zakażenia bakteryjnego przewodu pokarmowego, ...

FibroTest i FibroMax – wskazania, przygotowanie, przebieg, wyniki badania

Dotychczas jedynym sposobem na ocenę zmian histologicznych i wykrycie chorób wątroby była biopsja – badanie ...

Krzywa cukrowa – co to jest, wyniki badania, normy, jak się przygotować?

Badanie krzywej cukrowej wykonywane jest w przebiegu diagnostyki zaburzeń gospodarki węglowodanowej, zwłaszcza cukrzycy. Ponadto obowiązkowo ...

Komentarze i opinie (2)


Mój dzisiejszy wynik to 118 mg dla. Co robić?

#Piotr pora umierac
Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon