Czas krzepnięcia – badanie

Czas krzepnięcia należy do badań oceniających tzw. hemostazę, czyli zdolność krwi do krzepnięcia. Polega na pomiarze czasu, jaki upływa od pobrania krwi do jej całkowitego skrzepnięcia. Jego wydłużenie obserwuje się zwykle w niedobrze tzw. czynników krzepnięcia. Obecnie czas krzepnięcia stracił na znaczeniu na rzecz bardziej szczegółowych analiz.

Co to jest czas krzepnięcia?

Czas krzepnięcia jest badaniem, w którym sprawdzamy, jak szybko próbka krwi pobrana z żyły i przeniesiona do probówki szklanej skrzepnie. Oceniamy w ten sposób niektóre z elementów układu krzepnięcia krwi, zwłaszcza końcowy etap procesu krzepnięcia – przekształcenie rozpuszczalnego fibrynogenu w nierozpuszczalny, „sklejający” krew włóknik (fibrynę). Krzepnięcie krwi jest skomplikowanym procesem. Jego prawidłowy przebieg wymaga współgrania trzech podstawowych elementów:

  • skurczu naczyń krwionośnych następującym po ich uszkodzeniu (zmniejsza to wypływ krwi poza naczynie);
  • aktywacji, przylegania i agregacji płytek krwi (skupiają się one w miejscu uszkodzenia naczynia i tworzą wstępny czop blokujący wypływ krwi);
  • aktywacji białek osocza krwi odpowiedzialnych za krzepnięcie, tzw. czynników krzepnięcia. Końcowym etapem tego procesu jest przekształcenie fibrynogenu w fibrynę w miejscu uszkodzenia naczynia i powstania czopu płytkowego (faza osoczowa).

Sprawne działanie wymienionych wyżej czynników skutkuje zamknięciem uszkodzonego naczynia przez wytworzenie skrzepu, jego utwardzenie i zapewnienie jego wytrzymałości. Podczas badania czasu krzepnięcia ocenia się szybkość wytworzenia włóknika, a więc głównie tzw. fazę osoczową krzepnięcia. W związku z tym badanie to pozwala wysuwać pewne wnioski o poziomie i funkcji niektórych białek (czynników krzepnięcia) odpowiedzialnych za tę fazę.

Kiedy bada się czas krzepnięcia?

Czas krzepnięcia jest obecnie badaniem rzadko stosowanym. Został zastąpiony bardziej szczegółowymi analizami, jak badanie liczby płytek krwi, czasu PT, PTT czy APTT. Niemniej, jego wydłużenie obserwowane jest w wielu nieprawidłowościach dotyczących poziomu lub aktywności czynników krzepnięcia, zwłaszcza biorących udział w tzw. drodze wewnątrzpochodnej krzepnięcia. W związku z tym, badanie czasu krzepnięcia może być uzasadnione w kilku przypadkach.

  • Wskazaniem są często występujące, przedłużające się i/lub intensywne krwawienia (z nosa, z dziąseł, podskórnych, do stawów) – są to najczęstsze i najbardziej typowe objawy tzw. skaz krwotocznych. Wyróżnia się kilka różnych typów tych zaburzeń. Skazy osoczowe wiążą się z obniżeniem produkcji lub aktywności białek uczestniczących w procesie krzepnięcia krwi (tzw. czynników krzepnięcia). Mogą to być zaburzenia nabyte lub wrodzone. Wśród tych ostatnich sztandarowym przykładem jest hemofilia, która wiąże się z obniżeniem aktywności czynnika VIII (typ A, częstsza) lub IX (typ B). Wskutek znacznego utrudnienia przebiegu kaskady krzepnięcia (aktywacji, jeden po drugim, czynników krzepnięcia), upośledzeniu ulega wytwarzanie włóknika, czego jednym z efektów jest wydłużenie czasu krzepnięcia.
  • Badanie zaleca się w przypadku rozwoju chorób prowadzących do obniżenia produkcji czynników krzepnięcia – one również mogą spowodować rozwój skaz krwotocznych osoczowych. Producentem czynników krzepnięcia w organizmie jest wątroba, stąd też jej choroby, zwłaszcza powodujące jej niewydolność, mogą skutkować wydłużeniem czasu krzepnięcia. Podobną sytuację może spowodować niedobór witaminy K.
  • Test na krzepnięcie krwi powinien być wykonany w sytuacji leczenia heparyną – czas krzepnięcia odzwierciedla sprawność zwłaszcza tzw. wewnątrzpochodnego toru procesu krzepnięcia (jednej ze składowych całego układu krzepnięcia). Podczas leczenia heparyną, która jest lekiem „rozrzedzającym krew” (hamuje proces krzepnięcia przez wpływ głównie na tor wewnątrzpochodny), obserwuje się wydłużenie czasu krzepnięcia. Parametr ten służył niegdyś do kontroli leczenia heparyną. Obecnie w tym celu stosuje się czas APTT.

Jak bada się czas krzepnięcia?

Badanie czasu krzepnięcia wykonuje się na próbce krwi żylnej. Zazwyczaj nie ma potrzebny specjalnego przygotowania. W każdym przypadku przed badaniem należy poinformować lekarza o wszystkich aktualnych chorobach, a także o wszystkich przyjmowanych lekach, w tym suplementach diety i lekach dostępnych bez recepty. Informacje te mogą mieć istotny wpływ na interpretację wyniku badania. Próbkę do badania pobiera się przez nakłucie żyły z użyciem sterylnej igły i zebranie krwi do probówki. Zazwyczaj wybiera się żyłę w okolicy dołu łokciowego bądź inną żyłę na kończynie górnej. Materiał jest następnie przekazywany do laboratorium, gdzie poddaje się go analizie. Po pobraniu próbki można bez przeszkód wrócić do własnych zajęć.

Wartości prawidłowe czasu krzepnięcia. Jaka jest norma?

Czas krzepnięcia u osób zdrowych powinien mieścić się w przedziale 4–10 minut. Należy przy tym pamiętać, że istnieje kilka metod przeprowadzenia badania, a odczyt wyniku jest subiektywny. W związku z tym zakres wartości prawidłowych może różnić się w zależności od laboratorium wykonującego badanie.

Interpretacja wyniku badania czasu krzepnięcia

Jednoznaczna interpretacja wyniku badania czasu krzepnięcia jest trudna z uwagi na wielką liczbę czynników, jakie wpływają na wynik badania. Uznaje się, że skrócenie czasu krzepnięcia nie ma znaczenia diagnostycznego, czyli nie można na jego podstawie postawić podejrzenia patologii (nie oznacza np. zwiększonego ryzyka tworzenia zakrzepów). Wydłużenie czasu krzepnięcia spowodowane jest w większości przypadków upośledzeniem osoczowej fazy krzepnięcia krwi, a więc utrudnieniem aktywacji kolejnych czynników krzepnięcia z ostatecznym wytworzeniem nierozpuszczalnego włóknika. Może to wskazywać, jak już wspomniano, na obniżenie aktywności (rzadziej ilości) jednego lub kilku czynników krzepnięcia, szczególnie biorących udział w wewnątrzpochodnym torze kaskady krzepnięcia.

Może również wskazywać na utrudnienie krzepnięcia spowodowane udziałem czynników zewnętrznych – np. heparyny (w tym przypadku wydłużenie czasu krzepnięcia o określoną wielkość jest zjawiskiem prawidłowym i służyło niegdyś do kontroli leczenia heparyną). W interpretacji wyniku należy jednak pamiętać, że nie pozwala on wskazać, który – lub które – czynniki funkcjonują nieprawidłowo. Co więcej, dopiero silne obniżenie aktywności czynników może wywołać dostrzegalne zmiany w czasie krzepnięcia. Uzyskanie nieprawidłowego wyniku badania obliguje do wykonania bardziej szczegółowych badań, pomagających postawić diagnozę. W świetle tych i innych faktów, badanie to straciło na znaczeniu i ma obecnie raczej wartość historyczną.

Opublikowano: ; aktualizacja: 04.06.2018

Oceń:
4.8


Może cię

Katecholaminy

Katecholaminy to grupa organicznych związków chemicznych, które syntetyzowane są w komórkach chromochłonnych w rdzeniu nadnerczy. ...

Próby wątrobowe – normy, przygotowanie, interpretacja wyników

Próby wątrobowe to badanie krwi służące przede wszystkim do diagnozowania żółtaczki (najczęstszy objaw chorób wątroby). ...

Test na HIV

Do zakażenia wirusem HIV dochodzi najczęściej w czasie kontaktów seksualnych bez zabezpieczenia i przy kontakcie ...

Benzodiazepiny w moczu

Benzodiazepiny są to związki chemiczne, które znalazły zastosowanie między innymi w terapii lęku i bezsenności. ...

Koagulogram (badanie na krzepliwość krwi)

Koagulogram jest zestawem badań laboratoryjnych oceniających zaburzenia krzepnięcia krwi, czyli jej zdolności do zatrzymywania krwawienia. ...

Antytrombina III (3, AT III) – badanie – wskazania, wyniki, normy

Badanie antytrombiny III (AT III) służy do oceny układu krzepnięcia. To głównym inhibitor trombiny (czynnika ...

APTT (czas kaolinowo-kefalinowy) – norma, podwyższony i niski wynik badania – co oznacza?

Badanie APTT, czyli czas kaolinowo-kefalinowy (czas częściowej tromboplastyny po aktywacji) to jedno z podstawowych badań ...

Czas protrombinowy i wskaźnik INR – badanie

Czas protrombinowy (PT) to badanie, które pozwala ustalić czas krzepnięcia krwi. Służy do tego także ...

Badanie TT (czas trombinowy)

Czas trombinowy (z ang. thrombin time – TT) jest jednym z testów oceniających sprawność układu ...

Czynniki krzepnięcia – białka od których zależy krzepnięcie krwi

Czynniki krzepnięcia to grupa białek produkowanych w wątrobie, które regulują proces krzepnięcia krwi. Badanie czynników ...

Fibrynogen – badanie stężenia

Badanie stężenia fibrynogenu w osoczu jest jednym z podstawowych wskaźników oceny układu krzepnięcia. Fibrynogen jest ...

Badanie osadu w moczu – co oznaczają, jak odczytać i interpretować wyniki?

Badanie osadu w moczu powinno się wykonywać przynajmniej raz w roku, szczególnie u osób cierpiących ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon