Elektrolity – badanie

Badanie elektrolitów to jedno z częściej wykonywanych badań krwi. Elektrolity – tą nazwą określane są zwykle trzy najważniejsze pierwiastki w surowicy: sód, potas i związki chloru. Badanie poziomu potasu, sodu i chlorków pozwala diagnozować stany odwodnienia, wielomocz czy obrzęki. Elektrolity odpowiadają za rozprowadzanie i wchłanianie wody w organizmie.

Co to są elektrolity?

Jednym z często oznaczanych w surowicy parametrów są tak zwane „elektrolity”, badanie to należy do kanonu podstawowych zlecanych u pacjenta trafiającego na pogotowie lub do szpitala. Badanie elektrolitów jest tak ważne, bowiem pozwala szybko rozpoznać wstępną przyczynę dolegliwości i w prosty sposób wyrównać zaburzenia skomplikowanej równowagi elektrolitycznej organizmu.

Tradycyjnie pod pojęciem „elektrolity” kryje się określenie stężenia 3 najważniejszych pierwiastków we krwi, są to:

  • sód,
  • potas,
  • związki chloru.

Oczywiście, można mierzyć stężenie także innych pierwiastków, ale właśnie te 3 wymienione na wstępie są w diagnostyce najważniejsze, bowiem to ich najczęściej dotyczą pojawiające się w praktyce odchylenia, które jednocześnie wiążą się z najpoważniejszymi zagrożeniami dla równowagi elektrolitowej organizmu. Także czas zmiany tych parametrów ma znaczenie, to one najszybciej ulegają zmianie i dzięki temu, często na ich podstawie możliwe jest najszybsze ustalenie przyczyny pojawiających się dolegliwości.

Wskazania do badania elektrolitów

Wskazania do oznaczania elektrolitów obejmują przede wszystkim wszelkie stany zaburzające równowagę chemiczną ustroju:

  • stany odwodnienia,
  • poliurii czyli wielomoczu – zarówno samego w sobie jak i wywołanego przez takie schorzenia, jak:
    • niewyrównana cukrzyca,
    • choroba zwana moczówką prostą,
  • niewydolność nerek, obrzęki obwodowe,
  • nadciśnienie,
  • zaburzenia endokrynologiczne.

Do schorzeń związanych z zaburzeniem w stężeniu potasu prowadzą przede wszystkim:

  • stosowanie środków moczopędnych i przeczyszczających,
  • długotrwała biegunka lub wymioty,
  • rozległe oparzenia,
  • hemoliza,
  • niektóre leki stosowane w niewydolności krążenia.

Także zmiana stężenia chlorków jest konsekwencją wymienionych schorzeń. Najczęstszym z wymienionych stanów stwierdzanym u pacjentów zgłaszających się na pogotowie lub do szpitala jest odwodnienie.

Jak wygląda badanie elektrolitów?

Badanie elektrolitów wykonuje się izolując surowicę lub osocze z pobranej krwi, następnie skomplikowanymi metodami tzw. miareczkowania lub za pomocą specjalnej elektrody jonoselektywnej określa się stężenie danych jonów w jednostce objętości.

Wynik podawany jest w mmol/l, mówi zatem ile jonów danego pierwiastka znajduje się w litrze surowicy. Prawidłowe wartości zamykają się w stosunkowo wąskich przedziałach, co podkreśla, że nasz organizm musi stale utrzymywać dokładnie określone stężenia pierwiastków, aby zachować równowagę.

W zasadzie oznaczenie stężenia elektrolitów w surowicy nie wymaga żadnych dodatkowych zabiegów, nie musimy być na czczo ani stosować jakichkolwiek ograniczeń dietetycznych. Wystarczy pobranie niewielkiej próbki krwi w laboratorium i w niedługim czasie możliwe jest określenie omawianych parametrów.

Wartości referencyjne elektrolitów we krwi

Prawidłowy poziom jonów Na, K i Cl w surowicy krwi różni się nieco w zależności od wieku i współistniejących schorzeń oraz od tego, czy oznaczane są w osoczu czy surowicy (osocze pozbawione czynników krzepnięcia), a także indywidualnych norm określanych w konkretnym laboratorium. Mówiąc ogólnie normy stężenia elektrolitów zawierają się:

  • dla sodu 135 – 148 mmol/l,
  • dla potasu 3,5 – 5,0 mmol/l,
  • dla chlorków 96-110 mmol/l.

Interpretacja wyników badania elektrolitów

Stężenia pierwiastków we krwi są tak ważne, ponieważ dzięki ściśle określonemu składowi jonów w poszczególnych przedziałach płynowych w naszym organizmie, możliwe jest działanie niemal każdej komórki. Czerpią one energię z przepływu jonów przez jej błonę lub z istnienia różnicy stężeń między jej środowiskiem wewnętrznym i zewnętrznym.

Co więcej, dzięki temu, że sumaryczna, czyli całkowita ilość jonów wszystkich pierwiastków jest równa między różnymi przedziałami płynowymi, woda zawarta w ludzkim ciele jest równomiernie rozmieszczona. I tak chociażby niewielka utrata sodu powoduje, że jego stężenie w tkankach nagle przewyższa stężenie we krwi.

Dążenie do zachowania równowagi powoduje, że woda przenika z krwi do tkanek, by niejako rozcieńczyć panujące tu wyższe stężenie sodu. Klinicznym przejawem takiego procesu są obrzęki obwodowe, bardzo często stanowiące przypadłość pacjentów cierpiących na choroby nerek lub niewydolność krążenia.
Zatem tak błaha pozornie zmiana stężeń podstawowych pierwiastków, w niezwykle szybkim tempie zaburza funkcjonowanie całego organizmu. Warto wiedzieć, jak interpretować poszczególne odchylenia od prawidłowych wartości.

Sód

Z niedoborem sodu mamy do czynienia przede wszystkim w takich stanach, jak:

  • niewydolność nerek,
  • zawał serca,
  • niewydolność serca,
  • marskość wątroby,
  • wymioty, biegunka,
  • oparzenia,
  • leczenie diuretykami,
  • zespół SIADH czyli nadmiernego wydzielania hormonu antydiuretycznego.

Do zwiększenia stężenia dochodzi w stanach odwodnienia spowodowanych np.:

  • przewlekłą biegunką,
  • gorączką,
  • zlewnymi potami,
  • moczówką prostą,
  • cukrzycą,
  • wtórnie w niedoborze potasu lub przy nadmiernej podaży NaCl (popularna sól).

Potas

W przypadku potasu niedobory wiążą się przede wszystkim ze:

  • stosowaniem insuliny, katecholamin (adrenalina),
  • leczeniem niedokrwistości witaminą B12,
  • chorobami cewek nerkowych,
  • długotrwałą biegunką lub wymiotami,
  • przyjmowaniem środków przeczyszczających.

Wzrost stężenia występuje często w:

  • przebiegu cukrzycy,
  • razie wystąpienia hemolizy,
  • oparzeniach,
  • zatruciu digoksyną,
  • leczeniu cytostatykami,
  • niewydolności nerek,
  • stosowaniu leków moczopędnych oszczędzających potas.

Chlorki

Zmiany wartości stężenia chlorków w surowicy zachowują się analogicznie jak w przypadku stężenia sodu.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Chlorki we krwi – badanie stężenia

Badanie st ężenia chlorków we krwi przeprowadza się zazwyczaj razem z oznaczaniem poziomu innych elektrolitów. ...

Odwodnienie u dziecka

Odwodnienie u dzieci jest najczęściej efektem nasilonej biegunki, na przykład przebiegającej z wymiotami. Odwodnienie prowadzi ...

Chlorki w dobowej zbiórce moczu

Badanie chlorków w dobowej zbiórce moczu wchodzi w skład badania elektrolitów lub badań metabolicznych. Stężenie ...

Sód we krwi – co oznacza podwyższony i niski sód w wynikach morfologii?

Sód to elektrolit, który bierze udział m.in. w utrzymywaniu odpowiedniego pH, czyli równowagi kwasowo-zasadowej organizmu. ...

Wymioty u dziecka – przyczyny

Wymioty u dzieci zdarzają się dość często. Najczęściej są one wynikiem zatrucia pokarmowego. Jeśli są ...

Wideo – Wielomocz

Wielomocz (poliuria) to zaburzenie w ilości oddawanego moczu dobowego, którego objętość przekracza ponad 3 l ...

Leczenie zatrucia pokarmowego u dziecka

Leczenie zatruć pokarmowych u dzieci w znacznej większości przypadków odbywa się domowymi sposobami. Podstawą terapii ...

Biegunka u dziecka – jak leczyć rozwolnienie u dziecka?

Łagodna biegunka u dziecka w większości przypadków leczona jest w warunkach domowych. Jeśli jednak trwa ...

Potas we krwi – norma w wyniku morfologii

Badanie potasu wykonywane jest najczęściej w przypadku zaburzeń rytmu serca. Oznaczanie stężenia tego elektrolitu jest ...

Chlorki w moczu – badanie

Aniony chlorkowe – chlorki, są głównymi anionami przestrzeni pozakomórkowej. Podobnie jak w surowicy krwi, poziom ...

Biegunka i wymioty u dzieci – leczenie i nawadnianie

Biegunka i wymioty u dzieci powodują utratę płynów z organizmu. Leczenie biegunki i wymiotów u ...

Jonogram (badanie elektrolitów) – jak odczytać wyniki badań krwi?

Jonogram jest zestawem badań laboratoryjnych służących do oceny zawartości elektrolitów w osoczu (sód, potas, wapń, ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon